II SA/Lu 519/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2006 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozszerzenia pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]marca 2006 r., nr [...] odmawiającą A. i A. J. rozszerzenia pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności do przygotowywania posiłków na soboty i niedziele w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu marcu 2006 r. W uzasadnienia decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujący stan sprawy w oparciu o który wydało zaskarżone rozstrzygnięcie. Dnia [...] marca 2006 r. Prezydent Miasta decyzją nr [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 marca 2006 r. odmówił przyznania A. i A. J. rozszerzenia pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności do przygotowania posiłków na soboty i niedziele w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu marcu 2006 r.. Organ I instancji powyższą decyzję uzasadnił tym, że uczące się dzieci wnioskodawcy: Ł., M. i K. J. mają już przyznaną pomoc w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie posiłków w szkołach do których uczęszczają na okres od 2 stycznia 2006 r. do 30 czerwca 2006 r.. Ponadto dorośli członkowie rodziny syn G., córka E., żona A. i wnioskodawca mają przyznaną pomoc od 2 stycznia 2006 r. do marca 2006 r. w ramach tego samego programu w formie obiadów wydawanych przez stołówkę Zakładu Aktywności Zawodowej w P. Ponadto decyzją z dnia [...] marca 2006 r., znak [...] została przyznana pomoc w postaci obiadów dla wszystkich w/w dorosłych członków rodziny na okres od 1 kwietnia 2006 r. do 30 maja 2006 r.. Ponadto organ wskazał, że od początku 2006 r. rodzina wnioskodawcy objęta jest systematyczną pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej udzielaną w różnej formie i wysokości. Organ uwzględnia sytuację bytową rodziny, jednak jak wskazuje nie jest możliwe udzielenie dodatkowej pomocy finansowej na zakup żywności osobom, które otrzymują już posiłki. Dalej organ podnosi, że rodzina wnioskodawcy w znacznie większym stopniu korzysta z pomocy Ośrodka, niż wiele innych osób wymagających pomocy, mimo że ich sytuacja jest często trudniejsza. Wskazał również, że ma ograniczone środki finansowe, a jego obowiązkiem jest również uwzględnić potrzeby innych osób oczekujących wsparcia. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A.J. domagając się uchylenia decyzji i podjęcia działań zmierzających do zapewnienia wyżywienia również w dni wolne od pracy. Stwierdza, że obowiązujące przepisy nie wykluczają udzielania pomocy w formie wydawania posiłków w soboty i dni świąteczne. W sprawie ograniczonych środków finansowych Ośrodka odwołujący stwierdza, że należy wystąpić z wnioskiem do odpowiednich organów o dodatkowe środki. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło naruszenia prawa i utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W decyzji II instancji Kolegium wskazuje, że A. J. wraz z żoną i dziećmi prowadzą siedmioosobowe gospodarstwo domowe. Aktualny dochód na członka rodziny wynosi 262,11 zł, a zatem rodzina odwołującego spełnia kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej i ustawie o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W związku z tym, wszystkim członkom rodziny została przyznana pomoc w zakresie dożywiania od poniedziałku do piątku. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" – pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 cyt. ustawy, jeżeli zostanie spełnione określone kryterium dochodowe. Zgodnie natomiast z art. 7 w/w ustawy do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto rodzina A. J. dysponuje stałym dochodem w postaci rent i zasiłków rodzinnych na dzieci, oraz otrzymuje pomoc w postaci zasiłków celowych i okresowych, wobec czego ma możliwość przygotowania z własnych środków i we własnym zakresie posiłków w soboty i dni wolne od pracy. Kolegium również zauważyło, że wraz ze skarżącym zamieszkuje dwoje pełnoletnich dzieci tj.: syn G. i córka E. którzy również korzystają z pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, że tworzą razem wspólne gospodarstwo domowe również oni powinni przyczyniać się do wspierania rodziny. W tym celu powinni podjąć wszelkie starania zmierzające do znalezienia zatrudnienia. Na przytoczone rozstrzygnięcie administracyjne skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł A. J. nie precyzując konkretnych naruszeń prawa, a jedynie wyrażając ogólne niezadowolenie z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o jej oddalenie, podtrzymując ocenę prawną wraz z leżącą u jej podstaw argumentacją, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej. Jest to kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Zaskarżona decyzja, wbrew stanowisku skarżącego