II SA/Lu 532/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi Ł.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. C. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy U. z dnia [...] grudnia 2017 r. (nr [...]) w sprawie uznania skarżącego Ł. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowiły m.in. przepisy art. 5 ust. 3 i 3a, art. 8b i art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 489, z późn. zm.). Na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów ustalono, że Ł. W. zobowiązany jest do łożenia tytułem alimentów na rzecz córki N. W. w kwoty [...]zł miesięcznie, zasądzonej wyrokiem Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie sygn. akt [...] [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2017 r. organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uznania Ł. W. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wszczęcie postępowania miało związek z powzięciem wiedzy przez organ, że skarżący przerwał staż, na który został skierowany przez Powiatowy Urząd Pracy we [...] od dnia [...] lipca 2017 r. w ramach aktywizacji zawodowej dłużników alimentacyjnych. Skarżący figurował w ewidencji osób bezrobotnych w latach 2005-2017. Wielokrotnie korzystał z usług poradnictwa zawodowego w postaci grupowych informacji zawodowych i indywidualnej porady zawodowej dotyczących możliwości korzystania z usług i instrumentów rynku pracy realizowanych przez PUP [...], w tym w ramach projektów współfinansowanych ze środków EFS. Korzystał z aktualnych lokalnych, krajowych oraz zagranicznych ofert pracy, otrzymywał bieżące informacje o sytuacji na rynku pracy, możliwościach podnoszenia kwalifikacji w drodze szkoleń, a także innych form edukacji oraz wszelkich dostępnych możliwościach aktywizacji. Dwukrotnie przyjął propozycję pracy na stanowisku robotnik gospodarczy. Ponadto przyjął propozycję szkolenia – stolarz budowlany, po czym został skierowany na staż od [...] lipca 2017 r., który przerwał z własnej winy, co potwierdza pismo Kierownika Referatu Usług Rynku Pracy Powiatowego Urzędu Pracy we [...] z dnia [...] listopada 2017 r. oraz wydruk z rejestru PUP we [...] zawierający szczegółowe dane dotyczące rejestracji i wyrejestrowań bezrobotnego oraz wykaz pobranych świadczeń i zasiłków. Organ podkreślił, że do przerwania stażu doszło bez uzasadnionej przyczyny w rozumieniu przepisów promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W takiej sytuacji utracił status osoby bezrobotnej. Rozwiązując umowę o staż został poinformowany, że na okres 120 dni zostanie wykreślony z rejestru osób bezrobotnych. W toku postępowania organ ustalił na podstawie informacji z dnia [...] listopada 2017 r. Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym we [...] prowadzącego postępowanie egzekucyjne w sprawie egzekucyjnej Kmp [...], że Ł. W. w ciągu ostatnich 6 miesięcy kalendarzowych nie wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco zasądzonych alimentów na rzecz N. W.. Biorąc to pod uwagę organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy ziściły się przesłanki do wydania decyzji o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący Ł. W. zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie norm prawa procesowego, a mianowicie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, który wprost wskazywał, że skarżący zmuszony był do zrezygnowania z odbywania stażu z przyczyn niezawinionych z jego strony, a uzależnionych od jego stanu zdrowia, jak również realnymi możliwościami dojazdu do miejsca realizacji stażu; 2) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że dłużnik zrezygnował z odbywania stażu w sytuacji, gdy skarżący nie miał możliwości codziennego dojazdu do miejsca realizacji pracy, albowiem nie posiadał środka transportu, za pomocą którego mógłby się oddalić o ok. 20 km od miejsca zamieszkania, a także z uwagi na obecny stan zdrowia nie mógł on podołać wszystkim obowiązkom wynikającym z pełnionej w ramach umowy o staż funkcji. W świetle tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, dlatego nie zasługiwała na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla decyzję (postanowienie) organu administracji publicznej w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej zasad stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W sprawie tej nie doszło do naruszenia przez organy przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Materialnoprawną podstawę wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć organów administracji publicznej w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 554, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "u.p.o.u.a."). Zgodnie z art. 5 ust. 3 tej ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych . organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Powyższe unormowanie określa zatem przesłanki wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przesłanki