II SA/Lu 511/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta – referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego W. Z. kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Sygn. akt II SA / Lu 511/ 04 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] września 2003 r nr. [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania W.Z. uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w formacji Armii Krajowej. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy W.Z. podniósł, iż w latach 1945 i 1946 był członkiem Organizacji Ruchu Oporu Armii Krajowej na terenie powiatu Z., gdzie złożył przysięgę . W organizacji pełnił funkcję łącznika. Na poparcie swojego wniosku przedstawił zeznania świadków - członków tej samej formacji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] września 2003 r. W motywach rozstrzygnięcia podano, iż w Armii Krajowej obowiązywała instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r , która stanowiła, iż członkiem AK może być każdy Polak ( Polka ) nieposzlakowanej czci, poczynając od 17 lat, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń regulaminowi oraz złoży przepisaną przysięgę. Wnioskodawca zatem jako 13 letnie dziecko nie mógł być członkiem AK. Małoletnie dziecko nie byłoby w stanie podporządkować się surowym regulaminom i rozkazom przełożonych, wykonywać samodzielnie zadania, czy brać udział w akcjach zbrojnych. Wyjątkiem od zasady , gdzie zaprzysiężano osoby, które nie osiągnęły wymaganego wieku były osoby małoletnie – uczestnicy Powstania Warszawskiego wchodzące w skład Szarych Szeregów. Z oświadczeń świadków N.K. i L.C. wnosić należy, iż wnioskodawca nie wchodził w skład Armii Krajowej i nie pełnił w niej służby lecz doraźnie z nią współpracował. Jego działalność polegała na przenoszeniu dokumentów i powiadamianiu miejscowej ludności o łapankach, a następnie pacyfikacji wsi. Nie dawało to jednak podstaw do przyznania mu uprawnień kombatanckich. Według Kierownika Urzędu pełnienie służby w polskich organizacjach podziemnych mogło obejmować także czynności usługowe np. zaopatrzeniowych lub związanych ze zbieraniem informacji , zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności. Odnosząc się do kwestii służby wnioskodawcy w organizacji ROAK – W i N Kierownik Urzędu uznał oświadczenia świadków za niewiarygodne. Nie korespondują one bowiem z treścią innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Organ zauważył, iż W.Z. nie podnosił wcześniej , iż był członkiem tej organizacji. Ponadto w swoim życiorysie wskazał, iż w 1944 r wyjechał z rodzinnej miejscowości do S., ( powrócił dopiero w 1949 r), skąd Niemcy zabrali go do J. , gdzie przepracował dwa lata .Nie mógł zatem w okresie od lutego 1945 r do marca 1947 r być członkiem ROAK _ W i N. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W.Z. przyznał, iż zgodnie z powołaną instrukcją gen. Sosnkowskiego nie mógł składać przysięgi jako 13 letnie dziecko. Jednak faktycznie do 1947 r był w organizacji W i N , a jego wyjazd do S. nastąpił w 1947 r. Do J. zabrała go władza Ludowa , i powrócił w 1949 r. Dodatkowo wskazał, iż od maja 1944 r do stycznia 1945 r ukrywał w gospodarstwie partyzantów z AK . Donosił im jedzenie i informacje z terenu, nocą zaś umożliwiał wychodzenie z ukrycia obserwując teren. W konkluzji stwierdził, iż spełnił warunki przyznania mu uprawnień kombatanckich.\ W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu powtórzył swoją argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stanowisko Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , które jako podstawę odmowy przyznania uprawnień kombatanckich podaje brak odpowiedniego wieku , uprawniającego do złożenia przysięgi oraz brania czynnego udziału w walkach prowadzonych przez Armię Krajową jest błędne. Argumentu na poparcie tej tezy nie sposób wywieść z treści art.1 ust.2 pkt.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jedn. Dz. U z 2002 r Nr 42 poz.371 ze zmianami ), który w ogóle nie posługuje się kryterium wieku jako przesłanką uznania pełnionej służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach za działalność kombatancką. Powyższe zagadnienie nie budzi wątpliwości także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1995 r sygn. akt SA / Kr 2891/ 94 Prok. I Prawo 1995/ 5 / 64, wyrok z dnia 8 sierpnia 1995 r sygn. akt SA / Rz 607 / 94 Prok. i Prawo 1996/ 7-8/65. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002 r sygn. akt V SA 1538 / 01 ). Odrzucenie prezentowanej przez Kierownika Urzędu interpretacji przepisów powołanej ustawy skutkuje zakwestionowaniem zaskarżonej decyzji także w pozostałym zakresie. Wbrew zapatrywaniu organu świadkowie L.C. oraz N.K. podali , iż skarżący był członkiem AK i posiadał pseudonim "[...] ‘’, a w okresie swojej działalności w tej organizacji pełnił funkcję łącznika w K. AK w C. Wiadomości tych nie potwierdza jednak znajdująca się w aktach rekomendacja Stowarzyszenia Dzieci Ofiar Wojny Ziemi [...] , gdzie ograniczono się do stwierdzenia , iż skarżący brał czynny udział w ruchu oporu – był łącznikiem. Jako udowodnionej jego działalności w Armii Krajowej nie uznaje także Opinia Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Obszaru Wschodniego W i N z dnia [...]czerwca 2004 r. Skoro organ powziął istotne wątpliwości co do charakteru jego działalności , powinien , kierując się zasadą wynikającą z art. 75 § 1 kpa samodzielnie przesłuchać występujących w sprawie świadków na podane przez nich okoliczności , a ponadto , stosownie do okoliczności , rozważyć przesłuchanie strony w trybie art.86 kpa. Nie do pogodzenia z zasadą prawdy obiektywnej , nakazującą organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ( art.7 kpa ) uznać należy wykluczenie oświadczeń świadków I.G. i M.Z. potwierdzających członkostwo skarżącego w organizacji Wolność i Niezawisłość , tylko z tego powodu, iż nie są one spójne z informacjami podanymi w jego życiorysie. Rzeczą organu było usunięcie powstałych wątpliwości poprzez wykorzystanie procesowych możliwości przewidzianych przepisami kpa , o których już wspomniano. Trafnie podkreślono w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 października 1984 r ( sygn. akt II SA 1205/ 84 ONSA 1984 Nr.2, poz.98 ) , iż na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę , ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania , czy nie i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy przez stronę. Zaniedbania organu w zakresie postępowania dowodowego prowadzą w efekcie do wniosku, iż ustalenia faktyczne oparte na materiale dowodowym , który nie został w pełni rozpatrzony uznać należy za dowolne, nie spełniające warunku wydania decyzji o przekonującej treści ( art. 7 kpa). Wobec powyższego na podstawie art.145 § 1ust.1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz .U Nr 153, poz.1270 ) zaskarżona decyzje należało uchylić. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 powołanej ustawy.