II SA/Lu 511/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedno - Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071), art. 13 ust,2 pkt, 3 , ust,2a i ust,2b, art.40b ust, 1 i ust,2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst, jedno - Dz.U. z 2000r., Nr 71, poz.838 ze zm.) oraz §5 ust,5 pkt,4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz.432), Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2003r., Nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji podał m. in., że w dniu [...] stycznia 2003r. w Oddziale Celnym dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi i masy całkowitej środka przewozowego - ciągnika z naczepą nr rejestracyjny [...] należącego do Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" w S. Pomiaru dokonano wagą samochodową do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów, znak fabryczny [...], znak typu RPT 98 233, posiadającą ważne świadectwo legalizacji nr [...], wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar. Wagi tego typu zostały zatwierdzone przez Prezesa Głównego Urzędu Miar decyzją z dnia [...] września 1998r., Nr [...]. Wynik przeprowadzonego pomiaru wskazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku na piątej osi o 23,83 kN. W związku z tym, że wykonujący transport nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, Naczelnik Urzędu Celnego w decyzją z dnia [...] stycznia 2003r., Nr [...] ustalił karę pieniężną w kwocie 7560,00 zł za przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia. Od powyższej decyzji, skarżący wniósł w dniu [...] lutego 2003r. odwołanie do Dyrektora Izby Celnej. Rozpatrując odwołanie Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zgodnie z art.13 ust,2a ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust.2 pkt,3 (pojazdy zarejestrowane w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach) bez zezwolenia określonego przepisami prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za uiszczenie opłat, o których mowa w ust.2 pkt.4, pobiera się kary pieniężne. W sprawie, organy celne na podstawie przyznanych im uprawnień dokonały pomiarów nacisków osi i masy całkowitej pojazdu. Podstawowym instrumentem pomiarowym są wagi dynamiczne, posiadające ważne świadectwa legalizacji. W sprawie, czynności ważenia dokonano wagą samochodową do wyznaczenia dynamicznego obciążenia osi pojazdów, posiadającą ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] października 2001r, Nr [...], wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar. Z protokołu Nr [...] z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie wynika, aby w chwili dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości. Wynik ważenia dynamicznego pojazdu jest drukowany przez urządzenie elektroniczne zainstalowane na wadze. Dla zapewnienia prawidłowego wjazdu na urządzenie pomiarowe, zamontowane są specjalne oznaczenia wskazujące sposób wykonania czynności przejazdu, a wynik ważenia uzyskiwany jest za pomocą programu komputerowego. W przypadku nieprawidłowego przejazdu przez punkt kontrolny, komputer sygnalizuje te nieprawidłowość przerywając proces ważenia oraz komunikuje o konieczności ponownego przejazdu przez wagę. Błędne wskazanie wagi, tj. wskazanie, którego błąd przekracza wartość błędu dopuszczalnego może wystąpić w przypadku niezachowania odpowiednich warunków pomiaru, co powinno być zasygnalizowane przez wagę i pomiar w takim przypadku powinien być powtórzony. Brak sygnalizacji oznacza, że nie ma podstaw do kwestionowania wyniku pomiaru i powtórzenie pomiaru nie jest potrzebne. Z wydruku komputerowego Nr [...], uzyskanego z wagi, wynika, że w procesie ważenia nie miały miejsca żadne nieprawidłowości. Skoro nie wystąpiły zakłócenia w przebiegu procesu ważenia, które mogłyby stanowić podstawę jego ponowienia, nie było konieczności powtarzania tych czynności. Wynik ważenia dynamicznego, będącego podstawą do wydania decyzji o karze pieniężnej odzwierciedla stan faktyczny pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z krajowej drogi publicznej, czyli wskazuje z jakim faktycznym obciążeniem osi przemieszczał się po drodze na polskim obszarze celnym. Stosownie do § 5 ust.5 pkt.4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu niezbędnego ich wyposażenia, dopuszczalny nacisk na oś składową osi wielokrotnej pojazdu, przy