II SA/Lu 522/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Wójt Gminy decyzją z dnia [...], Nr [...] przyznał T. W. specjalny zasiłek celowy w wysokości 150,00 zł z przeznaczeniem na zakup drewna. Organ wskazał, że przyznał pomoc w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku z dnia 5 października 2010 r. po uchyleniu decyzji organu z dnia [...], Nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia na zakup drewna przez Kolegium decyzją z dnia [...], Nr [...] oraz w wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia 21 lutego 2011 r. (wpływ 23 lutego 2011 r.). Organ ustalił w aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej w dniu 25 stycznia 2011 r., iż wnioskodawczyni nadal prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W tym samym budynku mieszka mąż (separacja sądowa), który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni oświadczyła, że wydatki mieszkaniowe i inne należności nie uległy zmianie od czasu wywiadu z dnia 21 grudnia 2010 r. T. W. zajmuje pokój i pomieszczenie gospodarcze, które jest ogrzewane kotłem KWD, korzysta również z łazienki, która ogrzewana jest grzejnikiem elektrycznym. Wymaga leczenia z powodu astmy oskrzelowej i schorzeń układu krążenia, systematycznie przyjmuje lekarstwa. Źródło utrzymania T. W. stanowi emerytura w wysokości 616,72 zł miesięcznie (kwotę w wys. 176,57 zł miesięcznie ZUS potrąca na poczet zaległości komorniczych). Ponadto organ I instancji podniósł, że z wywiadu środowiskowego z dnia 14 lutego 2011 r., przeprowadzonego w związku z wnioskiem T. W. o przyznanie świadczenia na zakup żywności wynika, iż sytuacja wnioskodawczyni nie uległa zmianie od czasu wywiadu z dnia 25 stycznia 2011 r. Organ pomocy społecznej wyjaśnił, że w związku z tym, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe (wynoszące 477 zł), rozważył sprawę mając na względzie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Podniósł przy tym, że przyznana pomoc jest uzasadniona sytuacją w jakiej znajduje się wnioskodawczyni i mieści się w granicach możliwości organu. Organ poinformował, iż T. W. jest objęta pomocą Ośrodka od wielu lat. Do dnia 31 grudnia 2010 r. udzielona została jej pomoc w różnych formach na łączną kwotę 5.306,00 zł. m.in. w dniu 11 października 2010 r. przyznano wnioskodawczyni świadczenie na zakup drewna w wysokości 150,00 zł (wypłacone 14 października 2010 r.) oraz w dniu 14 grudnia 2010 r. świadczenie w wysokości 400,00 zł na zakup drewna (wypłacone 23 grudnia 2010 r.). W odwołaniu od powyższej decyzji oraz w piśmie zatytułowanym "uwagi" z dnia 9 kwietnia 2011r. T. W. kwestionuje wysokość przyznanej pomocy, oraz nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Uważa, że organ nie powinien połączyć do rozpatrzenia jedną decyzją wniosku z 5 października 2010r. z wnioskiem z dnia 23 lutego 2011 r. z uwagi na art. 106 ust. 1 i 4. Wskazała, że jej oświadczenie z 12 grudnia 2010 r. zaginęło w OPS w N. Podniosła, że adnotacja w wywiadzie z dnia 25 stycznia 2011r. "bez zmian" została przez organ źle zinterpretowana. Zarzuciła również uniemożliwienie odniesienia się do działów I, III i IV wywiadu, którego uwierzytelnionej kserokopii odmówił organ. Kwestionowała nałożony w pkt 4 decyzji obowiązek przedłożenia faktury za kupione drewno. Wskazała, że zaskarżyła postanowienie organu z dnia 1 lutego 2011 r., Nr OPS/8/11 odmawiające wyłączenia pracownika socjalnego H. L. od udziału w postępowaniu prowadzonym z wniosku z dnia 5 października 2010 r. Ponadto zarzuciła, że nie przeprowadzono wywiadu na okoliczność wniosku z 23 lutego 2011 r. z uwagi na zbieżność wniosków. Wskazała, że z jej oświadczenia z 12 grudnia 2010 r. wynika potrzeba 20 m³ drewna, a minimalne oczekiwanie wynosi 1.750,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją wskazując, że organ I instancji prawidłowo rozstrzygnął sprawę działając w granicach uznania administracyjnego, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zdaniem Kolegium w omawianej sprawie zachodzą okoliczności umożliwiające zastosowanie art. 41 ustawy. Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu w przedmiocie wysokości przyznanej pomocy uznając, że przyznana pomoc jest pomocą adekwatną do sytuacji odwołującej. Ustosunkowywując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że są one niezasadne i nie mają oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wysokość przyznanej pomocy nie jest dowolna. W kwestii nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności podkreślił, że skoro organ ze względu na sytuację wnioskodawczyni, która zaskarża każde rozstrzygnięcie (zarówno negatywne jak i pozytywne), nie chciał, aby ewentualne odwołanie wstrzymało wykonanie decyzji, to miał prawo nadać jej rygor natychmiastowej wykonalności. Zdaniem Kolegium połączenie przedmiotowych wniosków do rozpoznania jedną decyzją znajduje oparcie w art. 12 k.p.a. ustalającym zasadę szybkości i ekonomiki postępowania. Poza tym twierdzenie odwołującej, że oświadczenie z 12 grudnia 2010 r. zaginęło w OPS w N. jest niezasadne, ponieważ oświadczenie to zostało złożone w innej sprawie i rozpatrzone decyzją organu z dnia [...], Nr [...]