II SA/Lu 498/24
WyrokWSA w Lublinie2024-11-19
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Grzegorz Grymuza, Bartłomiej Pastucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca wydania decyzji określającej osobę obowiązaną, kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów, która zakłada wykorzystanie mas ziemnych zawierających odpady budowlane, eternit i asfalt, jest zgodna z prawem, biorąc pod uwagę przepisy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz przepisy o odpadach?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja, mimo pewnych błędów w uzasadnieniu organu odwoławczego, odpowiada prawu. Wykorzystanie mas ziemnych zawierających odpady budowlane, eternit i asfalt do rekultywacji gruntów rolnych jest niedopuszczalne, ponieważ stanowi próbę obejścia prawa i legalizacji nielegalnie nawiezionych odpadów. Ponadto, proponowana metoda odzysku (utwardzenie powierzchni) jest sprzeczna z celem rekultywacji gruntów rolnych i prowadzi do ich dewastacji.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni wystąpiła o wydanie decyzji określającej kierunek i termin rekultywacji gruntów, proponując zmianę ukształtowania terenu poprzez przemieszczenie nawiezionych mas ziemnych. Organy administracji odmówiły wydania decyzji, wskazując na niezgodność projektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz na fakt, że nawiezione masy ziemne zawierały odpady budowlane, eternit i asfalt. Wnioskodawczyni zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie: WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2024 r., znak: SKO.41/1817/LE/2024 w przedmiocie rekultywacji i zagospodarowania gruntów oddala skargę.
Decyzją z dnia 29 kwietnia 2024 r., znak SKO.41/1817/LE/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania W. M., utrzymało w mocy decyzję Starosty L. z dnia 12 marca 2024 r., znak: OŚR.6122.11.2023.ES11 w przedmiocie odmowy wydania decyzji określającej osobę obowiązaną, kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów o łącznej pow. 1,4429 ha na działkach o nr ewidencyjnych [...] i [...], położonych w miejscowości L., gm. B., powiat l. (w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie błędnie wskazywano miejscami nr działki [...] zamiast nr [...], której dotyczyła decyzja Starosty L. z dnia 12 marca 2024 r., znak: OŚR.6122.11.2023.ES11, co uznać należy za oczywistą omyłkę pisarską).
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny i prawny przedstawia się następująco:
Wnioskiem z dnia 9 października 2023 r. W. M. wystąpiła do Starosty L. o wydanie decyzji określającej: osobę obowiązaną, kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów o łącznej pow. 1,4429 ha na działkach o nr ewid. [...] i [...], położonych w miejscowości L., gm. B., powiat l.
Decyzją z dnia 12 marca br. znak: OŚR.6122.11.2023.ES1 Starosta L. odmówił wydania decyzji określającej osobę obowiązaną, kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów o łącznej pow. 1,4429 ha na działkach o nr ewid. [...] i [...], położonych w miejscowości L., gm. B., powiat l. W uzasadnieniu organ wskazał przesłanki wydania decyzji, w szczególności odnoszące się do unormowań aktu prawa miejscowego i uznał, że wydanie decyzji zatwierdzającej przedstawiony przez wnioskodawcę projekt rekultywacji zalegalizowałoby działanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a polegające na gromadzeniu mas ziemnych na terenie, na którym nie znajduje to uzasadnienia.
W wyniku odwołania wniesionego przez W. M. w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, które decyzją z dnia 29 kwietnia 2024 r., znak SKO.41/1817/LE/2024 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Starosty L. o odmowie wydania decyzji określającej osobę obowiązaną, kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów o łącznej pow. 1,4429 ha na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] i [...], położonych w miejscowości L., gmina B., powiat l.
Jak wyjaśniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnioskiem z 9 października 2023 r. skarżąca wystąpiła o wydanie decyzji określającej: osobę obowiązaną, kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów o łącznej powierzchni 1,4429 ha, na działkach nr: [...] i [...], położonych w miejscowości L., gm. B., powiat l. Do wniosku załączono "Projekt rekultywacji gruntu na działkach [...] i [...], obręb L., gm. B." opracowany przez mgr. inż. M. S.. Według tego projektu rekultywacja przedmiotowej działki ma na celu zrealizowanie alternatywnego rozwiązania wobec nakazu usunięcia z niej nawiezionych mas ziemnych, poprzez zmianę ukształtowania istniejącej skarpy oraz terenu działek poprzez zmniejszenie kąta nachylenia terenu w obszarze, gdzie jest on największy. Rekultywacja ma polegać również na przemieszczeniu mas ziemnych o objętości ok. 1530 m3 i łącznej masie ok. 1836 Mg na terenie o powierzchni 1,4429 ha w celu przygotowania powierzchni do zagospodarowania rolniczego. Wg w/w opracowania spływ wód opadowych i roztopowych po rekultywacji będzie odbywał się w kierunku północno - wschodnim do obniżenia terenu na działce nr [...] należącej do skarżącej.