odpowiada prawu. Przedmiotowe rozstrzygnięcie dotyczy odmowy rozszerzenia pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności do przygotowania posiłków na soboty i niedziele w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącu marcu 2006 r., wobec czego w odniesieniu do przedmiotowej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2005 r., Nr 267, poz. 2259). Zawarta w ustawie o pomocy społecznej definicja stanowi że: pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. A więc celem szeroko pojętej pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do usamodzielnienia się i integracji społecznej, a poziom udzielanych świadczeń ma być adekwatny do sytuacji korzystających z pomocy. A więc to na co może liczyć osoba lub rodzina w razie trudnej sytuacji życiowej jest przede wszystkim ograniczone subsydiarną (uzupełniającą) funkcją pomocy społecznej. Każda osoba (rodzina) ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli tego obowiązku nie wykona lub wykona go nienależycie, to brakuje podstawowej przesłanki udzielenia pomocy społecznej. Przesłanka ta jest spełniona dopiero wówczas, gdy osoba lub rodzina nie jest w stanie (z uwagi na chorobę, bezradność lub inne przyczyny) skorzystać z własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Pomoc społeczna polega przede wszystkim na: 1) przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych w ustawie świadczeń, 2) pracy socjalnej, 3) prowadzeniu i rozwoju niezbędnej infrastruktury socjalnej. Każdy rodzaj świadczenia ma swoją nazwę i przesłanki jego przyznania, które podkreślają celowościowy aspekt pomocy społecznej. Charakterystyczna dla całego systemu świadczeń z pomocy społecznej jest zasada uznaniowości. Oznacza ona znaczną swobodę organu w podejmowaniu decyzji o przyznaniu pomocy. Zasada ta jest uzasadniona brakiem możliwości przewidzenia i uregulowania wszystkich sytuacji życiowych, dlatego też organ musi posiadać możliwość oceny przesłanek do udzielenia pomocy. Prawo jednak nie daje organom pełnego luzu decyzyjnego, wymagając od nich dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz przedstawienia ich oceny w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 12.I.1994 r., I SA 2429/94, niepubl.). W ocenie Sądu wydana decyzja w pełni odpowiada powyższym regułom. U podstaw kontrolowanej decyzji legło wszechstronne i wyczerpujące rozważenie, a dalej logiczna ocena całokształtu okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji życiowej i materialnej skarżącego. Również w pełni zasadnie rozstrzygnięcia administracyjne organów kolejnych instancji nie zostały oparte jedynie na samych twierdzeniach skarżącego dotyczących stosowania przepisów prawa i wielkości posiadanych przez właściwe organy środków. Jak słusznie wskazało Kolegium, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186) nie wyklucza możliwości udzielenia pomocy w zakresie dożywiania w soboty i niedziele. Jednak jak wynika z treści art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", jest to pomoc o charakterze uznaniowym, co powoduje iż organ pomocy społecznej ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy taka pomoc winna być przyznana. Gmina dysponując określonymi środkami, które z reguły są ograniczone musi mieć na względzie wszystkie osoby i rodziny oczekujące wsparcia. Jak ustalono trudna sytuacja finansowa rodziny skarżącego nie uzasadnia udzielenia pomocy w zakresie zapewnienia wyżywienia w soboty i dni wolne od pracy. Ubocznie należy zauważyć, czego organy nie dostrzegły, że A.J. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,75 hektara. Ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do wyłączenia dochodu z hektarów przeliczeniowych w przypadku wydzierżawienia gospodarstwa rolnego. Bez względu na fakt czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy jest oddana w dzierżawę, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Za prawidłowością przedmiotowego rozstrzygnięcia przemawiają ponadto stałe dochody skarżącego i jego żony w postaci rent z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak również zakres i wysokość otrzymywanej pomocy społecznej. W konkluzji, organy administracji publicznej kolejnych instancji prawidłowo realizując uznanie administracyjne, sformułowały odpowiadające prawu stanowisko wyrażone w decyzjach obu instancji. W tym stanie faktycznym i prawnym stanowisko skarżącego, pozbawione uzasadnienia na etapie sadowoadministracyjnym, jest nieuprawnione w świetle prawidłowych ustaleń, a dalej ich oceny i prawnej kwalifikacji, przyjętych przez organ rozstrzygający. Podsumowując, kontrolowane decyzje powzięte w toku instancji stanowią konsekwencję właściwego zastosowania obowiązujących przepisów prawa. Z tych też względów na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.