II SA/Lu 531/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 12 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [..]., Nr [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a: I. przyznać J. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka ; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący J. S. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do wniosku skarżący dołączył potwierdzenia odbioru pobieranej przez niego i małżonkę emerytury oraz zaświadczenia lekarskie. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2008 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 6 września 2008 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, wnosząc o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na częściowe uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę z jednej strony wysokość obciążeń finansowych związanych z danym postępowaniem, a z drugiej strony możliwości finansowe strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że muszą to być możliwości realne, istniejące w chwili składania wniosku. Ciężar dowodu okoliczności uzasadniających przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie wnoszącej o jego przyznanie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione przez nią dokumenty powinny zatem wskazywać na okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia skarżącego oraz złożonych dokumentów źródłowych wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką, z którą zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni 38 m2 i utrzymuje się z emerytury własnej i emerytury małżonki o łącznej kwocie 1832,74 zł. J. S. i jego żona wymagają stałego leczenia i systematycznego przyjmowania leków, ponadto małżonka skarżącego nie jest w stanie z uwagi na schorzenie, prowadzić samodzielnej egzystencji i wymaga stałej opieki innych osób w czynnościach życia codziennego. Koszty ponoszone w związku z tym na leczenie, zakup leków, rehabilitację i związane z nią dojazdy oraz wynajęcie osoby do sprawowania stałej opieki i pomocy, wynoszą miesięcznie 1064 zł. Stałe miesięczne koszty utrzymania mieszkania skarżącego tj. opłata za gaz, energię elektryczną, wodę, opał, środki czystości i telefon wynoszą 464 zł. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. S. wykazał, że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania, jednakże nie wykazał, iż realnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja materialna skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, zwłaszcza że brak profesjonalnego pełnomocnika na tym etapie postępowania mógłby ograniczyć prawo skarżącego do sądu. Brak jest jednocześnie podstaw do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ do dyspozycji skarżącego po odliczeniu ponoszonych stałych miesięcznych kosztów utrzymania pozostaje kwota w wysokości 304,74 zł, co wskazuje na realną możliwość poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być przyznawane w sytuacjach nadzwyczajnych, wyjątkowych, a więc w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002r., OZ 862/04), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym może być stosowane nawet wówczas, gdy wnioskodawca posiada pewne środki finansowe, ale przeznaczenie ich na wydatki sądowe spowodowałoby uszczerbek koniecznego utrzymania siebie. Z tych względów i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.