II SA/Lu 54/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Referent stażysta Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 309, 80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 80ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 156, poz.1118) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołania J. R. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] nakazującą E. i J. R. rozbiórkę ogrodzenia betonowego o długości 14,30 m i wysokości od 1,70 m do 1,90 m oraz drewnianego o długości 1,60 m z bramą o długości 3,60 m, a także wspartego na nim zadaszenia o konstrukcji drewnianej pokrytej eternitem falistym na działce nr [...] w A. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wyjaśniono, że ogrodzenie zostało wykonane w latach 1980 - 1985 bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce stanowiącej własność Miasta i Gminy A. W okresie budowy działka nr [...] znajdowała się w terenie przeznaczonym pod zabudowę wielorodzinną (B 62 MW) i wykorzystywana była od początku jako wewnętrzna droga osiedlowa. W odwołaniu od tej decyzji inwestor wyjaśnił, że przedmiotową działkę użytkuje od 1945r., a ogrodzenie początkowo stanowił drewniany płot, a później siatka z podmurówką, dopiero 25 lat później wykonano trwałe ogrodzenie z zadaszeniem krytym eternitem. Jego zdaniem nie można przyjąć, że w czasie budowy działka znajdowała się w terenie zabudowy wielorodzinnej, gdyż w 1945r. nie było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie było także osiedla. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania stwierdzając, że ogrodzenie betonowego zostało zrealizowane nie w latach 70-tych, lecz w 80-tych, kiedy obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą nr IV/21/74 Gminnej Rady Narodowej w A. Działka nr [...] oznaczona była w nim jako istniejąca droga przewidziana do poszerzenia i graniczyła z terenem oznaczonym symbolem 24 MW z przeznaczeniem pod zabudowę wielorodzinną o niskiej intensywności oraz zabudowę jednorodzinną szeregową, co potwierdza pismo Urzędu Miejskiego w A. z dnia 5 października 2007r. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że w świetle § 44 ust. 1 pkt 3c rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, budowa takiego ogrodzenia wymagała pozwolenia na budowę, ponieważ zlokalizowana była na terenie przeznaczonym pod drogę publiczną. Wobec braku pozwolenia oraz braku możliwości dostosowania obiektu do stanu zgodnego z prawem, należało orzec nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane. Skargę do sądu administracyjnego wniósł J. R., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący podniósł, że ogrodzenie nie zostało wybudowane na drodze osiedlowej, co ma potwierdzać załączona do skargi mapa sytuacyjna z 1970r. wykonana przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. Podkreślił, że działkę nr [...], na której znajduje się przedmiotowe ogrodzenie, użytkuje od 1945r. jako "faktyczny właściciel", a ogrodzenie wykonywał dwuetapowo – częściowo w latach 60-tych i ok. 1980r., dlatego decyzja nakazująca rozbiórkę jest dla niego bardzo krzywdząca i niesprawiedliwa. Skarżący podniósł, że zarówno on, jak i jego żona są osobami starszymi, mają 88 i 92 lata, a na utrzymaniu mają niepełnosprawnego syna. Rozebranie ogrodzenia i poszerzenie drogi osiedlowej może spowodować zagrożenie ich bezpieczeństwa, jak to ma miejsce od strony ulicy Ś., bezpośrednio przy której znajduje się wyjście z ich budynku mieszkalnego. Skarżący czuje się skrzywdzony przez Gminę, która w związku z jego wnioskiem o nabycie własności działek nr [...] i [...], które użytkuje od 1945r., "bezprawnie" wytyczyła granicę działki przeznaczonej pod drogę lokalną wzdłuż ściany jego budynku gospodarczego, obecnie znajdującego się w odległości 1,5 m od krawężnika, przez co, w razie poszerzenia tej drogi, niemożliwy będzie swobodny dostęp zarówno do tego budynku, jak i do budynku mieszkalnego. Gmina opracowując plan zagospodarowania przestrzennego z 1974r. powinna była mieć na uwadze, że skarżący jest użytkownikiem działki od ponad 30 lat. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Rozpoznając skargę sąd bada wyłącznie to czy decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego, a przy tej ocenie sąd nie jest uprawniony do stosowania zasad współżycia społecznego. Z tego względu, choć Wojewódzki Sąd Administracyjny rozumie trudną sytuację życiową skarżącego, to jednak po zbadaniu niniejszej sprawy stwierdzić musi, że zaskarżona decyzja przepisów prawa nie narusza. Zasadą bowiem zarówno obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), jak i ustawy poprzedniej z dnia 24 października 1974r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) jest konieczność uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych. (art. 28) Konsekwencją braku pozwolenia jest obowiązek wydania przez właściwy organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki samowolnie wykonanego obiektu, chyba że możliwa jest legalizacja. W odniesieniu do obiektów budowlanych zrealizowanych samowolnie przed 1 stycznia 1995r. postępowanie rozbiórkowe i legalizacyjne toczy się na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz.229 ze zm.), co wynika z art. 103 ust. 2 obecnej ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 153, poz.1270) Przepis ten wyklucza bowiem stosowanie art. 48, nakazującego bezwzględną rozbiórkę obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektów przed dniem wejścia w życie ustawy, a więc przed 1 stycznia 1995r., odsyłając w tym zakresie do przepisów ustawy – Prawo budowlane z 1974r. W świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Bezspornym jest, że przedmiotowe ogrodzenie zostało wykonane przez skarżącego bez pozwolenia na budowę, które – wbrew zarzutom skargi – było wymagane w świetle obowiązujących wówczas przepisów. Obowiązek uzyskania pozwolenia wynikał zarówno z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane, jak również z § 44 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno- budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz.48), który stanowił, że pozwolenia na budowę wymagało wykonanie stałych ogrodzeń: od strony dróg (ulic) i placów publicznych – z cementu jako pełne oraz z kształtowników metalowych i blach lub ze stali budowlanej niezależnie od położenia tych ogrodzeń. Organ prawidłowo ustalił, że przedmiotowe murowane ogrodzenie zostało wykonane ok. 25 lat temu, a więc w latach 80 – tych, co potwierdził sam skarżący (protokół oględzin, k.6); wcześniej w tym samym miejscu znajdował się drewniany płot. Z jednej strony ogrodzenia znajduje się budynek mieszkalny i gospodarczy skarżącego, z drugiej zaś strony droga, mająca obecnie charakter drogi osiedlowej. W świetle wskazanych wyżej przepisów, budowa takiego murowanego ogrodzenia w latach 80 - tych, a więc pod rządem przepisów ustawy – Prawo budowlane z 1974r. oraz powołanego rozporządzenia, wymagała uzyskania pozwolenia, którego inwestorzy nie posiadali. W toku postępowania organ również prawidłowo stwierdził, że nie ma podstaw do zalegalizowania budowy, ponieważ ogrodzenie zostało zrealizowane na działce nr [...], przeznaczonej w obowiązującym wówczas miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą nr IV/21/74 z dnia 31 października 1974r. Gminnej Rady Narodowej w A. pod poszerzenie istniejącej drogi publicznej. Zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego była i jest bowiem jednym z podstawowych warunków legalizacji budowy. Wprawdzie obecnie nie ma planu miejscowego dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowe ogrodzenie, to jednak z uwagi na to, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z 24 października 1974r. – Prawo budowlane, organ prawidłowo oceniał zgodność tej inwestycji z planem miejscowym obowiązującym w okresie budowy. Skoro więc organ stwierdził na podstawie zebranych w sprawie dowodów, że skarżący wraz z żoną wykonał murowane ogrodzenie samowolnie w terenie do tego nie przeznaczonym w obowiązującym wówczas planie miejscowym, to zasadnie orzekł o nakazaniu rozbiórki. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. W toku postępowania skarżący wyraził rozżalenie, że Gmina Miasta A. nie przyznała mu działki [...]na poszerzenie zajmowanej przez niego działki nr [...], co umożliwiłoby mu swobodny dostęp do budynków mieszkalnego i gospodarczego znajdującego się na tej działce; podnosił, że Gmina skrzywdziła go, przeznaczając działkę nr [...] pod poszerzenie drogi, nie biorąc pod uwagę, że on ją zagospodarował i użytkuje od kilkudziesięciu lat. Sąd nie kwestionuje, że obowiązek rozebrania ogrodzenia powoduje dla skarżącego i jego rodziny trudności, ale w świetle obowiązujących przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma możliwości przychylenia się do wniosku skarżącego i uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ jest ona zgodna z przepisami prawa. Z powyższych względów skarga, jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270)