te uznaje się również za przesłanki pozytywne, warunkujące wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wymaga zwrócenia uwagi, że do wszczęcia postępowania zmierzającego do uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od świadczeń alimentacyjnych wystarczające jest spełnienie jednej tylko z przesłanek wskazanych w pkt 1-3 art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. Wystąpienie którejkolwiek z nich nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jeżeli wystąpi przesłanka negatywna, określona w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. Według tego przepisu, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich sześciu miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Omawiana przesłanka negatywna w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Organy orzekające prawidłowo przyjęły, że w sprawie zachodziły przesłanki do wydania decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W sprawie nie było kwestionowane to, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym. Jak wynika z dołączonych akt administracyjnych (k. 3 i k. 32 tych akt), wyrokiem Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] września 2012 r., sygn. [...] [...], skarżący został zobowiązany do uiszczania alimentów na rzecz córki w kwocie po [...] zł miesięcznie. Zgodnie z pismem Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2016 r. (k. 3 akt adm.), według stanu na dzień [...] września 2016 r. wysokość zobowiązań skarżącego z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyniosła [...] zł (należność główna) i [...] zł z tytułu odsetek. Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2017 r. organ pierwszej instancji poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W toku prowadzonego postępowania pismem z dnia [...] listopada 2017 r. Powiatowy Urząd Pracy we [...] wyjaśnił, że skarżący w latach 2005-2017 wielokrotnie korzystał z usług poradnictwa zawodowego, lokalnych krajowych i zagranicznych ofert pracy, otrzymywał bieżące informacje o sytuacji na rynku pracy, możliwościach podnoszenia kwalifikacji poprzez szkolenia, a także wszelkich dostępnych form aktywizacji. Dwukrotnie przyjął propozycję pracy na stanowisku robotnik gospodarczy, a także propozycję szkolenia jako stolarz budowlany (k. 35 akt adm.). Po odbyciu szkolenia został skierowany na staż od dnia [...] lipca 2017 r., który przerwał z dniem [...] października 2017 r. (k. 14-20 akt adm.). Skarżący pismem, które wpłynęło do Urzędu Pracy w dniu [...] października 2017 r. (k. 34 akt adm.) zwrócił się z wnioskiem o rozwiązanie umowy w sprawie odbycia stażu od dnia [...] października 2017 r. Jako przyczynę wskazał "brak połączenia". Jednocześnie oświadczył, że został poinformowany o wyrejestrowaniu go z rejestru osób bezrobotnych na okres 120 dni. W ocenie Sądu, fakt przerwania przez skarżącego stażu, na który został skierowany w ramach aktywizacji zawodowej dłużników alimentacyjnych nie miał uzasadnionej przyczyny. Nie stanowią jej w każdym razie okoliczności podnoszone przez skarżącego. Tym samym w stosunku do skarżącego zaistniała przesłanka pozytywna, o której mowa w art. 5 ust. 3 pkt 3 u.p.o.u.a. Skarżący zarzucił, że organy popełniły błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że dłużnik sam zrezygnował z odbywania stażu. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić, ponieważ okoliczność ta wynika bezsprzecznie z oświadczenia skarżącego, który w piśmie z dnia [...] października 2017 r. sam wniósł o rozwiązanie umowy stażowej z przyczyn leżących po jego stronie, które określone zostały ogólnie i enigmatycznie. Ponadto fakt ten potwierdza przesłana na prośbę organu informacja Powiatowego Urzędu Pracy we [...] z dnia [...] listopada 2017 r. oraz wydruk komputerowy w sprawie aktywizacji zawodowej skarżącego. Z informacji tej oraz wydruku komputerowego (punkt dotyczący danych odnośnie rejestracji i wyrejestrowań) wynika, że skarżący z dniem [...] października 2017 r. z własnej winny przerwał staż (źródło informacji [...]). Zatem w oparciu o zebraną w sprawie dokumentację pochodzącą od skarżącego i Powiatowego Urzędu Pracy we [...] organy prawidłowo przyjęły, że przerwanie przez skarżącego stażu pracy miało miejsce z jego inicjatywy. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, jakoby przerwanie stażu nastąpiło z powodu uzasadnionej przyczyny. W oświadczeniu z dnia [...] października 2017 r. skarżący jako jedyną przyczynę rozwiązania umowy o odbycie stażu wskazał "brak połączenia". Na przyczynę tą wskazał również w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że nie miał możliwości dojazdu do pracy, ponieważ nie posiada prawa jazdy, ani żadnego środka transportu. W odwołaniu wskazał zaś również to, że jego stan zdrowia nie jest najlepszy, a matka z którą mieszka jest chora. Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły, że wskazanych przez skarżącego okoliczności nie można uznać za uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 3 u.p.o.u.a. Skarżący podpisując umowę o odbycie stażu w ramach aktywizacji zawodowej dłużników alimentacyjnych znał prawa i obowiązki osoby kierowanej na staż, zaakceptował program tego stażu oraz konsekwencje wynikające z jego ewentualnego przerwania. Podnoszone w jego oświadczeniu z dnia [...] października 2017 r. oraz w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji przeszkody w istocie nie uniemożliwiały skarżącemu odbywanie stażu w okresie od dnia [...] lipca do dnia [...] października 2017 r. Nie można ich uznać za przeszkody nagłe, czy niemożliwe do przezwyciężenia, których wystąpienie uzasadniałoby przerwanie odbywanego stażu. Skarżący nie został uznany za osobę niezdolną do pracy, a zatem wskazane przez niego dolegliwości zdrowotne nie mogły być uznane za "uzasadnioną przyczynę". Za taką przyczynę nie można również uznać stanu zdrowia matki skarżącego. Z dołączonego do odwołania zaświadczenia o stanie zdrowia matki skarżącego wynika, że jest ona leczona przewlekle i regularnie przyjmuje leki. Zaświadczenie to nie potwierdza natomiast, że jest osobą wymagającą stałej opieki, co mogłoby ewentualnie stanowić przeszkodę w podjęciu, czy też kontynuowaniu przez skarżącego stażu w sytuacji, gdyby takiej opieki się podjął. W ocenie Sądu, również trudności związane z dojazdem do pracy nie stanowią o zaistnieniu "uzasadnionej przyczyny" w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 3 u.p.o.u.a. Okoliczności takie jak odległość pomiędzy miejscem zamieszkania skarżącego a miejscem pracy, brak po stronie skarżącego uprawnień do prowadzenia pojazdów, czy też brak środka transportu istniały od początku odbywania stażu. Skoro zatem okoliczności te nie były przeszkodą do rozpoczęcia odbywania stażu, to jest od dnia [...] lipca 2017 r., to nie można ich uznać za przeszkody uniemożliwiające dalsze jego odbywanie (kontynowanie). Oceniając natomiast zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji pod kątem zaistnienia przesłanki negatywnej do uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych podnieść należy, że organy podjęły właściwe czynności celem sprawdzenia, czy zachodzi sytuacja o której mowa w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. Mianowicie pismem z dnia [...] listopada 2017 r. (k. 27 akt adm.) organ pierwszej instancji wystąpił do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym we [...] o udzielenie informacji, czy skarżący jako dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich sześciu miesięcy wywiązywał się z w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów na rzecz swojej córki. W udzielonej odpowiedzi z dnia [...] listopada 2017 r. komornik sądowy poinformował zaś, że w wymienionym okresie skarżący nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco zasądzonych alimentów na rzecz alimentowanej córki. Z dokumentu tego jasno zatem wynika, że przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. nie została spełniona. Zaistnienie przesłanki pozytywnej przewidzianej w art. 5 ust. 3 pkt 3 u.p.o.u.a. oraz zasadne wykluczenie zaistnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. nie tylko uprawniało, ale zarazem obligowało organ pierwszej instancji do wydania decyzji o uznaniu skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując sprawę i podzielając stanowisko organu pierwszej instancji orzekło prawidłowo, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Oceniając wydane decyzje pod kątem zawartych w skardze zarzutów odnoszących się do naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych reguł proceduralnych. Organy administracji ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i uwzględniając stan faktyczny sprawy wyjaśniły przesłanki, jakimi kierowały się przy wydaniu decyzji. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany przez organy wszechstronnej analizie, a wyprowadzone wnioski są spójne i logiczne. Uzasadnienie decyzji w sposób wyczerpujący przedstawia zarówno podstawy prawne, jak i podstawy faktyczne rozstrzygnięcia. Sformułowanym przez organy wnioskom nie można zarzucić, że są nielogiczne lub naruszają zasady doświadczenia życiowego, a tym samym zasadę swobodnej oceny dowodów. Organy nie naruszyły zatem reguł postępowania dowodowego. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się z taką oceną nie świadczy o tym, że został naruszony obowiązek wszechstronnego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygając zaś w pkt II sentencji wyroku o kosztach postępowania Sąd uwzględnił, że skarżący reprezentowany był w tej sprawie przez adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy, któremu na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714, z późn. zm.) należało przyznać od Skarbu Państwa stosowne wynagrodzenie z uwzględnieniem podatku od towarów i usług.