II SA/Lu 54/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Protokolant Asyst. sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I - uchyla zaskarżoną decyzję; II – zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz W. P. kwotę 100 zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]grudnia 2003 r. (Nr [...]) wydaną na podstawie art. 154 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1154) – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2003 r. (Nr [...]) o odmowie uchylenia decyzji własnej w przedmiocie przyznania W.P. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżący, tj. W.P. wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu uwięzienia w hitlerowskich obozach w Z. i T. Natomiast orzekł Kierownik Urzędu, przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o kombatantach stanowi, że "Przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych: a/ w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady; b/ w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu, nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych; c/ w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa". Następnie Prezes Rady Ministrów, w dniu 20 września 2001 r. wydał na podstawie delegacji ustawowej z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154). Z kolei strona skarżąca podnosi, że była uwięziona w hitlerowskim obozie w Z. od 6 listopada 1941 r. do 10 grudnia 1941 r. i w obozie w T., a następnie ponownie w obozie w Z. – łącznie 6 tygodni, a zatem do końca grudnia 1941 r. Jednak, orzekł organ, w dacie pobytu skarżącego powyższe obozy w T. i w Z. nie były obozami karnymi lub wychowawczymi, o których mowa w § 5 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. Powyższa okoliczność wynika także z opracowania Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce i Rady Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa pt. "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945 – Informator encyklopedyczny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979 r., str. 583-585 (obóz w Z.). Obóz w T. nie został wymieniony w cytowanym opracowaniu. Jak wynika z opinii Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 19 sierpnia 1999 r. obóz w T. był obozem przejściowym i nie spełnia warunków ustawy o kombatantach. Ponadto obóz w T. nie został również wymieniony w § 6 w/wym. rozporządzenia, który wymienia inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Z kolei, orzekł Kierownik Urzędu, obóz przesiedleńczy w Z. został wymieniony w § 6 pkt 11 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r., lecz jak wynika z cytowanego wyżej opracowania "Obozy Hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945" istniał on od 27 listopada 1942 r. do 19 stycznia 1944 r. (str. 583). Wynika z powyższego, że strona nie mogła przebywać w tym obozie. Natomiast, podkreślił organ, nie jest on uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz spełnia charakter obozów wymienionych w art. 4 cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Wyklucza to możliwość ustalania objętych nim okoliczności w drodze stosowania środków dowodowych przewidzianych przepisami k.p.a., ponieważ organ jest związany brzmieniem przepisów rozporządzenia co do charakteru przedmiotowych obozów, w rozumieniu art. 4 cyt. ustawy o kombatantach. W skardze do Sądu skarżący, tj. W.P. podtrzymał zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu uwięzienia w obozie w Z. i w T.. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Następnie podczas rozprawy przed sądem, Sąd dopuścił do udziału w postępowaniu pełnomocnika Stowarzyszenia Dzieci Ofiar Wojny Ziemi [...] który poparł skargę W.P. i stwierdził, że miejscowość T. została w 2001 roku przyłączona do H. i dlatego też nie jest ujęta w cyt. rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z ustaleń postępowania wyjaśniającego w tej sprawie wynika, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zbadał okoliczności faktycznej czy miejscowość T. , gdzie był obóz przejściowy w którym był uwięziony (w 1941 roku) skarżący, została w dacie wydania przedmiotowego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów przyłączona do H. Natomiast w § 2 ust. 10 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których osadzone były osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106 poz. 1154) został wymieniony obóz w H. Ponadto były to miejsca odosobnienia w świetle dyspozycji art. 4 ust. 1 pkt 1 lit."c", w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby w nim osadzone były w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Dlatego też właściwy organ powinien ponownie rozpatrzyć cały materiał dowodowy zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1, i 80 k.p.a. pod kątem oceny czy dana okoliczność faktyczna została udowodniona (zaświadczenie z Archiwum Państwowego– karta Nr 67 akt sprawy oraz zaświadczenie z IPN z dnia 30 stycznia 2003 roku – karta Nr 49 akt sprawy). Oznacza to, że skarżona decyzja naruszyła przepisy prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.