W tym kontekście Kolegium wskazało, że decyzją z dnia 4 lipca 2023 r., znak: GPK.6236.7.2023 Burmistrz Miasta B. nakazał skarżącej jako posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów o kodzie 17 05 04 - gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03 w ilości 1527,62 m3, składowanych na działkach o nr ewid. [...] i [...], położonych w miejscowości L., gm. B., poprzez zawarcie umowy na usunięcie, transport i zagospodarowanie odpadów z przedsiębiorcą posiadającym odpowiednie zezwolenia, w terminie do 31 grudnia 2023 r., która to decyzja została uchylona decyzją Kolegium z 10 sierpnia 2023 r. SKO.41/4736/OD/2023. Kolegium w decyzji kasacyjnej określiło zakres koniecznego postępowania, które powinno być przeprowadzone w sprawie. Jak wynika z akt niniejszej sprawy decyzja sprawa składowanych odpadów nie została wprawdzie zakończona ostatecznie, ale z uwagi na obowiązujące na tym obszarze postanowienia aktów prawa miejscowego, możliwa jest ocena stanu faktycznego sprawy bez względu na wynik sprawy prowadzonej przez Burmistrza Miasta B.. Należy bowiem wskazać, że przedmiotowe działki objęta są ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. - uchwała Nr XXVIII/216/2000 Rady Miejskiej w B. z dnia 25 maja 2000 r. (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego Nr 61, poz. 739 z dnia 25 października 2000 r. wraz ze zmianami wprowadzonymi uchwała Nr XLII/251/09 Rady Miejskiej w B. z dnia 29 grudnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego Nr 42, poz. 919 z dnia 20 kwietnia 2010 r. ). Przy czym działka o nr ewid. nr [...] przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną - symbol planu 19 MN, a działka o nr ewid. [...] pod tereny lasów i zadrzewień - symbol planu RL. Zgodnie z rysunkiem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przedmiotowe działki położone są w granicy jednostki architektoniczno-krajobrazowej, tj. obszarze jednorodnym pod względem fizjonomicznym (ukształtowanie i pokrycie terenu). Obszar ten stanowi suche obniżenie dolinne i teren okresowego spływu wód. Zgodnie z postanowieniami - §10 ust. 1.16 uchwały Nr XXVIII/216/2000, obszar objęty jest ochroną polegającą na zakazie składowania odpadów i nieczystości, lokalizacji nasypów i ogrodzeń poprzecznie do osi dolin, wyłączenie z zalesień dna dolin oraz kształtowanie szaty roślinnej głównie przez zalesienia i zadrzewienia zboczy oraz wprowadzenie użytków zielonych w dnach suchych dolin (pkt 2 lit. a-d).
W ocenie Kolegium w sprawie nie budzi wątpliwości, że z uwagi na treść aktu prawa miejscowego nie jest możliwe wydanie decyzji, która zakłada rekultywację gruntów poprzez wykorzystanie w tym procesie odpadów bez względu na ich rodzaj i pochodzenie. Wskazać przy tym należy, że z materiału dowodowego wynika, że na przedmiotowe działki nawieziono znaczne ilości ziemi wraz z białym kamieniem oraz gruzem budowlanym, kawałki eternitu oraz asfaltu drogowego. W wyniku zdeponowania odpadów powstały wysokie na 4-5 m skarpy na granicy z działką sąsiednią tj. nr [...] od strony północnej, niebędącą własnością skarżącej oraz na działce nr [...]. Na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny w stanie surowym, pozostała część działki nr [...], na której nie ma składowanej ziemi jest użytkowana jako pastwisko. Z informacji skarżącej wynika, że nawieziona ziemia jest materiałem obcym i pochodzi z wykopów pod bloki mieszkalne w L., natomiast gruz budowlany został nawieziony bez wiedzy i zgody właścicielki przez osoby trzecie. Wprawdzie organ uzyskał pozytywna opinię Burmistrza B. odnosząca się do przedmiotowej rekultywacji, ale opinią tą organ I instancji nie jest związany i ma obowiązek ją ocenić zgodnie z regułami wynikającymi z obowiązujących przepisów prawa.
W opinii Kolegium postanowienie Burmistrza Miasta B. z 7 grudnia 2023 r. znak: GPK.6124.1.2023 pozytywnie opiniujące projekt rekultywacji nie tylko nie uwzględnia postanowień obowiązującego aktu prawa miejscowego, ale również budzi wątpliwości w korelacji z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Wskazana w tym rozporządzeniu metoda odzysku odpadów polegająca na możliwości utwardzenia nieruchomości wykorzystania odpadów do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Utwardzenie powinno nastąpić w zakresie niezbędnym i nie może polegać na rozprowadzeniu odpadów na całej powierzchni działki. Ma również być dokonane w zakresie zgodny z przepisami odrębnymi, w tym prawa wodnego i budowlanego. Ze stanowiska Burmistrza B. wynika tymczasem, że wskazany w rozporządzeniu proces odzysku R5 interpretuje on jako możliwość utwardzenia całej powierzchni nieruchomości, zmianę ukształtowania jej terenu i to bez względu na regulacje zawarte w przepisach odrębnych. Stanowisko to budzi tym bardziej wątpliwości z uwagi na uprzednio wydaną przez ten organ decyzję zakładającą usunięcie tych samych odpadów.
