II SA/Lu 505/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz(spr.),, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę; 2. nieuiszczony wpis w kwocie 100 (sto) złotych, od którego skarżąca była zwolniona, przejmuje na rachunek Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie); 3. przyznaje ustanowionemu z urzędu [...] M. M., wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote, płatne z funduszy Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie). II SA/Lu 505/05 UZASADNIENIE Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji tegoż organu z dnia [...], odmawiającej H. B. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazał na zasadność rozpatrzenia sprawy w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, stanowionym w art. 154 § 1 k.p.a., skoro skarżącą jednoznacznie żądała od rozstrzygającego organu administracji weryfikacji ostatecznej decyzji, jednocześnie bez odwołania się do podstaw dla wznowienia postępowania administracyjnego. W okolicznościach sprawy organ rozstrzygający stwierdził, że za zmianą lub uchyleniem ostatecznej decyzji o odmowie przyznania H. B. uprawnień kombatanckich nie przemawia ani interes społeczny, ani słuszny interes samej strony. Natomiast polemika skarżącej z oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w kontekście ściśle materialnoprawnych przesłanek dla przyznania uprawnień kombatanckich, nie może w sposób uprawniony stanowić podstawy uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej z odwołaniem do przesłanek z art. 154 § 1 k.p.a. Co do zasady dążenie strony do odmiennej oceny materiału dowodowego celem uwzględnienia zgłoszonego żądania, nie może być uznane za realizację jej słusznego interesu. W toku merytorycznego rozpatrywania żądania H. B. przyznania uprawnień kombatanckich jednoznacznie przesądzona została okoliczność nieudowodnienia przezeń statusu osoby prowadzącej działalność w podziemnej organizacji, wymienionej w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przesłanki dla przyznania uprawnień kombatanckich mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących. W tych okolicznościach żądana zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej o odmowie przyznania H. B. uprawnień kombatanckich pozostawałaby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. Powyższe z kolei eliminuje zasadność przyjęcia, że żądanie zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji realizuje przesłankę interesu społecznego dla zastosowania art. 154 § 1 k.p.a. Dodatkowo organ rozstrzygający zwrócił uwagę, że także w toku nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, prowadzonego dla weryfikacji decyzji ostatecznej, zainteresowana nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń odnośnie wywodzonej działalności w organizacji podziemnej. Na wskazane rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożyła H. B., wnosząc o jego uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz art. 154 k.p.a. Prezentowała stanowisko, iż nie zmierza do odmiennej oceny okoliczności faktycznych. Jednocześnie w dalszym toku argumentacji konsekwentnie wyrażała przekonanie o udowodnieniu przezeń faktu prowadzenia działalności w oddziałach Armii Krajowej, gdy do jej zadań należało przenoszenie korespondencji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie. Podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z jego prawną argumentacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola legalności działań organów administracji publicznej. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna wymóg legalności spełniają, co rozstrzygające. Rozważania prawne w sprawie niniejszej należy rozpocząć od zasadniczego stwierdzenia, że prawna ocena twierdzeń skarżącej o okolicznościach faktycznych, decydujących w sprawie przyznania statusu kombatanta, w świetle bezwzględnie obowiązujących przesłanek, stanowionych ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, została już przesądzona w sposób ostateczny decyzją z dnia [...]