II SA/Lu 539/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Dudek po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę w zakresie sprzeciwu skarżącej od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. II SA/Lu 539/17 postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. I. S. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sporządzonym na urzędowym formularzu "PPF" zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Referendarz na podstawie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy ustaliła, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz że oboje utrzymują się tylko z rent w łącznej wysokości 1.820,14 zł netto (916,89 zł renta skarżącej i 903,25 renta jej męża). Mieszkają oni u syna i poza działką o pow. 64 m2, stanowiącą ich współwłasność, nie posiadają żadnego majątku nieruchomego ani zasobów finansowych. W formularzu skarżąca wskazała wydatki związane z opłatą mediów i leczeniem w kwocie 1.768 zł. W piśmie z 10 lipca 2017 r. skarżąca podała, że miesięczne stałe koszty utrzymania gospodarstwa domowego ponoszone na opłatę mediów z okresu kwiecień – czerwiec 2017 r. wynoszą 1.821,53 zł, a koszty leczenia - 1.409,74 zł. Referendarz wskazała, że porównanie wielkości wykazanych przez skarżącą wydatków do podanej wysokości dochodów budzi wątpliwości, czy dochód z rent jest jedynym dochodem skarżącej i jej męża. Sam koszt opłat eksploatacyjnych związanych z zamieszkiwaniem i leczeniem podany w urzędowym formularzu wynosi 1.768 zł, a zatem pochłania prawie cały dochód z renty skarżącej i jej męża. Natomiast wydatki wykazane przez skarżącą w oświadczeniu z 10 lipca 2017 r. związane z opłatą mediów i kosztów leczenia stanowią łącznie kwotę ok. 3.200 zł, a zatem są znacznie większe niż łączne dochody skarżącej i jej męża ze świadczeń rentowych. Referendarz podniosła nadto, że z dołączonych do pisma skarżącej z 10 lipca 2017 r. dokumentów wynika, że cześć przedłożonych faktur VAT dotyczy prowadzonej przez męża skarżącej działalności gospodarczej (Sklep "K." T. S.), o czym skarżąca w urzędowym formularzu nie wskazała. Nie podała również, że działka, której jest współwłaścicielką, jest zabudowana nieruchomością budynkową, służącą prowadzeniu działalności gospodarczej. W ocenie referendarza, skarżąca wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie wykazała swojej sytuacji majątkowej i dochodowej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Tym samym skarżąca nie wykazała przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też w zakresie częściowym. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że "referendarz nie wzięła pod uwagę możliwość pożyczania a tym samym zadłużania się skarżącej wśród rodziny i znajomych". Poza tym wyjaśniła, że mąż nie prowadzi działalności gospodarczej dlatego nie wykazała jej we wniosku i wskazała, że od 20 lutego 2014 r. ma zawieszona działalność, a od 14 czerwca 2017 r. działalność ta została zlikwidowana i wpis z rejestru CEIDG działalności gospodarczej został wykreślony. Wskazała również, że jest współwłaścicielką nieruchomości z nieukończoną budową, na którą nie uzyskała jeszcze pozwolenia na użytkowanie. Zwróciła uwagę, że nieuzasadniony jest zarzut nieprzedłożenia przez nią rozliczenia PIT, bowiem z żadnych dokumentów nie wynika obowiązek jego złożenia. Do sprzeciwu dołączyła: Zeznanie podatkowe PIT 36 za rok 2016, wypisy z ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 9 marca 2017 r. (o zawieszeniu działalności gospodarczej) i z dnia 27 czerwca 2017 r. (o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., w tym postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, referendarz sądowy zasadnie uznał, że strona skarżąca nie wykazała tych przesłanek, pomimo, że w świetle powołanego przepisu to na niej, jako wnioskodawcy, spoczywał ten obowiązek. Należy bowiem podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 618-619). Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że nie było możliwe dokonanie rzeczywistej sytuacji majątkowej strony, bowiem skarżąca - mimo wezwania - nie przedstawiła rzetelnie wszystkich dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową, zaś w złożonej dokumentacji znalazły się niejasne lub sprzeczne informacje. Jak wynika z przedłożonych przez skarżącą w sprzeciwie załączników, małżonek skarżącej zawiesił działalność gospodarczą w 2014 r. i zakończył ją w dniu 14 czerwca 2017 r. Natomiast z części przedłożonych faktur VAT (wystawionych w okresie kwiecień-czerwiec) przedłożonych przez skarżącą jednoznacznie wynika, że dotyczą prowadzonej przez męża skarżącej działalności gospodarczej (Sklep "K." T. S.). Wobec już tych ustaleń należy wskazać, że oświadczenia skarżącej są niejasne, co prowadzi do wniosku, że skarżąca w rzeczywistości nie wykazała wiarygodnie swojej sytuacji majątkowej, co należy ocenić jako uchylanie się od podania informacji niezbędnych dla wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy w pełni odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 P.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko wobec osób, które w sposób przekonujący wykazały, że spełniają przesłanki do otrzymania pomocy. Do wykazania w sposób rzetelny swojej rzeczywistej sytuacji finansowej skarżąca w tej sprawie nie dążyła. Konkludując przyjąć należało, że sytuacji tak przedstawionej przez skarżącą nie można uznać za spójną i niebudzącą wątpliwości, co prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że spełniła przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z tych wszystkich względów sąd orzekł, jak w postanowieniu.