Jak stwierdził organ odwoławczy nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.o.g.r.l. ochrona gruntów rolnych polega m.in. na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne, zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji rolniczej, powstającym wskutek działalności nierolniczej i ruchów masowych ziemi, rekultywacji i zagospodarowaniu gruntów na cele rolnicze oraz ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi. Podzielić należy stanowisko organu I instancji, że nawet jeżeli uznano by, że przepisy ustawy nie statuują zakazu zmiany ukształtowania terenu to należy podkreślić, że ustawodawca nie przewidział w ustawie możliwości wydania decyzji zezwalającej na zmianę ukształtowania terenu. Z przepisów ustawy wynika przy tym, że celem ustawodawcy jest zachowanie naturalnego stanu terenu jako wartości przyrodniczej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zdeponowanie na tym terenie odpadów doprowadziło do zmiany jego ukształtowania i zakłócenia w znaczący sposób harmonii w ukształtowaniu powierzchni ziemi otaczającego obszaru. W wyniku tych działań powstały skarpy, które zmieniły naturalne ukształtowanie terenu przedmiotowych działek, w tym nienaturalnej różnicy w poziomach z sąsiednią działką o nr ewid. [...]. Dokonane zmiany mogą powodować niebezpieczeństwa uruchomienia procesów osuwiskowych szkodliwie wpływających na sąsiednią nieruchomość tj. działkę nr [...], która jest własnością osoby trzeciej. Poprzez dokonanie wyżej opisanych zmian ukształtowania terenu skarżąca zakłóciła harmonię krajobrazu i naruszyła ustawowy obowiązek ochrony gruntów rolnych, polegający na ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi. Zgodnie z projektem rekultywacji spływ wód opadowych i roztopowych będzie miał kierunek tożsamy z wcześniejszym, jednak należy zwrócić uwagę na możliwość wymywania ziemi, kamieni i zamulania działki sąsiedniej nr [...], która położona jest w dolinie, materiałem który jest składowany na działkach W. M..
Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji, że w projekcie rekultywacji nie wykazano, że rekultywacja realizuje cel wskazany w przepisie art. 4 ust. 18 ustawy, a przeciwnie ma stanowić alternatywne rozwiązanie, które uchronić ma skarżącą przed obowiązkiem usunięcia mas ziemnych z terenu przedmiotowych działek, które to nawiezienie nastąpiło niezgodnie z obowiązującymi regulacjami, w tym aktem prawa miejscowego. Podkreślić należy, że działka o nr ewid. [...] o powierzchni 1,2503 ha obecnie jest użytkowana w sposób rolniczy (pastwisko), posiada naturalny profil glebowy na podłożu lessowym i pokrycie jej warstwą ziemi z wykopów oraz kamieniami (skała z wykopów), a także odpadami budowlanymi nie tylko nie jest dopuszczalne z uwagi na obowiązujące przepisy, ale nie sprzyja poprawie warunków glebowych i warunków prowadzenia upraw. W świetle art. 14 u.o.g.r.l. warstwa próchniczna gleby podlega ustawowej ochronie, a pokrycie jej warstwą odpadów zmniejsza wartości użytkowe gruntów.
Reasumując Kolegium podzieliło z uwagi na powyższe stanowisko organu I instancji, z którego wynika, że wydanie decyzji zatwierdzającej przedstawiony projekt rekultywacji zalegalizowałby działanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa i tym samy jest wykluczone. Rekultywacja przedmiotowego terenu jest zbędna, a niezbędne powinny być działania zmierzające do przywrócenie tego terenu do stanu zgodnego z prawem.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie została zaskarżona przez W. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - dalej: KPA), poprzez:
a) brak wszechstronnego rozważenia wszystkich występujących w sprawie okoliczności, w tym niekorzystnego ukształtowania działek ewidencyjnych stanowiących własność Skarżącej, co uniemożliwiało Skarżącej właściwe wykorzystanie tych gruntów, zgodnie z ich możliwą wartością użytkową i produkcyjną;
b) brak wszechstronnego rozważenia wszystkich występujących w sprawie okoliczności, w tym odmiennej oceny regulacji uchwały Nr XXVIII/216/2000 Rady Miejskiej w B. z dnia 25 maja 2000 r. dokonanej przez organ względem opinii zawartej w postanowieniu Burmistrza B. z dn. 07.12.2023 r., znak: GPK.6124.1.2023 co do zgodności przedłożonego przez Skarżącą projekt planu rekultywacji z miejscowym planem -zagospodarowania przestrzennego, w tym zagadnienia czy postanowienia § 10 pkt 1.16 mają zastosowanie do działek ewidencyjnych objętych projektem planu rekultywacji (na co nie wskazał organ wykonawczy gminy B.);
c) ocenę materiału dowodowego w sposób dowolny oraz naruszający zasady logiki i doświadczenia życiowego, poprzez wskazanie jako przesłanki domowy wydania wnioskowanej decyzji domniemania, iż pozytywne rozstrzygnięcie na rzecz Skarżącej może prowadzić do podobnych działań na terenie Powiatu L., w sytuacji gdy brak jest rozstrzygnięcia czy masy ziemne zgromadzone na działkach ewidencyjnych objętych wnioskiem zostały tam umieszczone w sposób legalny;
d) ocenę materiału dowodowego w sposób dowolny oraz naruszający zasady logiki i doświadczenia życiowego, poprzez oparcie Decyzji SKO na niepopartym dowodami domniemaniu, że realizacja projektu rekultywacji może skutkować wymywaniem gleby i kamieni na sąsiednią działką ewidencyjną, w sytuacji gdy zgodnie z ww. projektem wskazano, że planowane ukształtowanie terenu skutkować będzie spływem wód roztopowych i opadowych do obniżenia terenu występującego na działce ewidencyjnej [...] stanowiącej własność Skarżącej;
e) oceną materiału dowodowego w sposób dowolny oraz naruszający zasady logiki i doświadczenia życiowego, polegającą na samodzielnym dokonaniu ustaleń w zakresie legalności możliwości zagospodarowania przez Skarżącą mas ziemnych położonych na działkach ewidencyjnych objętych wnioskiem Skarżącej, w sytuacji gdy postępowanie dotyczące tego zagadnienia nie zostało zakończone decyzją administracyjną, a co za tym idzie nie jest możliwe określenie przez organ II instancji czy Skarżąca mogła zgodnie z prawem zagospodarować ww. masy ziemne;
