II SA/Lu 503/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2007 r. sprawy ze skargi J. B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi I. B.-L. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji z dnia [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Filii Nr 2 Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie nie przyznającej mu pomocy w formie zasiłku celowego na dokonanie opłat należności za podatek od nieruchomości (zobowiązanie wobec Urzędu Miasta) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający przytoczył brzmienie art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, który stanowi o potrzebach, na które może być przyznany zasiłek celowy. W świetle tego uregulowania udzielenie pomocy społecznej z przeznaczeniem na zapłacenie podatku od nieruchomości nie jest potrzebą niezbędną i nie jest celem pomocy społecznej. Ponadto Kolegium podniosło, że nie jest celowe przyznanie pomocy społecznej na taki cel, na który strona może uzyskać pomoc z innego źródła. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Według art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8, z 2005 r. poz. 60 ze zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Jeżeli J. K. uważa, że nie jest w stanie podołać ciążącemu na nim zobowiązaniu podatkowym, to może zwrócić się do organu podatkowego o zastosowanie w jego przypadku ulgi podatkowej. Skoro obowiązujące prawo daje odwołującemu możliwość uzyskania ulgi podatkowej w trybie ustawy Ordynacja podatkowa, przy jednoczesnym założeniu spójności obowiązującego systemu prawa, to w takim przypadku nie jest celowe przyznawanie pomocy ze środków pomocy społecznej na regulację zobowiązań podatkowych. Zdaniem organu orzekającego, pomoc społeczna na uregulowanie zobowiązania podatkowego nie mieści się w celach określonych w ustawie o pomocy społecznej. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. K. wyraża niezadowolenie z decyzji organu I i II instancji, nie precyzując konkretnych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy – nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593). Sąd Administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Organ pierwszej instancji (mimo uniemożliwienia przez skarżącego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego) prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i odmówił przyznania zasiłku celowego w oparciu o właściwie zinterpretowany przepis art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość, okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi art. 3 ust. 3 i art. 4 cytowanej ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, form i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przypomnieć również należy, iż zgodnie z treścią art. 4 ustawy o pomocy społecznej – osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązane są do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie mogą one poprzestawać na przyjęciu biernej postawy sprowadzającej się tylko do oczekiwania na przyznanie przez organ świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Z analizy akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły, iż zasiłek celowy na dokonanie opłat należności na podatek od nieruchomości nie został skarżącemu przyznany. Nie jest to bowiem wydatek służący niezbędnemu zaspokojeniu potrzeb bytowych skarżącego. Ponadto prawidłowo organ orzekający podniósł, że skarżący może na ten cel otrzymać pomoc z innego źródła, bowiem Ordynacja podatkowa przewiduje możliwość umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych. Dlatego też uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 250 wyżej cytowanej ustawy i § 18 ust. 1 pkt 1 c/ w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zmianami).