II SA/Lu 508/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia odrzucić skargę. W. Ż. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 kwietnia 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pn. "Budowa kompostowni rolniczej (odpadów innych niż niebezpieczne) w O. ". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich Rzecznik Praw Dziecka, oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli z innych przyczyn niż określone w pkt 1-5a wniesienie skargi jest niedopuszczalne, sąd odrzuca skargę. Skargę w niniejszej sprawie wniósł W. Ż., czyli organ, który wydał postanowienie w pierwszej instancji. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd jednoznacznie wykluczający przyznanie jednostce samorządu terytorialnego statusu strony postępowania w sprawie, w której jej organowi powierzono kompetencje do wydania decyzji w sprawie. Orzecznictwo wyklucza również jednoznacznie w takich wypadkach legitymację skargową w postępowaniu sądowoadministracyjnym zarówno jednostki samorządu terytorialnego, jak i jej organu, który wydawał decyzję (postanowienie) w sprawie. Pogląd taki wyrażono w trzech uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwały NSA: z 9 października 2000 r., OPK 14/00, ONSA 2001/1/17; z 19 maja 2003 r., OPS 1/03, ONSA 2003/4/115; z 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15, ONSAiWSA 2016/4/54). Szczególnie doniosła dla rozpoznawanej sprawy jest argumentacja wyrażona w uzasadnieniu uchwały z 19 maja 2003 r., w której wskazano: "Należy przyjąć, iż rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 par. 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Powierzenie zatem organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do NSA, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego". Wypada też zauważyć, że powyższe stanowisko znalazło potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 29 października 2009 r., K 32/08 (OTK-A 2009/9/139), w którym uznano za zgodny z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przepis art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a., w zakresie, w jakim pozbawia prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał decyzję jako organ pierwszej instancji, a także za zgodny z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przepis art. 50 § 1 p.p.s.a., w zakresie, w jakim pozbawia gminę prawa wniesienia skargi na decyzję organu wyższej instancji wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez wójta (burmistrza, prezydenta) tej gminy, w sytuacji, gdy decyzja organu odwoławczego ma wpływ na prawa i obowiązki tej gminy lub jej organów. Trybunał uznał między innymi, że wydawanie decyzji administracyjnych przez organy samorządu terytorialnego nie ma służyć realizacji praw podmiotowych jednostek tego samorządu w relacjach z administrowanymi. Organy samorządu terytorialnego, które wydają decyzje (postanowienia) wobec obywatela, mają stać na straży prawa, a w procesie kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej tych decyzji nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego artykułowania swoich interesów. Pogląd wykluczający legitymację skargową jednostki samorządu terytorialnego w sprawie, w której jej organ wydawał decyzję (postanowienie), był wielokrotnie wyrażany w orzeczeniach sądów administracyjnych (por. przykładowo w najnowszym orzecznictwie NSA, postanowienia: z 24 maja 2023 r., II OSK 711/23; z 23 czerwca 2023 r., I OZ 233/23; z 26 lipca 2023 r., I OSK 1380/22; z 20 września 2023 r., I OSK 1696/23; z 19 października 2023 r., I OSK 1489/22; z 19 marca 2024 r., III OSK 343/24). Organ administracji publicznej, który wydał w sprawie postanowienie w pierwszej instancji, nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na postanowienie wydane w wyniku zażalenia od postanowienia pierwszoinstancyjnego. Organ ten nie ma bowiem interesu prawnego we wniesieniu skargi. Oczywisty brak legitymacji skargowej jest podstawą do odrzucenia skargi, przesłanka ta powinna zatem zostać zbadana przez sąd już na wstępnym etapie, przed przejściem do oceny merytorycznej sprawy (por. uchwałę NSA z 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04; postanowienia NSA z 3 czerwca 2018 r., II OSK 1355/18; z 10 lipca 2019 r., I OSK 1222/19). Z tych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w postanowieniu.