co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 79a § 1 KPA poprzez brak poinformowania Skarżącej o braku spełnienia lub wykazania przez Skarżącą przesłanek umożliwiających wydanie decyzji zgodnie żądaniem Skarżącej, co skutkowało brakiem pozyskania przez Skarżącą wiedzy, w jaki sposób organ ocenia zebrany materiał dowodowy i dlaczego w ocenie organu nie jest możliwe uzyskanie przez stronę decyzji o żądanej treści, co w efekcie doprowadziło do brak możliwości podjęcie przez Skarżącą stosowanych czynności poprzez złożenie dodatkowych dowodów i wyjaśnień, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
3) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 97 § 1 pkt 4 KPA poprzez brak obligatoryjnie zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy organ I oraz organ II instancji miały wiedzę o toczącym się przed Burmistrzem B. postępowaniem w sprawie oceny możliwości legalnego zagospodarowania mas ziemnych przez Skarżącą, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to ma charakter rozstrzygnięcia wstępnego w stosunku do postępowania zakończonego Decyzją SKO, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
4) naruszenie art. 107 § 3 KPA poprzez brak odniesienia się z uzasadnieniu Decyzji SKO do treści i twierdzeń zawartych w odwołaniu Skarżącej do Decyzji SL oraz powieleniu stanowiska organu I instancji, co skutkowało brakiem zawarcia w uzasadnieniu przyczyn, dlaczego organ II instancji nie uznał zasadności argumentów Skarżącej z odwołania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
5) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 82 - dalej: UGRIL) poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że ochrona gruntów rolnych polega tylko na ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi, w sytuacji gdy działania polegające na rekultywacji i zagospodarowaniu gruntów na cele rolnicze stanowią równorzędne ustawowo działania w zakresie ochrony gruntów rolnych i pominięcie tego rodzaju działania skutkowało wydaniem decyzji odmownej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
6) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 18 UGRIL poprzez błędną wykładnię i uznanie, że decyzja z art. 22 ust. 1 UGRIL nie może stanowić podstawy do zmiany ukształtowania terenu, w sytuacji gdy z ww. przepisu wynika, że poprzez rekultywację rozumie się m.in. właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, uregulowanie stosunków wodnych czy umocnienie skarp, które to czynności skutkują zmianą ukształtowania terenu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
7) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 1 pkt 2 i 3 UGRIL poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy Decyzją SKO wadliwej Decyzji SL w sytuacji, braku podstaw do omowy wydania decyzji określającej kierunek wykonania rekultywacji gruntów polegającej na poprawieniu ich wartości użytkowej produkcyjnej (poprawa ukształtowania terenu), co miało . istotny wpływ na wynik sprawy;
8) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 KPA, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej Decyzji SL, w sytuacji, gdy organ II instancji powinien uchylić Decyzję SL w całości i orzec co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 KPA) albo uchylić zaskarżoną Decyzję SL w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy Decyzję SL można uznać za wydaną wydana z naruszeniem przepisów postępowania, o których mowa powyżej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.
W kwestii naruszenia reguł wynikających z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. stwierdzić należy, że co do zasady organ zebrał i rozważył wyczerpująco materiał dowodowy konieczny do rozstrzygnięcia sprawy, jak też w takim też zakresie ustalił stan faktyczny i wyjaśnił istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie Sądu organ w sposób niewystarczający wyjaśnił natomiast, czy działki nr [...] i [...], na których według złożonego wniosku miała być prowadzona rekultywacja, położone są na terenie jednostki architektoniczno-krajobrazowej "Suche obniżenie dolinne (tereny okresowego spływu wód), do których zgodnie z postanowieniami § 10 ust. 1.16 planu miejscowego z 2000 r. odnoszą się zakazy składowania odpadów i nieczystości, lokalizacji nasypów i ogrodzeń poprzecznie do osi dolin, wyłączenie z zalesień dna dolin oraz nakaz kształtowania szaty roślinnej głównie przez zalesienia i zadrzewienia zboczy oraz wprowadzenie użytków zielonych w dnach suchych dolin.
Co do zasady nie ma także podstaw do podzielenia zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, choć obarczone jest pewnymi brakami, to jednak zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem, co umożliwia przeprowadzenie kontroli sądowej wydanego przez organ rozstrzygnięcia i zarazem wyklucza możność uchylenia decyzji z tego powodu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).
Zaskarżonym rozstrzygnięciem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję w przedmiocie odmowy wydania decyzji określającej osobę obowiązaną, kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów o łącznej pow. 1,4429 ha na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów [...] i [...], położonych w miejscowości L., gm. B., powiat l. .
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2409 ze zm. - dalej jako: "ustawa o ochronie gruntów" lub "u.o.g.r.l.").
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I Instancji stwierdziło, że w projekcie rekultywacji nie wykazano, że rekultywacja realizuje cel wskazany w przepisie art. 4 ust. 18 ustawy, a przeciwnie ma stanowić alternatywne rozwiązanie, które uchronić ma skarżącą przed obowiązkiem usunięcia mas ziemnych z terenu przedmiotowych działek, które to nawiezienie nastąpiło niezgodnie z obowiązującymi regulacjami, w tym aktem prawa miejscowego.