. Odnośnie kwestionowania nałożonego w pkt 4 decyzji obowiązku przedłożenia faktury za kupione drewno Kolegium stwierdziło, że organ przyznający pomoc ma prawo do kontroli wykorzystania udzielonej pomocy i tym samym może żądać przedłożenia faktury za kupione drewno. Nieuzasadniony jest zarzut T. W. dotyczący uniemożliwienia jej udziału w postępowaniu. Organ postanowieniem Nr [...] odmówił sporządzenia kserokopii, fotokopii, odpisu wywiadu środowiskowego z dnia 25 stycznia 2011 r. i wydania uwierzytelnionych kserokopii, fotokopii i odpisu, które to postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Kolegium postanowieniem z dnia [...], Nr [...], a także pismem z dnia 7 marca 2011 r. Nr OPS.0717/175/11 organ udzielił odpowiedzi na wniosek z dnia 14 lutego 2011 r. o wydanie kserokopii wywiadu środowiskowego z dnia 14 lutego 2011 r. w innej sprawie dotyczącej wniosku o przyznanie świadczenia na zakup żywności, odmawiając sporządzenia i wydanie kserokopii wywiadu z 14 lutego 2011 r. Ponadto Kolegium nadmienia, iż aktualizacje wywiadów środowiskowych, zostały sporządzone z jej udziałem i przez nią podpisane (podpis po dziale II wywiadu przy oświadczeniu, że podane wyżej informacje są zgodne z prawdą oznacza potwierdzenie ustaleń działu I i II wywiadu, natomiast działy III i IV zawierają ocenę sytuacji i wnioski pracownika socjalnego oraz plan pomocy i przepisy nie przewidują potwierdzania tych działów przez osobę wnioskującą o pomoc - treść tych działów powstaje po przeprowadzeniu wywiadu i ujęta jest w uzasadnieniu decyzji, której rozstrzygnięcie jest ich odzwierciedleniem i strona może się do niej odnieść w odwołaniu). Poza tym Kolegium nie znalazło podstaw do zakwestionowania prawidłowości zaskarżonego postanowienia z dnia [...], Nr [...] odmawiającego wyłączenia pracownika socjalnego H. L. od udziału w przedmiotowym postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. W. zakwestionowała wysokość jej dochodu ustalonego przez organ pomocy społecznej. Podniosła, że nie mogła zapoznać się materiałem dowodowym, ponieważ organ nie udostępnił jej uwierzytelnionych kopii dokumentów. Organ poza tym nie przeprowadził jej zdaniem dowodu na okoliczność zajęcia komorniczego, jak i nie przeprowadził wywiadu środowiskowego na okoliczność złożenia wniosku w dniu 23 lutego 2011r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skargi nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. T. W. domagała się przyznania zasiłku celowego, zatem w sprawie zastosowanie mieć będą przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż osobie samotnie gospodarującej, jaką jest skarżąca, świadczenie to może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, które wynosi 477 zł. Z ustaleń organów administracji wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pozostaje w separacji z mężem, który mieszka w tym samym budynku. Jej dochód, który stanowi emerytura w kwocie 616,72 zł miesięcznie, przekracza kryterium dochodowe w wysokości 477 zł, warunkujące przyznanie zasiłku celowego na podstawie powołanych przepisów. Fakt, iż z przysługującej skarżącej emerytury potrącane są egzekwowane przez komornika należności niealimentacyjne i w związku z tym skarżąca, jak podaje, faktycznie otrzymuje kwotę około 423 zł, w świetle powołanego art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy, nie ma wpływu na wysokość dochodu w rozumieniu ustawy. Prawidłowo zatem organy administracji wydały w niniejszej sprawie decyzje w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy stanowiący, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przepis ten oparty jest na uznaniu administracyjnym, gdyż pozostawia organom administracji duży zakres swobody w ocenie, czy przyznanie pomocy w danej sytuacji jest uzasadnione okolicznościami sprawy, czy też zachodzą podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku strony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przyznanie zasiłku celowego na podstawie omawianego przepisu może nastąpić tylko "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można więc z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu – tak jak się to czyni w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe. W stanie faktycznym sprawy zdaniem Sądu organy słusznie, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego (477,00 zł) zastosowały art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Należy wskazać, że ustalenia organów nie nosiły cech dowolności, a przyznana pomoc uzasadniona była sytuacją w jakiej znajduje się wnioskodawczyni, mieści się w granicach uznania administracyjnego, jak i możliwościach organu. Ubocznie jedynie wskazać należy, że skarżąca nie jest pozbawiona pomocy ze środków organów pomocy społecznej, co wynika z akt sprawy (zestawienie kwot zrealizowanych i zaplanowanych świadczeń z pomocy społecznej dla T. W. za rok 2010 i 2011). W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Niezasadne są również zarzuty skargi dotyczące uniemożliwienia stronie udziału w omawianym postępowaniu. Kwestie bowiem dotyczące odmowy udzielenia uwierzytelnionych kopii zostały załatwione w odrębnym postępowaniu, które nie miało wpływu na treść przedmiotowego rozstrzygnięcia. Poza tym nie można uwzględnić zarzutu, że organ nie przeprowadził wywiadu na okoliczność złożenia wniosku z dnia 23 lutego 2011r. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ ustalił sytuację strony w miesiącu poprzedzającym wniosek tj. w miesiącu styczniu 2011r. na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14 lutego 2011r. Co prawda uczynił to przed złożeniem powyższego wniosku, jednak zrobił to w zakresie i w czasie niezbędnym do prawidłowego rozpoznania wniosku. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 2001 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).