II SA/Lu 508/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...], Nr [...] odmówił M. W. przedstawicielowi ustawowemu małoletniego dziecka M. S. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 lutego 2012r. do 30 września 2012r. Organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni nie wykazała we wniosku, że pozostaje w związku małżeńskim z T. W., który pracuje za granicą. Poza tym organ ustalił, że dochody T. W. przekroczyłyby kryterium dochodowe wynoszące 725,00 zł w przeliczeniu na osobę określone w art. 9 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W odwołaniu od tej decyzji M. W. podniosła, że decyzja jest krzywdzącą ponieważ nie uwzględnia stanu faktycznego, tzn. że z mężem, który przebywa za granicą nie utrzymuje kontaktów i nie zna jego miejsca zamieszkania. Ponadto oświadczyła, że przesyła on dobrowolnie alimenty na córkę w wysokości 800,00 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], Nr [...] po rozpoznaniu odwołania M. W. - od decyzji organu I instancji uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że M. W. nie wypełniła prawidłowo wniosek o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną M. S., ponieważ nie ujęła w strukturze rodziny męża i jego dochodów. Strona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez wpisanie powyższych kwestii, jedynie oświadczyła, że od października 2010r. mąż porzucił rodzinę, nie łoży na jej utrzymanie, nie zna jego miejsca zamieszkania za granicą, jedynie może podać jako dochód alimenty w wysokości 800,00 zł. Po przeanalizowaniu sprawy, Kolegium stwierdziło, że powyższe oświadczenie strony jest niewiarygodne ponieważ, wnioskodawczyni składając pozew znała jego adres zamieszkania, a on sam stawił się na rozprawie przed sądem w dniu 23 grudnia 2011r. Organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca wymaga od wnioskodawczyni podania w przedmiotowym wniosku pełnego składu rodziny i dochodów członków rodziny, w tym przypadku podania danych męża i zaświadczenia urzędu skarbowego o dochodach z roku 2010 lub złożenia oświadczenia o dochodach według określonego wzoru. Wobec tego stan cywilny odwołującej zobowiązywał ją do ujęcia we wniosku T. W. - jako małżonka i rodzica osoby uprawnionej, który stanowi rodzinę dla osoby uprawnionej w myśl art. 2 pkt 12 omawianej ustawy. Zdaniem Kolegium organ I instancji wobec nieprawidłowo złożonego wniosku powinien był wydać w niniejszej sprawie decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, a nie rozstrzygać sprawę merytorycznie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. M. W. podtrzymała stanowisko przedstawione w odwołaniu do decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, ponieważ została wydana z naruszeniem prawa. Organ odwoławczy – w ocenie sądu - bezzasadnie uchylił się od samodzielnego rozpatrzenia sprawy Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić w całości zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Zatem decyzję kasacyjną można wydać jedynie wówczas, gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia szerokiego postępowania wyjaśniającego (w całości lub znacznej części). Tam, gdzie takiej konieczności nie ma, brak jest podstawy do wydania decyzji kasacyjnej. Wszak zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 zdanie pierwsze k.p.a. organ drugiej instancji nie podzielając stanowiska organu pierwszej instancji może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub części i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy. Przesłanek art. 138 § 2 k.p.a. nie można interpretować rozszerzająco. W tym przedmiocie stanowisko orzecznictwa i doktryny jest jednolite (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2012 r., str. 523). Powyższe oznacza, że tam, gdzie nie zachodzi potrzeba przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a organ I instancji nie naruszył zasad procedury administracyjnej - organ odwoławczy nie może zgodnie z prawem wydać decyzji kasacyjnej, a winien wykorzystać możliwości orzeczenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W sprawie niniejszej Samorządowe Kolegium Odwoławcze niezasadnie wskazało, że zachodzi potrzeba przekazania organowi I instancji ponownie niniejszej sprawy. Jego zalecenia co do dalszych czynności sprowadzają się przede wszystkim do konieczności pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W ocenie Sądu analiza akt sprawy pozwala twierdzić, iż stan faktyczny sprawy ustalony przez organ I instancji umożliwiał rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Niezasadne zatem było zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w omawianej sprawie, ponieważ nie zachodzi tutaj konieczność wyjaśnienia kwestii niezbędnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Główną przesłankę zastosowania powyższego przepisu w sprawie stała się odmienna - zdaniem organu odwoławczego - wykładnia przepisów dokonana przez organ I instancji. Działanie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie było niezgodne z zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności z art. 8 i 12 k.p.a. Z uwagi na wskazane naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Mając na uwadze powyższe rozważania, organ odwoławczy ponownie rozpatrzy daną sprawę merytorycznie i ponownie rozpozna całokształt sprawy, tj. samodzielnie oceni, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieją przesłanki do pozostawienia wniosku skarżącej bez rozpoznania. Dopiero w wyniku przeprowadzenia tak zakreślonego postępowania odwoławczego, organ wyda jedno z rozstrzygnięć, o którym mowa w art. 138 k.p.a.