II SA/Lu 510/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Wojewoda - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej "k.p.a." - po rozpatrzeniu odwołania K. R. utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...] umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,1369 ha, położoną w obrębie ewidencyjnym M. M., gm. G., zajętą pod część pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] o przebiegu K. - M. M. - B. , Organ przedstawił w uzasadnieniu następujący stan faktyczny: Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. K. R. – były właściciel powyższej nieruchomości - wystąpił do Starosty L. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za tę nieruchomość, zajętą pod drogę powiatową, która na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] października 2009 r. znak: [...] stała się z mocy prawa własnością Powiatu L.. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. (omyłkowo wskazano datę [...] września 2017 r.) Starosta L. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z wygaśnięciem z dniem [...] grudnia 2005 r. roszczenia o wypłatę. W odwołaniu od tej decyzji K. R. podnosił, że decyzja Wojewody potwierdzająca, że działkę będącą jego własnością zajęto pod drogę publiczną, została wydana dopiero w dniu [...] października 2009 r., a zatem nie mógł przed tą datą wystąpić o odszkodowanie. Wojewoda nie uwzględnił odwołania i wskazaną powyżej decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ przytoczył treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia [...] października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.), dalej jako "ustawa", wyjaśniając, że w świetle tego przepisu nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie to zgodnie z zapisem art. 73 ust. 4 ustawy, może być ustalone na wniosek właściciela złożony w okresie od [...] stycznia 2001 r. do dnia [...] grudnia 2005. Po upływie tego terminu powyższe roszczenie wygasa. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2009 r. potwierdził, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów gminy G. (Obr. [...] M. , ark. mapy 1) jako działka nr [...] o pow. 0,1369 ha, zajęta pod drogę publiczną nr [...] o przebiegu: K. - M. M. - B. , z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Powiatu L.. W świetle art. 73 ust. 4 ustawy wniosek K. R. o odszkodowanie za tę nieruchomość, złożony dopiero w dniu [...] stycznia 2018 r. jest więc spóźniony. Ponadto organ stwierdził, że termin wskazany w art. 73 ust. 4 ustawy jest terminem zawitym prawa materialnego, co oznacza, że nie może być przywrócony, a wniosek złożony po terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość wygasa, niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała tego terminu. Dla biegu terminów prawa materialnego nie są bowiem istotne przyczyny jego uchybienia i niemożliwe jest ich przywrócenie w trybie w art. 58-60 k.p.a. Ponadto organ wyjaśnił, że ustawodawca nie uzależnił możliwości złożenia wniosku o odszkodowanie od wcześniejszego wydania decyzji właściwego wojewody, potwierdzającej przejście z dniem [...] stycznia 1999 r. z mocy prawa na własność powiatu, zajętej pod drogę publiczną, nieruchomości. W związku z tym, roszczenie skarżącego wygasło, a postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wobec wygaśnięcia roszczenia, organ nie mógł również przywrócić terminu do złożenia spornego wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. R. domagał się uchylenia decyzji Wojewody i przyznania odszkodowania. Podniósł, że nie był informowany o prawie złożenia wniosku o odszkodowanie i nie miał możliwości się o tym dowiedzieć, gdyż "ogłoszenie otrzymał sołtys, które umieścił na tablicy obok domu, natomiast skarżący mieszka opodal M. M. i nie bywa tam bez potrzeby". W związku z tym skarżący wnosi o przywrócenie terminu i pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002r., Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Sąd administracyjny nie rozstrzyga zatem samodzielnie spraw, nie może więc uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania, lecz ocenia wyłącznie to, czy decyzja została wydana zgodnie z przepisami. Rozpoznając w takim zakresie skargę K. R. stwierdzić należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 73 powołanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ("ustawy"). Zgodnie z tym przepisem - nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem (ust. 1). Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, lub Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. (ust.4). Powyższe oznacza, że aby roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania było roszczeniem skutecznym, konieczne jest łączne spełnienie ustawowych przesłanek: złożenie wniosku przez osobę uprawnioną i zachowanie wskazanego terminu, który jest terminem ustawowym. Podkreślić należy, że terminy ustawowe są terminami, które w sposób wyraźny i precyzyjny zostały w ustawie wskazane. To ustawa określa początek oraz koniec terminu, a więc organ nie ma możliwości zmiany tego terminu, w szczególności jego przedłużenia. Zaniechanie dokonania czynności w terminie ustawowym skutkuje jej bezskutecznością i wygaśnięciem przysługującego prawa. Podkreślić przy tym należy, że terminy ustawowe, a więc również termin wskazany w spornym art. 73 ust. 4 ustawy, nie podlegają przywróceniu na żądanie strony. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. II SA/Bd 503/2010, Lex Polonica nr 2810259, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. II SA/Bk 609/2009, Lex Polonica nr 2806510, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. II SA/Gl 196/2010, Lex Polonica nr 2472200, wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. II SA/Kr 1172/2008, Lex Polonica nr 2440345). Oznacza to, że w sprawie niniejszej nie ma znaczenia, z jakiego powodu skarżący nie złożył wniosku w ustawowym terminie, a w szczególności to, że nie został należycie poinformowany o prawie ubiegania się o odszkodowanie. Stwierdzić w konsekwencji należy, że choć skarżący niewątpliwie jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie za sporną działkę nr [...] o pow. 0,1369 ha, położoną w M. M. w gminie G., zajętą pod drogę powiatową, gdyż był jej właścicielem, to jednak z uwagi na to, że wniosek złożył po upływie ustawowego terminu wskazanego w przytoczonym art. 73 ust. 4 ustawy i roszczenie wygasło, wniosek nie mógł być uwzględniony, a postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia również to, że decyzja stwierdzająca, że sporna nieruchomość stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własnością Powiatu L., została wydana dopiero [...] października 2009r. Decyzja ta została wydana na mocy art. 73 ust. 3 ustawy i - zgodnie z tym przepisem - jest ona jedynie podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność powiatu spornej nieruchomości. Decyzja ta ma charakter wyłącznie deklaratoryjny (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. I OSK 260/2008, Lex Polonica nr 2015988), a więc stwierdzający tylko to, że prawo własności spornej nieruchomości z mocy prawa, a więc bez potrzeby wydawania jakiegokolwiek orzeczenia przez organ administracji publicznej, przeszło na rzecz Powiatu L.. Dodać również należy, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. wydanym w sprawie P 33/2007 orzekł, że przepis ten - w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy - jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Termin wygaśnięcia roszczenia, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy pozostaje zatem bez związku z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, tj. z deklaratoryjną decyzją stwierdzającą przejście prawa własności na rzez Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, czyli w niniejszej sprawie na rzecz Powiatu L.. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za bezzasadną, oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.1302).