Kolegium podkreśliło także, że rekultywacja przedmiotowego terenu jest zbędna, a niezbędne powinny być działania zmierzające do przywrócenie tego terenu do stanu zgodnego z prawem.
Co do istoty stanowisko takie należy podzielić, z wyjątkiem tych ustaleń i ocen organu, które dotyczyły faktu zlokalizowania działek nr [...] i [...], na których miała być prowadzona rekultywacja, na terenie jednostki architektoniczno-krajobrazowej "Suche obniżenie dolinne (tereny okresowego spływu wód), do którego to obszaru miały odnosić się statuowane w § 10 ust. 1.16 planu miejscowego z 2000 r. zakazy składowania odpadów i nieczystości, lokalizacji nasypów i ogrodzeń poprzecznie do osi dolin, wyłączenie z zalesień dna dolin oraz nakazy kształtowania szaty roślinnej głównie przez zalesienia i zadrzewienia zboczy oraz wprowadzenie użytków zielonych w dnach suchych dolin.
Po pierwsze trafnie zarzucono w skardze, że Kolegium w żaden sposób nie rozważyło tego, czy statuowane w § 10 ust. 1.16 planu miejscowego z 2000 r. zakazy i nakazy nadal obowiązują, a to z uwagi na dokonaną w 2009 r. zasadniczą zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2000 r., która to zmiana skutkowała utratą mocy planu miejscowego z 2000 r. zakresie dotyczącym obszarów określonych na załącznikach Nr 1 – 58 i określonych przepisami uchwały nr XLII/251/09 z dnia 29 grudnia 2009 r.
Po drugie Kolegium nie rozważyło także, czy statuowany w § 10 ust. 1.16 planu miejscowego z 2000 r. zakaz składowania odpadów i nieczystości miałaby w ogóle zastosowania do przedsięwzięcia planowanego przez skarżącą z uwagi na to, że planowane przez skarżącą działania nie miały polegać na składowaniu odpadów, lecz na ich przetwarzaniu (odzysku). Czym innym jest zaś składowanie odpadów, a czym innymi gospodarowanie odpadami, w tym ich przetwarzanie poprzez odzysk.
Po trzecie i przede wszystkim trafnie w skardze zarzucono, że na gruncie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz dostępnych w publicznych zbiorach danych przestrzennych odwzorowań graficznych rysunku planu przestrzennego stanowiącego załącznik do uchwały Nr XXVIII/216/2000 Rady Miejskiej w B. z dnia 25 maja 2000 r., które są bardzo niskiej jakości, nie można jednoznacznie określić przynależności działek nr [...] i [...] do strefy, o której mowa w § 10 ust. 1.16 planu miejscowego z 2000 r.
W aktach sprawy istotnie brak jest dokumentów, na podstawie których można by w sposób jednoznaczny ustalić, czy działki nr [...] i [...] zlokalizowane są na terenie jednostki architektoniczno-krajobrazowej "Suche obniżenie dolinne (tereny okresowego spływu wód), objętej ustaleniami wynikającymi z § 10 ust. 1.16 planu miejscowego z 2000 r.
W szczególności nie pozwala na to włączony do akt sprawy fragment rysunku planu (k.43 akt administracyjnych). Fragment ten dotyczy jedynie niewielkiego wycinka rysunku planu, zaś zamieszczone na nim oznaczenia graficzne, symbole i granice poszczególnych stref i obszarów funkcyjnych, są nieczytelne.
Oczywiście dokonując oceny tej kwestii Sąd miał na uwadze to, że plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego, a więc ma charakter powszechnie obowiązującego na danym terenie przepisu prawa. Jednakże plan ten jest planem bardzo starym, a w dostępnych publicznych zbiorach danych kopie rysunków planu są tak niskiej jakości, że nie pozwalają w sposób jednoznaczny ocenić czy działki nr [...] i [...] zlokalizowane są na terenie jednostki architektoniczno-krajobrazowej "Suche obniżenie dolinne (tereny okresowego spływu wód).
Organ powinien tą kwestię należycie wyjaśnić i rozważyć, czego w sprawie zabrakło. Podkreślić przy tym należy, że wątpliwości te dostrzegał organ I instancji, który zwrócił się do Urzędu Gminy w B. o wyjaśnienie o jaką jednostki architektoniczno-krajobrazowej chodzi (k.66 akt administracyjnych). Pomimo, że udzielona na to zapytanie odpowiedź nie odnosiła się do powyższych kwestii (k.68 akt administracyjnych) organ I instancji zaniechał dalszego wyjaśnienia tego zagadnienia. W sposób należyty kwestii tej nie wyjaśniło i nie rozpatrzyło także Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Reasumując uznać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, iż działki nr [...] i [...] zlokalizowane są na terenie jednostki architektoniczno-krajobrazowej "Suche obniżenie dolinne (tereny okresowego spływu wód), a tym samym, że mają do nich zastosowanie zakazy i nakazy statuowane w § 10 ust. 1.16 planu miejscowego z 2000 r.
Oparte na takim założeniu ustalenia i oceny Samorządowe Kolegium Odwoławcze należy więc uznać za nieprawidłowe.
Powyższe nie przesądza jednakże o niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a.
