II SA/Lu 524/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Protokolant Referent Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Z. J. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 zwana dalej ustawą o kombatantach), po ponownym rozpatrzeniu sprawy – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdził, że Z.L. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w lipcu 1943 r. w hitlerowskim obozie w Zwierzyńcu. Na potwierdzenie powyższego faktu przedstawiła oświadczenie świadka S. R. i K. M. Dlatego też, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c/ cyt. ustawy o kombatantach, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] przyznał Z.L. uprawnienia kombatanckie. Następnie, po ponownej analizie akt sprawy Kierownik Urzędu orzekł, że zachodzi przypuszczenie, że powyższa decyzja została wydana na podstawie fałszywych dowodów. Z tych względów postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie w tej sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...]. Z kolei, po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] uchylił decyzję własną z dnia [...]. o przyznaniu uprawnień kombatanckich i odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Od powyższej decyzji strona w ustawowym terminie wystąpiła do Kierownika Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem w sprawie. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu w całości podtrzymał argumentację z sentencji jak i uzasadnienia zaskarżonej ( art. 107 § 3 kpa). W tym zakresie stwierdził, że zasada trwałości decyzji ostatecznych w świetle art. 16 § 1 kpa może być wzruszona jeżeli wystąpi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Stanowi ona, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, w oparciu o które ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, co wystąpiło w tej sprawie. Wynika to z tego, zdaniem Kierownika Urzędu, że materiał dowodowy zgromadzony podczas postępowania wznowieniowego nie potwierdza, żeby strona podlegała represjom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach. Prawidłowo ustalono, że oświadczenia świadków, nie zyskują prymatu wiarygodności. Świadek K.M.i S.R. przesłuchani przez organ nie potwierdzili treści oświadczeń pisemnych złożonych do akt sprawy, zeznając iż w ogóle nie znają Z.J.L. Poza tym, z uzasadnienia postanowienia o umorzeniu śledztwa (sprawa [...] Prokuratury Rejonowej) wynika, że podpis "K. M." złożony na oświadczeniu z dnia 12 listopada 2001 r. nie został nakreślony przez K. M. - nie jest jednak możliwe ustalenie przez kogo został nakreślony. Natomiast świadek S.R. zeznał, że podpisał oświadczenie dla Z.L., jednak nie pamiętał czy przebywał z nią wspólnie w obozie. W ocenie organu trudno więc uznać za wiarygodne oświadczenia świadka, który pouczony o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy, za każdym! razem składa zupełnie odmienne w swej treści zeznania. Natomiast, dodał organ, Z. L. przesłuchana w charakterze świadka zeznała, że do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich nie dołączała oświadczeń powyższych świadków, jak również nigdy nie prosiła ich o podpisanie dla niej oświadczeń. . Oznacza to, że oświadczenia świadków, na podstawie których Kierownik Urzędu wydał decyzję o przyznaniu stronie uprawnień kombatanckich okazały się niewiarygodne. Z kolei w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających pobyt strony w obozie hitlerowskim w Zwierzyńcu. Oznacza to, że do strony nie może mieć zastosowania przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c/ ustawy o kombatantach, orzekł Kierownik Urzędu. Stąd, w tej sprawie zachodzą podstawy do uchylenia decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Z tych względów Kierownik Urzędu, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 uchylił decyzję z dnia 29 kwietnia 2002 r. i wydał rozstrzygnięcie o odmowie przyznania Z.L. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. W skardze do Sądu Z. L. podniosła zarzut wobec zaskarżonej decyzji rażącego naruszenia prawa przez jego niewłaściwą interpretację i wniosła o: "uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania w sprawie" oraz zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania według norm przepisanych. W treści skargi jest także podniesiony zarzut, że Z. L. nie zgłaszała świadków potwierdzających jej pobyt w hitlerowskim obozie w Zwierzyńcu lecz tylko napisała życiorys, co wynika z jej zeznania złożonego w prokuraturze. Ponadto, prokurator postanowieniem z dnia 30 lipca 2007 r. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek Kierownika Urzędu z dnia 23 sierpnia 2005 r. z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. Dlatego też podniesiono w skardze, uchylenie prawomocnej decyzji ostatecznej narusza zasadę trwałości decyzji i godzi w słuszny interes strony. Jednocześnie podkreślono w skardze, że siostra Z.L. , która miała przebywać także w tym obozie, otrzymała uprawnienia kombatanckie również tego tytułu, co miało prawdopodobnie wynikać z listy dzieci uwolnionych z tego obozu w 1943 r. , a posiadanej przez Urząd Gminy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Ponadto dodał, że uprawnienia kombatanckie przyznane siostrze Z. L. tj. Z. D. zostały wydane wyłącznie w oparciu o oświadczenia także tylko świadków K. M. i S. R., stąd rozważy możliwość wzruszenia decyzji przyznającej uprawnienia kombatanckie siostrze strony skarżącej w jednym z trybów nadzwyczajnych z kpa. Udział w postępowaniu sądowym zgłosiło Stowarzyszenie D.O. W. Z. Z., które przyłączyło się do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych· i okresu powojennego (tj.: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm., zwana dalej ustawą o kombatantach) uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4 ustawy o kombatantach. O spełnieniu tych warunków orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji (art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach). Ponadto ustawa o kombatantach ściśle definiuje w art. 1, 2 i 4, jakiego rodzaju działalność uznaje się za kombatancką, równorzędną z kombatancką, a także jakiego rodzaju represje stanowią podstawę do zastosowania przepisów ustawy w stosunku do osób, które im podlegały. W przedmiotowej sprawie podstawową kwestią jest ocena, czy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w stanie faktycznym tej sprawy prawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 151 § 1 pkt 2 kpa, jako podstawę prawną w tym postępowaniu wznowieniowym do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] o przyznaniu Z. L. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie w Zwierzyńcu, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c/ ustawy o kombatantach. W tym zakresie, zdaniem Sądu, prawidłowo Kierownik Urzędu dokonał ponownej oceny dowodów w tej sprawie stwierdzając, że w zakresie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, zostały one ustalone w oparciu o fałszywe dowody. W przedmiotowej sprawie dotyczy to pobytu Z. L. w obozie w Zwierzyńcu w lipcu 1943 r. Stanowiło to bowiem tytuł do uzyskania uprawnień kombatanckich w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c/ ustawy o kombatantach oraz § 6 pkt 15 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r., w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.). Jednak, co trafnie podniósł Kierownik Urzędu – dokonując ponownej oceny dowodów w tym postępowaniu, pierwotne oświadczenia świadków tj. S. R. jak i K. M. będące w aktach sprawy i stwierdzające pobyt Z.L. w obozie w Zwierzyńcu nie są prawdziwe. Wynika to z następujących przesłanek. Po pierwsze, świadek K. M., przesłuchany przed Urzędem Miejskim w dniu 11 sierpnia 2005 r. zeznał "nie znam Z. L. z d. Ł. ur. w K. (...) Nie składałem oświadczenia dla tej pani (...) podpis pod oświadczeniem jest podobny do mojego, ale ja go nie podpisywałem". Natomiast S. R. zeznał po okazaniu zdjęcia Z. L., "że nie rozpoznaję tej osoby jak i nie widziałem jej w obozie. W pamięci nie utkwiła mi żadna osoba z miejscowości K. (...). Nie pamiętam czy składałem jej oświadczenie. Trudno powiedzieć czy potwierdzam treść oświadczenia". Z tych względów, ponieważ świadkowie nie potwierdzili (podczas przesłuchania) wnioskowanych przez Z. L. okoliczności, słusznie organ orzekający odmówił wiarygodności ich pisemnym oświadczeniom złożonym do akt sprawy. Ponadto, Z. L. na okoliczność pobytu w obozie nie przedstawiła innych oświadczeń świadków. Po drugie, podczas postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową biegły ustalił, że oświadczenie K. M. zostało sfałszowane, natomiast przesłuchiwany w charakterze świadka S. R. potwierdził wcześniejsze zeznania, że nie pamięta czy przebywał wspólnie ze stroną w obozie. Po trzecie, przed Prokuraturą została przesłuchana także Z. L., która zeznała, że ubiegając się o uzyskanie uprawnień kombatanckich, nie dołączyła do swojego wniosku żadnych oświadczeń świadków oraz nigdy nie prosiła S. R., ani K. M. o podpisanie dla niej oświadczenia. Z tych powodów , prawidłowo Kierownik Urzędu orzekł ,że wystąpiły w tej sprawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, ponieważ Z.L. otrzymała uprawnienia kombatanckie na podstawie stanu faktycznego ustalonego w oparciu o fałszywe dowody. Ponadto, nawet sama strona zainteresowana oświadczyła, że nigdy nie załączała jak i nie prosiła o złożenie dla niej oświadczeń powyższych dwóch świadków. Natomiast inne dowody z dokumentów, o które wystąpił Kierownik Urzędu do IPN, także nie potwierdziły wnioskowanych uprzednio przez Z. L. okoliczności faktycznych , w oparciu, o które uzyskała uprawnienia kombatanckie. Ubocznie należy podkreślić, że postanowienie Prokuratora Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...]o umorzeniu śledztwa (karta 46 akt administracyjnych sprawy) świadczy jedynie o umorzeniu śledztwa przeciwko m.in. Z. L. z powodu niemożliwości wykrycia sprawy przestępstwa o czyn z art. 13 § 1 kk w związku z art. 286 § 1 kk i art. 270 §1 kk w związku z art. 11 § 2 kk – wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa przez podejrzaną (art. 17 § 1 pkt 1 kpk). Ponadto, w uzasadnieniu powyższego postanowienia znajduje się stwierdzenie S. R., że "nie pamięta czy przebywał z nią wspólnie w obozie". Natomiast dalej jest stwierdzenie, że "Oświadczenie K. M. zostało sfałszowane. Z treści opinii biegłego z zakresu badania dokumentów wynika, że podpis ["K. M."] złożony na przedmiotowym oświadczeniu nie został nakreślony przez K. M. Nie jest jednak możliwe ustalenie przez kogo został nakreślony". Także Z.L. przesłuchana w charakterze świadka zeznała, "że ubiegając się o uzyskanie uprawnień kombatanckich nie dołączała do wniosku żadnych oświadczeń świadków. Zeznała, iż nie prosiła S. R. ani K. M. o podpisanie dla niej oświadczeń" (karta nr 45 akt administracyjnych). Dlatego też, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekając w tej sprawie prawidłowo na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, a nie art. 145 § 1 pkt 2 kpa, który stanowi o wznowieniu postępowania jeżeli decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Ponadto nie wystąpiła w tej sprawie także przesłanka art. 146 § 1 kpa, ponieważ od dnia doręczenia decyzji Z. L. nie upłynęło 10 lat, co skutkowałoby brakiem możliwości jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi.