II SA/Lu 503/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. S. 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] marca 2018 r., znak: [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku J. S. (dalej także: skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] września 2017 r., znak: [...], którą odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu tej decyzji organ przywołał przepisy art. 2, 3, 5 ust. 1, 3 i 5 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 693 ze zm.; dalej także: ustawa) oraz stwierdził, że skarżący nie spełnił opisanych w nich przesłanek uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej ani za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Zdaniem organu, ocenę taką uzasadnia wnikliwie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w ramach którego dopuszczono szereg dowodów, w tym dowód z publikacji w postaci Encyklopedii Solidarności, która wśród blisko pięciu tysięcy biogramów działaczy NSZZ "Solidarność" nie wymienia skarżącego. Jednocześnie Szef Urzędu wyjaśnił, że za odmową uwzględnienia wniosku strony w niniejszej sprawie przemawia także to, że świadkowie, których na wezwanie organu, skarżący wskazał, pomimo wezwania, nie stawili się w siedzibie Urzędu Miasta [...] w dniu [...] stycznia 2018 r., w celu ich przesłuchania przez delegowanego pracownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W skardze na tę decyzję skarżący zarzucił organowi naruszenie: - art. 6, 7, 8, 15, 75, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy; - art. 88 § 1 k.p.a. poprzez "rezygnację" przez organ z przesłuchania świadków zgłoszonych przez skarżącego, zamiast zastosowania wobec nich stosownych środków przymusu na skutek nieusprawiedliwionego niestawiennictwa - art. 2 i 3 pkt 2 ustawy, poprzez odmowę przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Szefa Urzędu z [...] września 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącego dodatkowo wskazał, że wiele osób, które tak jak skarżący było czynnymi działaczami NSZZ "Solidarność", nie figuruje w Encyklopedii Solidarności, co – jego zdaniem – potwierdza wydruk ze strony internetowej "[...]", który pełnomocnik strony złożył, celem dołączenia do akt sprawy (k. 30-31 akt sąd.). Ponadto zarzucił, że organ nie rozpoznał wniosku skarżącego w części, w jakiej domagał się on przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Sąd uwzględnił skargę również z innych powodów niż w niej wyrażone, mając na uwadze treść art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej także: p.p.s.a.), który zobowiązuje Sąd do rozpoznania całości rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, biorąc pod uwagę istniejące naruszenia prawa, nawet, gdy nie zostały one wskazane przez stronę skarżącą w złożonej przez nią skardze. Podkreślenia wymaga, że co najmniej przedwczesne było wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko organu o braku podstaw do potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ administracji, z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., nie wyjaśnił bowiem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co mogło mieć istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wraz z pismem z [...] listopada 2017 r. przedstawił organowi oświadczenia dwóch świadków: W. M. i W. O. (k. 65-66 akt adm.). Po dokonaniu analizy treści tych oświadczeń, organ postanowieniem z [...] grudnia 2017 r., znak: [...], dopuścił dowód z zeznań obu wskazanych przez stronę świadków (k. 76 akt adm.). W aktach administracyjnych znajduje się także notatka służbowa pracownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] stycznia 2018 r., zawierająca następujące stwierdzenie: "po wyczerpaniu innych możliwych środków dowodowych istnieje konieczność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania [...] świadków: Pana W. M. (zam. [...]), Pana W. O. (zam. [...]). W związku z powyższym wnioskuję o przesłuchanie przez pracownika Urzędu [...] świadków, które mogłoby się odbyć w Urzędzie Miasta [...]" (k. 80 akt adm.). Niekwestionowane jest również, że pismami z [...] stycznia 2018 r. organ wezwał obie wskazane wyżej osoby do stawienia się w siedzibie Urzędu Miasta [...] w dniu [...] stycznia 2018 r., w celu ich przesłuchania w charakterze świadka w niniejszej sprawie. Jednocześnie organ pouczył te osoby o treści art. 83 § 1 i 88 § 1 k.p.a., z których wynika, że jedynie wyjątkowo wezwanemu służy prawo odmowy zeznań w charakterze świadka, a jeśli osoba taka bez uzasadnionej przyczyny nie stawi się w celu złożenia zeznań, mimo prawidłowego wezwania, bądź bezzasadnie odmówi złożenia zeznań, może być ukarana grzywną przez organ przeprowadzający dowód (k. 86-87 akt adm.). Poza sporem jest, że zarówno W. M., jak i W. O. nie stawili się na przesłuchanie w wyznaczonym miejscu i czasie. Zauważyć jednak należy, że z akt sprawy wynika, że wezwanie skierowane do W. O. nie zostało mu doręczone z powodu błędnego zaadresowania przesyłki, co potwierdza adnotacja pracownika poczty na kopercie ("pod wskazanym adresem adresat nieznany" – zob. k. 90, 90v akt adm.). W aktach tych znajduje się wprawdzie informacja na temat adresu zamieszkania W. O., potwierdzonego w bazie PESEL (k. 95b akt adm.), jednakże nie budzi wątpliwości, że osoba ta nie została ponownie wezwana przez organ do stawienia się, w celu przesłuchania w charakterze świadka. Z akt sprawy wynika zarazem, że pomimo nieprzeprowadzenia dowodów z zeznań wskazanych wyżej świadków, które to dowody organ uprzednio uznał za niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, pismem z [...] lutego 2018 r., znak: [...], organ poinformował skarżącego, że postępowanie wyjaśniające w tej sprawie zostało zakończone (k. 97 akt adm.). Mając powyższe na uwadze, nie sposób przyjąć, że stan faktyczny rozpoznawanej sprawy wyjaśniony został w sposób pozwalający na jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Oczywiste jest bowiem, że W. O. nie został prawidłowo wezwany do stawienia się w celu złożenia zeznań w charakterze świadka, zaś wobec W. M. organ uchylił się bezzasadnie od wyegzekwowania od niego obowiązku stawienia się w celu złożenia zeznań w sprawie. Zaznaczyć przy tym trzeba, że z informacji znajdującej się w aktach sprawy, uzyskanej z bazy PESEL wynika, że obie wskazane osoby żyją (k. 95a- 95b akt adm.). Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd miał przy tym na względzie, że skoro decyzje pierwszej i drugiej instancji zostały wydane przez ten sam organ – Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, to dla wyjaśnienia opisanych wyżej wątpliwości oraz wydania merytorycznej decyzji, kończącej postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącego o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, wystarczające będzie uchylenie jedynie zaskarżonej decyzji. Z uwagi na charakter stwierdzonych uchybień przedwczesne było odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skarżącego. W tym miejscu należy jedynie wskazać, że w rozpoznawanej sprawie Sąd nie jest upoważniony do oceny zasadności podniesionego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego zarzutu dotyczącego nierozpoznania części wniosku skarżącego z [...] kwietnia 2017 r. W niniejszej sprawie Sąd nie rozpoznaje bowiem skargi na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie tego wniosku, lecz bada legalność, wydanych po rozpoznaniu tego wniosku, decyzji administracyjnych. Rozpoznając ponownie sprawę organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym wyroku. Organ ten uzupełni zatem postępowanie dowodowe w sprawie, zgodnie z wytycznymi Sądu, ewentualnie – w razie zaistnienia takiej konieczności – rozważy przeprowadzenie z urzędu bądź na wniosek także innych dowodów oraz dokona ponownej, wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co pozwoli na podjęcie stosownego rozstrzygnięcie. Obowiązkiem organu drugiej instancji będzie również odniesienie się do argumentacji skarżącego, podnoszonej w toku postępowania. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a.