II SA/Lu 506/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 15 marca 2024 r. nr SKO.41/1002/PO/2024 w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 15 marca 2024 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia J. S. (strona, skarżący) od postanowienia Wójta Gminy W. z 23 stycznia 2024 r. o odmowie udostępnienia dokumentów, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 12 grudnia 2023 r. strona zwróciła się do Wójta Gminy o wydanie dokumentów w sprawie uwłaszczeniowej (protokołu stwierdzenia stanu władania oraz aktu własności ziemi) dotyczącej działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Wnioskodawca wskazał, iż dokumenty potrzebne są w związku z postępowaniem o przywrócenie naruszonego posiadania, którego stronami przeciwnymi są wnioskodawca oraz właściciele w/w działek. Organ pierwszej instancji odmówił udostępnienia dokumentów, wskazując, iż wnioskodawca nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie uwłaszczenia objętych wnioskiem działek. W wyniku rozpoznania zażalenia strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło brzmienie art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. Mając na uwadze treść wskazanych przepisów organ stwierdził, że zarówno w pierwszym, jak i drugim przypadku, warunkiem skorzystania z określonych praw, jest posiadanie przez wnioskodawcę przymiotu strony w postępowaniu, którego akta dotyczą. W pierwszym przypadku, strona nie musi spełniać dodatkowych wymogów. W drugim natomiast przypadku musi dodatkowo wykazać ważny interes. Niezależnie jednak, którego przypadku żądanie dotyczy, z uprawnień powyższych skorzystać może wyłącznie strona postępowania głównego, w tym przypadku strona postępowania uwłaszczeniowego, którą wnioskodawca nie był. Wobec powyższego zdaniem - Kolegium - organ pierwszej instancji nie mógł uczynić zadość wnioskowi, nawet jeżeli żądane dokumenty mogłyby okazać się pomocne w innym postępowaniu. Nie zgadzając się z postanowieniem Kolegium strona złożyła skargę, w której wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez odmowę wydania dokumentów z uwłaszczeń, odmówienie przymiotu strony i brak uznania przez organy uzasadnionego ważnego interesu strony w uzyskaniu dokumentów z uwagi mi.in. na toczące się postępowanie sądowe przed sądem powszechnym; - art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności w dokonaniu oceny całokształtu materiału dowodowego oraz wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, "p.p.s.a."). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6 i art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, "k.p.a.") - zasada praworządności oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 73 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). W doktrynie podkreśla się, że udostępnianie akt sprawy w postępowaniu administracyjnym, jest przejawem jawności względnej (wewnętrznej). Przepis art. 73 k.p.a. gwarantuje stronie prawo wglądu w akta sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów w każdym stadium postępowania, również po jego zakończeniu. Zakres jawności akt sprawy w postępowaniu administracyjnym jest ograniczony podmiotowo. Z uprawnień tych mogą korzystać jedynie strony postępowania administracyjnego i - na tych samych zasadach - podmioty na prawach strony (uczestnicy). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2020 r., II OSK 1297/19 wskazano, że postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od postępowania "głównego". To w postępowaniu "głównym" organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie jest ustalany odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego". Podobny pogląd wyrażono w tezach Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 9 kwietnia 2019 r., I OSK 1589/17. W rozpoznawanej sprawie - Sąd podkreśla, - że postępowanie dotyczące udostępnienia akt ma charakter postępowania zależnego od postępowania zasadniczego. W sytuacji gdy skarżący żąda dokumentów, które znajdują się w innym postępowaniu i dotyczą protokołu stwierdzenia władania oraz aktu własności ziemi, to skarżący winien wykazać, iż miał lub powinien mieć przymiot strony w sprawie. Organ prawidłowo ustalił, iż skarżący nie był stroną postępowania uwłaszczeniowego (postępowania głównego) nie mógł zatem żądać udostępnienia dokumentów dotyczących postępowania uwłaszczeniowego na potrzeby własne, czy też toczącego się postępowania przed sądem powszechnym. Skarżący nie jest także następca prawnym strony postępowania. Ubocznie należy nadmienić - na co także zwróciło uwagę Kolegium, - że w przypadku kiedy wnioskowane dokumenty okazałyby się istotne w postępowaniu przed sądem powszechnym (postępowanie dotyczące naruszenia posiadania) sąd powszechny może zwrócić się do organu administracji o udostępnienie dokumentów dotyczących postępowania uwłaszczeniowego. W sytuacji zatem gdy żądanie dotyczyło udostępnienia dokumentów z akt innej sprawy administracyjnej (sprawy uwłaszczeniowej – sprawa główna), to organ w przedmiotowym postępowaniu (sprawa wpadkowa) nie mógł zgodnie z dyspozycją art. 73 § 1 k.p.a. udostępnić żądanych we wniosku z 12 grudnia 2023 r. dokumentów i należy uznać, że nie doszło do naruszenia przywołanego przepisu. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.