Odmowa wydania decyzji w przedmiocie rekultywacji gruntów na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] i [...] motywowana była nie tylko faktem zlokalizowania tych działek na terenie jednostki architektoniczno-krajobrazowej "Suche obniżenie dolinne (tereny okresowego spływu wód) i ustaleniami wynikającymi z § 10 ust. 1.16 planu miejscowego z 2000 r., ale również innymi okolicznościami i przepisami.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało m.in., że w projekcie rekultywacji nie wykazano, że rekultywacja realizuje cel wskazany w przepisie art. 4 ust. 18 ustawy, a przeciwnie ma stanowić alternatywne rozwiązanie, które uchronić ma skarżącą przed obowiązkiem usunięcia mas ziemnych z terenu przedmiotowych działek, które to nawiezienie nastąpiło niezgodnie z obowiązującymi regulacjami, w tym aktem prawa miejscowego. Podkreślić należy, że działka o nr ewid. [...] o powierzchni 1,2503 ha obecnie jest użytkowana w sposób rolniczy (pastwisko), posiada naturalny profil glebowy na podłożu lessowym i pokrycie jej warstwą ziemi z wykopów oraz kamieniami (skała z wykopów), a także odpadami budowlanymi nie tylko nie jest dopuszczalne z uwagi na obowiązujące przepisy, ale nie sprzyja poprawie warunków glebowych i warunków prowadzenia upraw. W świetle art. 14 u.o.g.r.l. warstwa próchniczna gleby podlega ustawowej ochronie, a pokrycie jej warstwą odpadów zmniejsza wartości użytkowe gruntów. Kolegium podkreślało także, że wydanie decyzji zatwierdzającej przedstawiony projekt rekultywacji zalegalizowałby działanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa i tym samy jest wykluczone. Rekultywacja przedmiotowego terenu jest zbędna, a niezbędne powinny być działania zmierzające do przywrócenie tego terenu do stanu zgodnego z prawem.
Wbrew odmiennym zarzutom skargi, w realiach przedmiotowej sprawy, stanowisko takie należy w całości podzielić.
Jak trafnie wskazało to Kolegium według załączonego do wniosku "Projektu rekultywacji gruntu na działkach [...] i [...], obręb L., gm. B." rekultywacja przedmiotowego obszaru ma na celu zrealizowanie alternatywnego rozwiązania wobec nakazu usunięcia z niej nawiezionych mas ziemnych, poprzez zmianę ukształtowania istniejącej skarpy oraz terenu działek poprzez zmniejszenie kąta nachylenia terenu w obszarze, gdzie jest on największy. Rekultywacja ma polegać na przemieszczeniu mas ziemnych o objętości ok. 1530 m3 i łącznej masie ok. 1836 Mg na terenie działek nr [...] i [...] o powierzchni 1,4429 ha. Łączna powierzchnia na jakiej planuje się rozmieszczenie mas ziemnych zajmie około 9180 m2 (0,918 ha).
Rekultywacja ta miała więc polegać na przemieszczeniu, nawiezionych na zlecenie wnioskodawczyni na działki nr [...] i [...], mas ziemnych o objętości ok. 1530 m3 i łącznej masie ok. 1836 Mg.
Istota wnioskowanego przez skarżącą przedsięwzięcia miała więc polegać na przemieszczeniu, nawiezionych na zlecenie wnioskodawczyni, mas ziemnych o objętości ok. 1530 m3 i łącznej masie ok. 1836 Mg.
Oceniając charakter takiego działania nie sposób oceniać go jedynie w kontekście przemieszczenia zalegających na nieruchomości mas ziemnych, w oderwaniu od faktu, że masy te zostały tam złożone na zlecenie wnioskodawczyni.
W konsekwencji też uznać należy, że działanie takie polegające na nawiezieniu na grunty rolne dużych mas ziemi i ich następne przemieszczenie, jest działaniem sprzecznym z rekultywacją gruntów w rozumieniu art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów, albowiem właśnie to takie działanie doprowadziło do degradacji i dewastacji gruntów rolnych na które nawieziono masy ziemne.
Jeżeli więc chodzi o samą istotę wnioskowanego przez skarżącą przedsięwzięcia to uznać należy, że jest ono sprzeczne z rekultywacją gruntów w rozumieniu art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów. Co więcej ocenić należy je jako niedopuszczalną próbę obejścia prawa poprzez legalizację nawiezionych mas ziemi mających charakter odpadów, która miałaby uchronić skarżącą przed obowiązkiem usunięcia nielegalnie nawiezionych mas ziemnych z terenu przedmiotowych działek.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że odmowa wydania decyzji w przedmiocie rekultywacji gruntów na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] i [...] uzasadniona jest także z uwagi na przyjęty we wniosku sposób zagospodarowania nawiezionych mas ziemnych mających charakter odpadów.
Jak wynika z protokołu oględzin na działce nr [...] oraz na części działki nr [...] przy granicy z działką nr [...] stwierdzono nawiezienie znacznych ilości ziemi wraz z białym kamieniem oraz gruzem budowlanym, widoczne są również kawałki eternitu oraz asfaltu drogowego (k.55 akt administracyjnych).
Z powyższego wynika, że przedmiotowe masy ziemne, oprócz białego kamienia, zawierają także gruz budowlany oraz kawałki eternitu i asfaltu drogowego.
Z wyjaśnień skarżącej wynika, że przedmiotowe masy ziemne są materiałem obcym i pochodzą z wykopów pod bloki mieszkalne w L..
Powyższe przesądza o tym, że masy te mają charakter odpadów w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm. - dalej jako: "ustawa o odpadach" lub "u.o.") albowiem nie ma zastosowania do nich wyłączenie statuowane w art. 2 pkt 3 ustawy o odpadach.
Art. 2 pkt 3 u.o. stanowi, że przepisów ustawy nie stosuje się niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty.
Skoro nawiezione masy ziemne pochodziły z wykopów pod bloki mieszkalne w L., to ziemia ta nie była wykorzystywana do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym została wydobyta, w związku z czym powinna zostać sklasyfikowana jako odpad w rozumieniu ustawy o odpadach.
Dodatkowo możność stosowania wyłączenia z art. 2 pkt 3 u.o. wyklucza to, że w ziemi tej znajduje się gruz budowlany oraz kawałki eternitu i asfaltu drogowego, które nie są "innymi materiałami występującymi w stanie naturalnym", o których mowa w tym przepisie.
W sprawie nie budzi zatem wątpliwości, że nawiezione na nieruchomości skarżącej masy ziemne klasyfikować należy jako odpady w rozumieniu ustawy o odpadach.
Wykorzystywanie ziemi sklasyfikowanej jako odpad, w tym także do prac ziemnych, stanowi przetwarzanie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o.) Przetwarzanie odpadów co do zasady i z wyjątkami określonymi w przepisach wymaga uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów (art. 41 ust. 1 u.o.).
Wyjątki zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów wskazane zostały w art. 45 ust. 1 u.o.
Jak wynika z art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o. z obowiązku uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów są zwolnione osoby fizyczne i jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 u.o. oraz przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r., poz. 93 - dalej jako: "rozporządzenie w sprawie listy rodzajów odpadów" lub "r.l.r.o.").
Co do zasady przetwarzanie odpadów powinno się odbywać w instalacjach lub urządzeniach (art. 30 ust. 1 u.o.). Odzysk odpadów poza instalacjami i urządzeniami w przypadkach innych niż opisane powyżej powinien się odbywać zgodnie z art. 30 ust. 2–5 u.o. oraz rozporządzeniami wykonawczymi.
Wykorzystywanie przez osoby fizyczne odpadów innych niż wymienione w rozporządzeniu w sprawie listy rodzajów odpadów albo w ilościach przekraczających wskazane w rozporządzeniu wymaga uzyskania zezwolenia.
Skarżąca nie wykazała w sprawie, by dysponowała zezwoleniem na przetwarzanie odpadów związku z czym w sposób nie naruszający prawa mogła jedynie przetwarzać (prowadzić proces odzysku) nawiezionych mas ziemnych, mających charakter odpadów, w trybie wynikającym z art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o. oraz rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów.
W złożonym wniosku o rekultywację jako rodzaj odpadu i metodę odzysku przyjęto odpady, o których mowa pod liczbą porządkową 40 załącznika do rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów (k.17 akt administracyjnych).
Dopuszczony w tym punkcie sposób odzysku odpadów, które osoby fizyczne mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, dotyczy odpadów o kodzie 17 05 04, tj. odpadów w postaci: Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03.
W tym trybie osoby fizyczne mogą więc poddawać odzyskowi wyłącznie glebę i ziemię, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, a więc inne niż gleba i ziemia, w tym kamienie zawierające substancje niebezpieczne.
W powyższym trybie dopuszczalne jest poddawanie procesowi odzysku jednie gleby i ziemi, w tym kamieni.
Tymczasem jak wynika z przeprowadzonych w sprawie oględzin przedmiotowe masy ziemi oprócz gleby i ziemi oraz kamieni zawierają także gruz budowlany oraz kawałki eternitu i asfaltu drogowego.
Jest to więc odpad innego rodzaju niż określony pod liczbą porządkową 40 załącznika do rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów w związku z czym jego przetwarzanie nie jest możliwe w trybie wynikającym z art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o. oraz rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów. Konieczne jest tu uzyskania zezwolenia.
Podkreślić należy, że w szczególności azbest jest substancja niebezpieczną, o której mowa w wyłączeniu wskazanym pod liczbą porządkową 40 załącznika do rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów. Także w przypadku asfaltu wprawdzie obecnie, po zmianie przepisów, możliwe jest już jego przetwarzanie, ale musi odbywać się na podstawie zezwolenia i w instalacjach.
Odnosząc się w tym miejscu do twierdzeń skarżącej, że nawieziona ziemia pochodzi z wykopów pod bloki mieszkalne w L., natomiast gruz budowlany został nawieziony bez wiedzy i zgody właścicielki przez osoby trzecie, wyjaśnić należy, że twierdzenia takie nie mają istotnego znaczenia dla oceny przedstawionej przez Sąd.
To, że nawiezione na działki masy ziemne zawierają również gruz budowlany oraz kawałki eternitu i asfaltu drogowego jest faktem o charakterze obiektywnym, niezależnym od dobrej, czy złej wiary właściciela nieruchomości.
Dla potrzeb oceny zgodności z prawem zaproponowanej we wniosku o rekultywację metody odzysku odpadów nie jest ważne kto faktycznie nawiózł gruz budowlany oraz kawałki eternitu i asfaltu drogowego.
Istotne jest tu bowiem określona okoliczność faktyczna, tj. to, że przedmiotowe masy zawierają także gruz budowlany oraz kawałki eternitu i asfaltu drogowego.
Skoro przedmiotowe masy ziemne zawierają także gruz budowlany oraz kawałki eternitu i asfaltu drogowego to przedmiotowy odpad nie może zostać sklasyfikowany jako odpad, o którym mowa pod liczbą porządkową 40 załącznika do rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów, w skutek czego nie może on zostać poddany przetwarzaniu w trybie wynikającym z art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o. oraz rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów.
