II SA/Lu 500/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2021 r. sprawy ze skargi D. J. A. i H. B. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. (znak [...].2021) Wojewoda stwierdził, że odwołanie D. A. i H. B. (skarżących, strony) od decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] (obr. [...], ark. [...]) zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jak wynika z akt sprawy i treści zaskarżonego orzeczenia, rozstrzygnięcie organu I instancji doręczono obojgu skarżącym w dniu [...] stycznia 2021 r. za pośrednictwem poczty. Odwołanie złożone zostało w biurze podawczym organu I instancji w dniu [...] lutego 2021 r., zatem po upływie terminu wskazanego w art. 129 § 2 k.p.a. Skarżący nie występowali przy tym z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. D. A. i H. B. wnieśli skargę na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (ustawa COVID) przez niezawiadomienie ich przez organ administracji publicznej o uchybieniu terminu i wyznaczeniu skarżącym terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ pominął wskazany wyżej przepis ustawy COVID, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, przewidzianych przepisami prawa administracyjnego wyszczególnionych w tym unormowaniu terminów, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy, w zawiadomieniu organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zdaniem skarżących, regulacja ta ma zastosowanie, gdy strona z uchybieniem 14-dniowego terminu wniosła odwołanie od decyzji. W tym jednak przypadku ani Starosta [...], ani też Wojewoda nie zawiadomili o tej możliwości skarżących, wobec czego doszło do błędnego pouczenia w decyzji administracyjnej, które zgodnie z art. 112 k.p.a. nie może szkodzić stronie postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Poparł stanowisko prezentowane w treści postanowienia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] lipca 2021 r. (pkt XIII) sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest istnienie podstawy do stwierdzenia uchybienia przez skarżących terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., zgodnie z art. 134 k.p.a. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). To na stronie postępowania spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek wskazanych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Jak wynika z ustaleń dokonanych w sprawie, decyzja Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. została doręczona każdemu ze skarżących (stronom postępowania) w dniu [...] stycznia 2021 r. (k. 93 i 94 akt administracyjnych). Odwołanie obojga skarżących zostało złożone w dniu [...] lutego 2021 r., a zatem po upływie 14-dniowego terminu od doręczenia decyzji (termin ten upłynął [...] lutego 2021 r.). Skarżący nie wystąpili z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ale też nie byli o takim uprawnieniu informowani przez organ. W myśl art. 9 k.p.a. organ ma obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ czuwa nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udziela im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W wyroku NSA z 25 lutego 2014 r. (sygn. II OSK 2291/12) zwrócono uwagę, że obowiązku pouczenia o trybie składania wniosku o przywrócenie terminu nie można uznać za niezbędny, jeżeli strona nie zwraca się do organu o udzielenie informacji w tym zakresie, gdyż w takim przypadku organ nie ma podstaw do przyjęcia, że to wyjaśnienie jest niezbędnym wyjaśnieniem, o którym mowa w art. 9 k.p.a. Jakkolwiek powyższe okoliczności co do zasady uprawniały organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, to jednak z pola widzenia nie można tracić przepisów szczególnych, obowiązujących w okresie i w związku z pandemią. Jak słusznie zauważyli skarżący, w dniu 16 grudnia 2020 r. wszedł w życie pominięty całkowicie przez organ przepis art. 15 zzzzzn˛, dodany ustawą o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm., dalej: ustawa COVID), który z założenia ma stanowić dodatkową ochronę prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym, w przypadku niedochowania przez nie określonych terminów. Zgodnie bowiem z art.15 zzzzzn˛: 1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Nowa regulacja wymaga zatem od organu szczególnej rozwagi we wszelkich sprawach, które w normalnych okolicznościach byłyby rozpatrywane negatywnie dla strony z uwagi na przekroczenie przez nią terminu. Istotne jest również to, że ustawodawca nie zadbał o przepis przejściowy w przypadku tej regulacji, więc należy dopuścić złożenie, że terminy którym uchybiono przed wejściem w życie omawianego przepisu, ale w okresie obowiązywania stanu epidemii (czyli od 20 marca 2020 r.), mogą zostać przywrócone. Powołany przepis wszedł w życie przed wydaniem decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2021 r., której dotyczyło odwołanie ocenione przez organ jako nieterminowe, co oznacza w sposób niezaprzeczalny, że ma w sprawie zastosowanie. Na organie ciążył zatem uprzedni (poprzedzający wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a.) obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Niewykonanie tego obowiązku i pominięcie specustawy zasadniczo wpływa na prawa strony w postępowaniu, bowiem – jak słusznie wskazuje pełnomocnik skarżących – w okresie pandemii swoistej zmianie uległy ogólne zasady przywrócenia terminu wskazane w k.p.a. O ile do tej pory złożenie takiego wniosku było prawem strony, w które organ co do zasady nie ingerował (nie obejmując go również pouczeniami i informacjami o toku postępowania), o tyle w szczególnych warunkach pandemicznych wskazany przepis zobowiązuje organ do wyznaczenia terminu 30 dni na złożenie takiego wniosku. Oznacza to w realiach niniejszej sprawy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało co najmniej przedwcześnie i z tych względów winno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu wpadkowym organ zastosuje wobec skarżących reguły wskazane w przepisie art. 15 zzzzzn˛ ustawy COVID. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W skardze profesjonalny pełnomocnik nie zawarła wniosku o zasadzenie kosztów postępowania.