rozstawie osi powyżej 1,30m wynosi 80 kN. W sprawie nacisk na piątą oś wyniósł w trakcie ważenia 103,83 kN, a więc o 23,83 kN więcej niż wynosi dopuszczalna norma. Zasady ustalania i pobierania opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających określone wielkości, reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Zgodnie z załącznikiem do w/w ustawy, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN w wypadku przekroczenia nacisku osi składowej wielokrotnej ponad 100 kN do 112 kN, kara pieniężna wynosi 7560,00 zł. W sprawie, strona nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, w związku z czym wymierzenie kary pieniężnej w wyżej podanej kwocie jest uzasadnione. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w złożył w dniu [...] kwietnia 2003r. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" w S. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2003r., Nr [...]. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż wymienione decyzje naruszają art. 13 ust.2 pkt.3 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz mylne przyjęcie, iż w dniu [...] stycznia 2003r., środek przewozowy - ciągnik z naczepą WS [...], stanowiący własność skarżącego, miał przekroczona normę nacisku na oś pojazdu. W skardze zarzucono również naruszenie art. 7, art.77 § 1 i art. 7 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego, zgłoszonego przez skarżącego w postaci przeprowadzenia powtórnego badania pojazdu w celu zweryfikowania wyników pomiaru. Zdaniem strony skarżącej, wyniku badania pojazdu nie można uznać za wiarygodny, biorąc pod uwagę okoliczność, iż rozstaw między osiami samochodu wynosi tylko 2m, a stwierdzone obciążenia wynosiły 2,548 t i 10,584 t. Badana naczepa była równomiernie załadowana workami z ziemniakami, w związku z czym niemożliwa jest taka dysproporcja obciążeń osi. Zdaniem skarżącego tak znaczna różnica między obciążeniami osi mogła wynikać jedynie z błędnie przeprowadzonego pomiaru. Za wadliwością przeprowadzonej kontroli przemawia również okoliczność, iż podczas wjeżdżania na wagę, kierowca pojazdu nie zachował należytej ostrożności i wykonał gwałtowny manewr hamowania, co mogło istotnie wpłynąć na prawdziwość wyników badania. W związku z powyższym, zarówno kierowca pojazdu, jak i skarżący wnosili o przeprowadzenie powtórnego badania obciążeń osi wymienionego pojazdu w celu zweryfikowania poprawności wyników kontroli. Wniosek o przeprowadzenie powtórnego badania nie został jednak uwzględniony przez organy celne obu instancji, co w ocenie skarżącego narusza przepis art.78 § 1 kpa nakazującego uwzględnienie żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli jego przedmiotem jest okoliczność, która ma znaczenie dla sprawy. Ponadto, organy celne naruszyły art.7 i art.77 § 1 kpa, ponieważ ich rozstrzygnięcia nie zostały poprzedzone należytym wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego, co skutkowało wadliwym ustaleniem stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawie, postępowanie ze skargi Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" w S. nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004r., w związku z czym sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Zaskarżona decyzja dotyczy skutków normatywnego przekroczenia nacisku na piątą oś przedmiotowego pojazdu, szczegółowo opisanego w zaskarżonej decyzji. Twierdzenia strony, że wynik badania pojazdu wagą samochodową do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów, nie można uznać za wiarygodny, nie są poparte żadnymi dowodami, a jedynie wskazaniem, że naczepa samochodu była równomiernie załadowana, a rozstaw między osiami samochodu wynosił 2m, a więc niemożliwa była tak znaczna dysproporcja między osiami. W sytuacji, gdy waga, której użyto, posiadała ważne świadectwo legalizacji i nienaruszone cechy legalizacyjne, a sam proces ważenia był zgodny z obowiązującą w tej mierze procedurą i przebiegał bez zakłóceń, subiektywne odczucia strony nie mogą skutecznie podważać ustaleń dokonanych przez organ celny. W sprawie, zarówno z wydruku wagi (Nr ważenia [...]), jak i z protokołu z dnia [...] stycznia 2003r., Nr [...], wynika, że waga nie wskazywała żadnych nieprawidłowości w procesie ważenia, a zatem uzyskany wynik odzwierciedla stan faktyczny pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi publicznej. Nie są również zasadne zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia art. 78 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie żądania przeprowadzenia dowodu z powtórnego badania obciążeń osi przedmiotowego pojazdu. W przypadku nieprawidłowego przejazdu samochodu przez punkt kontrolny, komputer sygnalizuje tę nieprawidłowość przerywając proces ważenia oraz komunikuje o konieczności ponownego przejazdu przez wagę. A zatem pomiar wtedy musi być powtórzony, gdy nastąpi błędna sygnalizacja wagi, co nie miało w tej sprawie miejsca. Wbrew twierdzeniom strony, żądania powtórnego badania nie zgłaszał kierowca pojazdu M. I. Z protokołu Nr [...] z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w pkt.7 zawierającym uwagi wykonującego transport, znajduje się jedynie zapis kierowcy, iż "zwraca się z prośbą o zezwolenie napisania podania". Wynika z powyższego, że kierowca nie wnosił uwag do przebiegu ważenia i jego wyników, jak również nie żądał powtórnego badania. W aktach znajduje się natomiast pismo skarżącego z dnia [...] stycznia 2003r., w którym wnosi o ponowne zważenie samochodu, ponieważ nie zgadza się z decyzją wydaną przez Naczelnika Urzędu z dnia [...] stycznia 2003r., Nr [...]. Ponieważ pismo powyższe wpłynęło do Urzędu Celnego po wydaniu decyzji orzekającej karę pieniężną, skarżący został poinformowany, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie przysługuje odwołanie do organu administracji państwowej wyższego stopnia, którym w tej sprawie jest Dyrektor Izby Celnej. W tej sytuacji uznać należy, że organy celne przy rozpoznawaniu sprawy dopuściły wszystkie dowody, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i poddały je stosownej analizie w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wszczęcie postępowania w sprawie przez organ celny I instancji nastąpiło z urzędu z własnej inicjatywy organu w dniu dokonania pierwszej czynności w sprawie, zgodnie z poglądem wyrażonym w orzeczeniach NSA z 4 marca 1981r. SA 654/81 ONSA z 1981r. z.1, poz.15. W tym czasie obowiązywała znowelizowana ustawa o drogach publicznych, o treści nadanej m.in. art.99 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371) jak i wydane z jej upoważnienia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr8, poz.60) Nowelizacja ustawy o drogach publicznych dokonana w/w art.99 cytowanej ustawy o transporcie drogowym oraz powyższe rozporządzenie Rady Ministrów były następstwem orzecznictwa NSA, SN a przede wszystkim Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza wyroków z dnia 27 kwietnia 1999r. w sprawie P 7/98 OTK 1999/4/72 i z dnia 10 grudnia 2002r. w sprawie P 6/02 OTK-A 2002/7/91. Od 1 stycznia 2002r. , zgodnie z art.13 ust.2 pkt.3 w/w ustawy o drogach publicznych, mogą być pobierane opłaty, między innymi za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunków, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Art.13 ust. 4 tejże ustawy, zawiera upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat, o których mowa między innymi w art.13 ust.2 pkt.3 w/w ustawy, oraz organ właściwy do ich pobierania, z uwzględnieniem w szczególności kategorii pojazdów i innych okoliczności wymienionych w tym przepisie. Upoważnienie powyższe zostało zrealizowane przez Radę Ministrów w/w rozporządzeniem z dnia 15 stycznia 2002r. Oznacza to między innymi, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów określonych w art.13 ust.2 pkt.3 w/w ustawy o drogach publicznych, należy wcześniej uiścić opłatę określoną w/w rozporządzeniem RM z 15 stycznia 2002r. (za wyjątkiem przypadków określonych w ustawie - np. art. 13 ust.3, ust.3a). W przypadku naruszenia między innymi nakazu określonego w art.13 ust.2 pkt.3 w/w ustawy o drogach publicznych i w/w rozporządzenia Rady Ministrów tj. za nieuiszczenie opłat, o których mowa wyżej, "pobiera się kary pieniężne"- art. 13 ust.2a ustawy o drogach publicznych. Niewątpliwie akty prawne regulujące przypadki "pobierania" kar pieniężnych, jak również określające ich wysokość są konstytucyjnymi źródłami prawa powszechnie obowiązującego (art.87 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997r. /Dz.U. Nr78, poz.483/), które muszą być stosowane zarówno przez obywateli, organy, jak i sądy. Z tych też przyczyn skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr153, poz. 1270).