. W dalszej kolejności należy podzielić, przyjętą przez organ rozstrzygający, prawną kwalifikację trybu właściwego do rozpatrzenia żądania H. B., zgłoszonego w piśmie z dnia 26 listopada 2004 r. W jego treści, jak też w kolejnym piśmie z dnia 13 grudnia 2004 r., wprost żądała weryfikacji w trybie administracyjnym decyzji ostatecznej, rozstrzygającej sprawę w sposób merytoryczny, a przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Odwoływała się do tożsamych twierdzeń o prowadzonej działalności i dowodów na ich poparcie, jak w już zakończonym postępowaniu, przeprowadzonym dla rozstrzygnięcia jej żądania przyznania uprawnień kombatanckich. W sytuacji, gdy skarżąca nie powoływała żadnej z podstaw dla wznowienia postępowania administracyjnego, wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. i art. 145a § 1 k.p.a., organ rozstrzygający, do którego skierowała żądanie zmiany stanowiska w sprawie, w pełni prawidłowo uznał zasadność zbadania kwestionowanej przez stronę ostatecznej decyzji w kontekście przesłanek stanowionych hipotezą art. 154 § 1 k.p.a., a więc słusznego interesu strony bądź interesu społecznego. W rozważanym nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego wykluczone jest ponownie merytoryczne rozpatrywanie sprawy z odwołaniem do oceny materialnoprawnych przesłanek, stanowionych ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W konsekwencji polemika skarżącej z uprzednio dokonaną oceną materiału dowodowego nie może zasadnie prowadzić do wzruszenia ostatecznej decyzji. W świetle przedstawionego stanu prawnego, wbrew twierdzeniom skarżącej, organ administracji prawidłowo dokonał oceny okoliczności podnoszonych w sprawie i na tej podstawie zasadnie uznał, że za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, niekorzystnej dla H. B., nie przemawia ani słuszny interes samej strony, ani interes społeczny. Przede wszystkim wymaga zwrócenia uwagi prawna okoliczność, iż słuszny interes strony oraz interes społeczny, co do zasady mogą stanowić podstawę zmiany lub uchylenia ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego tylko w tych sprawach, w których właściwy organ ma ustawowo zakreślony w przepisach prawa materialnego pewien "luz decyzyjny", to jest gdy rozstrzygnięcie sprawy pozostawione jest uznaniu organu. Tylko w obszarze tego "luzu decyzyjnego", wzgląd na słuszny interes strony czy interes społeczny może skutkować zmianą lub uchyleniem ostatecznej decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca ściśle określone rozwiązanie, jego niezastosowanie czy modyfikacja z odwołaniem się do słusznego interesu strony czy interesu społecznego, prowadziłoby w konsekwencji do naruszenia bezwzględnie obowiązującej normy prawnej, co jest niedopuszczalne, jako pozostające w oczywistej i rażącej sprzeczności z konstytucyjnie określonymi zasadami obowiązującego porządku prawnego. Powoływana wyżej ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w sposób ścisły i zamknięty określa przesłanki, które winna udokumentować osoba zainteresowana uzyskaniem uprawnień kombatanckich, zawierając je w normach prawnych właśnie o charakterze bezwzględnie obowiązującym, w sposób pozbawiający organ rozstrzygający prawa do podejmowania decyzji opartych jedynie na uznaniu. Jednocześnie należy wyraźnie podkreślić, iż tryb postępowania przewidziany w art. 154 § 1 k.p.a. nie jest konkurencyjnym dla zwykłego, co z istoty przesądza o zakazie w jego ramach ponownego merytorycznego badania sprawy, a w okolicznościach niniejszej sprawy, badania zaistnienia ustawowych przesłanek dla przyznania uprawnień kombatanckich. Zatem strona nie może zasadnie upatrywać swego słusznego interesu jedynie w odmiennej, korzystnej dlań ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Wbrew stanowisku skarżącej, jej żądanie merytorycznej weryfikacji ostatecznej decyzji i przyznania uprawnień kombatanckich w swej istocie sprowadza się właśnie do odmiennej oceny materiału dowodowego, zgromadzonego na okoliczność jej twierdzeń. Przedstawiona ocena prawna znajduje dodatkowe potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W tym miejscu należy między innymi przywołać wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 października 1999 r. w sprawie IV SA 1459/97/LEX 47884/, z tej samej daty w sprawie IV SA 1434/97/LEX 48678/, z dnia 13 sierpnia 1997 r. w sprawie III SA 854/96/LEX 30615/, z dnia 01 marca 1996 r. w sprawie III SA 362/95/ M. Podatk. 1997/3/78/. Z tych względów, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak na wstępie.