II SA/Lu 50/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie wyłączenia gruntów z rolniczego użytkowania - w zakresie sprzeciwu skarżącego od postanowienia starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 stycznia 2016r., sygn. akt II SA/Lu 50/15 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący W. W. złożył w dniu [...]r., po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 października 2015r. w niniejszej sprawie, wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od tego wyroku. W formularzu wniosku PPF wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Na miesięczny dochód rodziny składa się wynagrodzenie skarżącego – [...] zł, jego żony – [...]zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego – [...]zł, tj. łącznie [...] zł. Skarżący wskazał, że posiada dom o pow. ok.[...] m, wykończony częściowo o wartości ok.[...] tys. zł, nieruchomość rolną o pow.[...] ha o wartości ok.[...] tys.zł, gospodarstwo rolne obejmujące: [...] ha gruntów rolnych, [...] ha lasów oraz budynki – mieszkalny niewykończony o pow. [...] m z częścią gospodarczą, gospodarczy niewykończony oraz gospodarczy w budowie. Skarżący posiada także trzy samochody: fiata sedici o wartości ok.[...] tys. zł, hyundai i10 o wartości ok. [...] tys. zł oraz dostawczy fiat strada o wartości ok.[...] tys zł. Skarżący wyjaśnił, że pomimo osiąganych dochodów i wskazanego majątku nie jest w stanie ustanowić we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika, niezbędnego na obecnym etapie postępowania, ze względu na znaczne zadłużenie kredytowe, w tym hipoteczne. Wskazał, że jego aktualne zobowiązania wynoszą: [...] CHF (kredyt hipoteczny), [...] zł (kredyt hipoteczny), [...] zł (kredyt gotówkowy), ok. [...] zł (zadłużenie na ROR i kartach kredytowych), [...] zł (kredyt samochodowy). W związku z tym jego miesięczne obciążenie kredytowe wynosi [...] zł, pozostałe jego wydatki to: koszt utrzymania domu – [...] zł, opłaty za media – [...] zł, żywność – [...] zł, leczenie – [...] zł, ubezpieczenie majątku – [...] zł, ubezpieczenia osobiste – [...] zł, zakup paliwa – [...] zł, inne opłaty – [...] zł. Postanowieniem z dnia [...]r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdził, że sytuacja majątkowa skarżącego pozwala mu na uiszczenie kosztów ustanowienia adwokata, które na obecnym etapie wynoszą [...] zł. Jednocześnie referendarz stwierdził, że spłata zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych (kredytów) nie może uzasadniać przyznania skarżącemu prawa pomocy. Chroniłoby to bowiem jego majątek prywatny kosztem środków publicznych. Od postanowienia referendarza skarżący złożył sprzeciw, podnosząc, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata bez uszczerbku dla rodziny. Wyjaśnił, że w formularzu PPF wskazał niższe koszty utrzymania domu ze względu na to, że większość bieżących napraw wykonuje on samodzielnie, a część domu została wyłączona z eksploatacji. Poza tym w okresie zimowym koszty są większe w związku z koniecznością ogrzewania mieszkania. Faktycznie więc jego dochody miesięczne są o ok. [...] zł niższe od tych, które wskazał w formularzu PPF. Wskazał również, że niemal wszystkie jego kredyty to zobowiązania wobec PKO Bank Polski, a więc zyski z tego banku zasilają Skarb Państwa. W interesie zatem Państwa jest, by zdolność kredytowa skarżącego została utrzymana. Podniósł, że winę za jego obecną sytuację majątkową ponosi bank, który niekorzystnie dla niego przewalutował kredyt. Podniósł również, że w związku z podwyższonymi od stycznia 2016r. stawkami opłat dla radców prawnych i adwokatów, faktycznie obecnie nie jest możliwe uzyskanie pomocy prawnej za wskazaną przez referendarza stawkę minimalną [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), tzn. przed 15 sierpnia 2015 r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na to, że skarga została wniesiona w dniu 28 maja [...]r. - w razie wniesienia sprzeciwu (...) postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do treści art. 246 § 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, m.in. kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wniosek skarżącego W. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Z przedstawionych dokumentów wynika, że na miesięczny dochód wnioskodawcy składa się wynagrodzenie jego i żony w kwocie [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego – [...] zł tj. łącznie [...] zł. Skarżący posiada znaczny majątek, w tym nieruchomości i samochody. Skarżący posiada wprawdzie również kredyty, ale okoliczność ta zasadniczo nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W świetle bowiem orzecznictwa sądowego - uiszczanie zobowiązań cywilnoprawnych (rat kredytu) nie może mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1146/15). Obciążenia finansowe w postaci licznych zobowiązań, w tym zaległości publicznoprawne oraz kwestia spłacania zaciągniętych kredytów czy pożyczek są bowiem indywidualną sprawą i fakt ten nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. (zob. postan. NSA z dnia 16 września 2014r., II FZ 1309/14). Faktycznie więc kwoty uiszczanych przez wnioskodawcę należności z tytułu umów kredytowych zasadniczo nie mogą wyprzedzać należności sądowych, a więc obciążenia te nie mogą uzasadniać przyznania prawa pomocy. Wprawdzie skarżący posiada dwa kredyty hipoteczne, a więc długoterminowe, zaciągnięte przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie, co uzasadniałoby ich uwzględnienie w miesięcznych stałych wydatkach, to jednak nie można przyjąć, że ustanowienie adwokata, które będzie wiązać się z jednorazową opłatą, nawet jeśli będzie to kwota wyższa niż stawka minimalna, spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania rodziny skarżącego, a tylko taka okoliczność stanowi przesłankę uzasadniającą uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Po uiszczeniu wszystkich należności kredytowych (a więc nie tylko należności z tytułu kredytów hipotecznych) rodzinie skarżącego pozostaje jeszcze znaczna kwota tj. ponad [...]zł (a gdyby w wydatkach uwzględniać wyłącznie kredyty hipoteczne byłaby ona jeszcze większa, skarżący nie wyszczególnił jednak tych należności). Z kwoty tej skarżący może - pomimo innych koniecznych wydatków - wygospodarować kwotę na pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowo wskazać należy, że skarżący ma prawo wybrać profesjonalnego pełnomocnika za cenę dla niego najkorzystniejszą, a także uzgodnić z nim w umowie korzystny sposób spłaty należności. W konsekwencji stwierdzić należy, że skarżący nie spełnia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., gdyż jego sytuacja materialna nie jest na tyle trudna, by ustanowienie adwokata we własnym zakresie stanowiło zagrożenie dla utrzymania jego rodziny, tym bardziej, że posiada on źródła dochodu pozwalające na wygospodarowanie środków finansowych, które mogą być przeznaczone na poniesienie tych kosztów. Z tych względów należało orzec, jak w sentencji postanowienia.