II SA/Lu 503/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 6 lipca 2010r., znak: ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpoznaniu odwołania R. W. uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublina przez Kierownika Sekcji Postępowania Egzekucyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2010r. i umorzyło postępowanie w pierwszej instancji. Wskazaną decyzją organ I instancji zmienił w trybie art. 154 kpa swoją poprzednią decyzję z dnia 21 maja 2009r., , na mocy której uznał wypłacone R. W. w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2009r. świadczenie pielęgnacyjne za nienależne (w związku z przebywaniem R. W. w areszcie śledczym) w ten sposób, że na nowo ustalił "harmonogram spłat" tego świadczenia na okres od czerwca 2010r. do lutego 2011r. po 51 zł miesięcznie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dokonana przez organ I instancji zmiana "harmonogramu" była bezprzedmiotowa, ponieważ w świetle art. 30 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwoty nienależnie pobranych świadczeń podlegają potrąceniu ze świadczeń wypłacanych na bieżąco, a więc wskazanie w decyzji z dnia 21 maja 2009r. "harmonogramu spłat" miało charakter wyłącznie informacyjny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł R. W., domagając się jej uchylenia. Podniósł, że organ administracyjny niezasadnie uznał, że pobierane przez niego w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2009r. świadczenie pielęgnacyjne było nienależne, ponieważ natychmiast po aresztowaniu poinformował on administrację aresztu o konieczności powiadomienia o tym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. W tej sytuacji brak jest – zdaniem skarżącego - podstaw do dokonywania jakichkolwiek potrąceń z jego bieżących świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd – dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji - do czego jest uprawniony na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), nie dopatrzył się naruszenia przez organ obowiązujących przepisów. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie kwestii sposobu (i terminu) dokonania przez skarżącego zwrotu kwoty 459 zł tytułem nienależnie pobranego świadczenia. Na tym etapie postępowania Sąd nie bada natomiast zasadności orzeczenia takiego zwrotu, ponieważ było to przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 listopada 2009r. oddalającego skargę R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 17 lipca 2009r. stwierdził, że utrzymana w mocy przez Kolegium decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie z dnia 21 maja 2009r. jest prawidłowa. Wobec uprawomocnienia się tego wyroku - ani organ administracyjny ani Sąd w niniejszym postępowaniu nie są uprawnione do ponownej, a tym bardziej do odmiennej oceny zasadności uznania za nienależne - świadczenia pielęgnacyjnego, pobranego przez skarżącego w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2009r., a więc w okresie jego pobytu w areszcie. Z tego względu zarzuty skargi, dotyczące wyłącznie decyzji z dnia 21 maja 2009r. nie mogą być przez Sąd rozpatrywane. Badając natomiast zaskarżoną decyzję należy uznać za trafne stanowisko organu odwoławczego, iż obowiązujące przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz.2255 ze zm.), zwanej dalej ustawą, nie wymagają, by w decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia należało wskazywać sposób realizacji tego obowiązku, w szczególności poprzez rozłożenie świadczenia na raty oraz wskazanie wysokości i terminów spłaty poszczególnych rat. W świetle art. 30 ust. 6 ustawy kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych. Przepis ten wprowadza więc zasadę, że w sytuacji, gdy osoba zobowiązana do zwrotu nabędzie następnie uprawnienia do świadczeń rodzinnych (co ma miejsce w niniejszej sprawie), które będzie pobierać, to nie ma ona obowiązku uiszczenia jednorazowo całej kwoty podlegającej zwrotowi, lecz następuje to sukcesywnie przez potrącenia należnych świadczeń przez właściwy organ. Z tego względu słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, rozpoznając niniejszą sprawę przyjęło, że wskazanie przez organ I instancji w decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia ma charakter wyłącznie informacyjny, a informacja ta była już kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 27 listopada 2009r. Zmiana tej informacji nie wymagała zatem uruchamiania trybu postępowania administracyjnego przewidzianego w art. 154 kpa, a zatem postępowanie to należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 105 kpa. Wprawdzie ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje również możliwość rozłożenia na raty (umorzenia bądź odroczenia terminu płatności) nienależnie pobranych świadczeń (art. 30 ust. 9), to jest to dopuszczalne tylko wtedy, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny osoby zobowiązanej do zwrotu (czego w niniejszym postępowaniu skarżący nie wykazał), a ponadto - z uwagi na ogólną zasadę wyrażoną w ustępie 6 cytowanego art. 30 ustawy – będzie to uzasadnione tylko w odniesieniu do tych osób, które nie pobierają już świadczeń rodzinnych, bo tylko wówczas organ nie będzie mógł samodzielnie dokonać potrąceń. Mając powyższe na uwadze, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)