Nadto należy wskazać, że twierdzenia skarżącej jakoby gruz budowlany został nawieziony bez wiedzy i zgody właścicielki przez osoby trzecie, są gołosłowne, albowiem nie zostały poparte żadnymi dowodami.
W myśl art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach domniemywa się, że to władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
W sytuacji, gdy skarżąca w żaden sposób nie wykazała, by gruz budowlany oraz kawałki eternitu i asfaltu drogowego nawiezione zostały przez inne osoby, należy więc w sprawie przyjąć, że to ona jest posiadaczem tych odpadów.
Reasumując należy zatem stwierdzić, że skoro przedmiotowe masy ziemne zawierają także gruz budowlany oraz kawałki eternitu i asfaltu drogowego to przedmiotowy odpad nie może zostać sklasyfikowany jako odpad, o którym mowa pod liczbą porządkową 40 załącznika do rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów, w skutek czego nie może on zostać poddany przetwarzaniu w trybie wynikającym z art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o. oraz rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że określoną w złożonym wniosku o rekultywację metodę odzysku polegającą na utwardzeniu powierzchni uznać należy za niedopuszczalną jako sprzeczną z rekultywacją gruntów w rozumieniu art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów.
Pod liczbą porządkową 40 załącznika do rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów określono dopuszczalną metodę odzysku jako: do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego.
Określona w tym przepisie dopuszczalna metoda odzysku polega więc na utwardzeniu powierzchni.
Utwardzenie powierzchni jest zaś zaprzeczaniem rekultywacji gruntów, o której mowa w art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów.
Ani w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ani w ustawie o odpadach nie zdefiniowana pojęcia utwardzenia powierzchni.
Zgodnie z normalnym, językowym znaczeniem tego zwrotu utwardzenie terenu polega na nawiezieniu na grunt określonego materiału oraz ubicie tego materiału. Generalnie utwardzenie terenu to proces, który zwiększa nośność gruntu, umożliwiając swobodne poruszanie się po tym terenie pojazdów i pieszych.
W konsekwencji też przez utwardzenie gruntu należy rozumieć taki efekt działań, który doprowadza do trwałej zmiany charakteru podłoża, polegający na połączeniu z podłożem materiału utwardzającego w sposób na tyle trwały, że skutek utwardzenia nie podlega usunięciu w efekcie zwykłego korzystania z takiego podłoża.
Działanie takie jest zaprzeczeniem rekultywacji gruntów, o której mowa w art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów.
Utwardzenie gruntu zmienia charakter podłoża gruntu rolnego, w szczególności zakrywając – szczególnie chronioną na gruncie ustawy – wierzchnią próchniczą warstwę gleby. Utwardzenie gruntu zmniejsza również jego przepuszczalność, co wyklucza lub istotnie ogranicza możliwość prowadzenia tam upraw rolnych. Nawiezienie na grunt rolny dużych mas ziemi oraz ubicie tej ziemi (utwardzenie terenu) zawsze więc będzie prowadzić jeśli nie do utraty to co najmniej do istotnego ograniczenia wartości użytkowej gruntu rolnego, zwłaszcza, gdy tak jak w niniejszej sprawie nie jest to ziemia szczególnie wartościowa z punktu widzenia produkcji rolnej, lecz ziemia z wykopów pod bloki mieszkalne w L..
W istocie więc działanie w postaci utwardzenia terenu prowadzi wręcz do wyłączenia gruntów z produkcji rolnej albowiem jest to działanie, które skutkuje dewastacją gruntów rolnych.
Zaproponowana przez skarżąca w złożonym wniosku metoda odzysku zgromadzonych na nieruchomości odpadów polegająca na utwardzeniu tymi odpadami powierzchni gruntów rolnych jest zaprzeczeniem rekultywacji gruntów, o której mowa w art. 4 pkt 18 u.o.g.r.l., jak też jest sprzeczna z celami ochrony gruntów rolnych, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.o.g.r.l.
W konsekwencji też w sprawie należy przyjąć, że określoną w złożonym wniosku o rekultywację metodę odzysku polegającą na utwardzeniu powierzchni uznać należy za niedopuszczalną jako sprzeczną z rekultywacją gruntów w rozumieniu art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów.
Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należy, że orzekające w sprawie organy nie naruszyły więc przepisów ustawy o ochronie gruntów.
W sprawie nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów ustawy o ochronie gruntów. Treść przywoływanych w skardze przepisów ustawy o ochronie gruntów w żaden sposób nie uzasadnia bowiem odmiennej, od przedstawionej powyżej, oceny spornej w sprawie kwestii rekultywacji gruntów rolnych skarżącej przy wykorzystaniu mas ziemnych, mających charakter odpadów.
Za bezzasadny uznać należy także zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 79a § 1 k.p.a.
W sprawie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o rekultywację terenu z uwagi na sprzeczność proponowanego sposobu rekultywacji gruntów rolnych przy użyciu mas ziemnych, mających charakter odpadów, z uwagi na sprzeczność takiego rozwiązania z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, a nie dlatego, że niespełnione zostały, zależne od strony dodatkowe przesłanki, o których organ powinien zawiadomić stronę w trybie art. 79a § 1 k.p.a.
W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z tego podstawowego powodu, że fakt prowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego w przedmiocie usunięcia odpadów nie ma charakteru zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie jest to bowiem zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji w przedmiocie rekultywacji gruntów.
Z tych też względów i w związku z przywołanymi wyżej przepisami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło