II SA/Lu 54/25

WyrokWSA w Lublinie2025-05-08

Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Jacek Czaja, Brygida Myszyńska-Guziur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych jest zasadna w sytuacji, gdy strona odmawia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, mimo prawidłowego zawiadomienia i pouczenia o skutkach?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania usług opiekuńczych jest zasadna, ponieważ brak woli współdziałania strony z organem pomocy społecznej, w tym uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, stanowi wystarczającą przesłankę do wydania decyzji odmownej. Strona ma obowiązek aktywnie uczestniczyć w procesie ustalania swojej sytuacji życiowej, a odmowa współpracy skutkuje negatywnymi konsekwencjami dla jej wniosku.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych. Organ pierwszej instancji wyznaczył termin wywiadu środowiskowego, jednak skarżąca nie otworzyła drzwi pracownikom socjalnym. Wójt odmówił przyznania usług, wskazując na brak współpracy i nieprzedłożenie wymaganych dokumentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i brak ustosunkowania się do istotnych dowodów. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2025 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 grudnia 2024 r., znak: SKO.41/4138/OS/2024 w przedmiocie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę. Decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r., SKO.41/4138/OS/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej także jako: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania T. W. (dalej także jako: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Wójta Gminy Niemce (dalej także jako: Wójt) z dnia 11 października 2024 r. w przedmiocie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem złożonym w dniu 4 września 2024 r. skarżąca zwróciła się do Wójta o przyznanie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych (k. 1 akt admin.). Pismem z dnia 9 września 2024 r. Wójt zawiadomił skarżącą o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który wyznaczono na dzień 23 września 2024 r., w godzinach od 9.00 do 10.00 (k. 2 akt admin). W zawiadomieniu zawarto pouczenie o treści art. 107 ust. 3a, ust. 3b i ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2024 r., poz. 1283; dalej jako: u.p.s.). Pismo doręczono w dniu 11 września 2024 r. (k. 3 akt admin.). Pracownicy socjalni w asyście funkcjonariuszy policji, podjęli próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ale pod adresem zamieszkania skarżącej nikt nie otworzył im drzwi (notatka służbowa z dnia 23 września 2024 r. – k. 6 akt admin). W dniu 23 września 2024 r. Wójt – działając na podstawie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r., po 572; dalej jako: k.p.a.) – zawiadomił skarżącą o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i możliwości wniesienia ewentualnych uwag. Ponadto, mając na uwadze treść art. 79a k.p.a., pismem z dnia 23 września 2024 r., Wójt poinformował stronę, jakich przesłanek nie spełnia tj. nie złożyła oświadczenia o odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, nie przedstawiła decyzji o wysokości emerytury oraz zaświadczeń lekarskich o potrzebie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Decyzją z dnia 11 października 2024 r. Wójt odmówił przyznania skarżącej usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w sprawie nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie, na który został wyznaczony. Organ pierwszej instancji ustalił dochód strony w łącznej wysokości 2 450,74 zł. Stwierdził, że skarżąca jest osobą przewlekle chorą, od 9 lipca 2020 r. – zgodnie z orzeczeniem ZUS – jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, a w dniu 13 lipca 2021 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ustalił, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Wójt nie zakwestionował złego stanu zdrowia skarżącej, wskazał jednak, że jest osobą, jak na swój wiek, sprawną fizycznie – nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżącej przyznano decyzją Kolegium z 5 września 2020 r. częściowo odpłatne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, z których nie korzystała. Nie korzystała także ze specjalistycznych usług opiekuńczych, przyznanych decyzją Wójta z dnia 16 grudnia 2022 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że strona ma możliwość sfinansowania usług opiekuńczych we własnym zakresie. Wójt wydał decyzję odmowną, mając na uwadze powyższe rozważania oraz postawę skarżącej, która nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i nie współpracuje z organem. Po rozpoznaniu odwołania, Kolegium wskazaną na wstępie decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. – działając m. in. na podstawie art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1, 4, 4a u.p.s. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta. Z uzasadnienia decyzji wynika, że przyznanie wnioskowanych usług opiekuńczych następuje po przedłożeniu zaświadczenia lekarskiego o potrzebie wykonania usług i ustaleniu zakresu czynności. Strona nie wywiązała się z obowiązku przedłożenia takiego zaświadczenia. Organ drugiej instancji stwierdził, że pomimo skutecznego zawiadomienia skarżącej o wywiadzie środowiskowym, jego przeprowadzenie okazało się niemożliwe. Wskazuje to na brak współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Kolegium podkreśliło, że skarżąca dotychczas nie korzystała z przyznanych jej usług opiekuńczych. Organ odwoławczy ocenił, że spełniły się przesłanki wskazane w art. 11 ust. 2 u.p.s. i art. 107 ust. 4a u.p.s., ponieważ skarżąca bez istotnego powodu uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co legło u podstaw odmowy przyznania pomocy społecznej we wnioskowanej formie. T. W. wniosła skargę na powyższą decyzję Kolegium. Wskazała, że obowiązkiem organów było zastosowanie art. 10 § 2 k.p.a. Organy nie ustosunkowały się do istotnych dowodów w sprawie. Wskazała także na art. 81 k.p.a. Ze skargi wynika także, że funkcjonariusze publiczni, w tym policjanci, nie są wpuszczani do budynku "gdyż nie ma zgody lekarzy na napady bandyckie z włamaniami i grandą". Wywiodła, że stan zdrowia jej i męża nie pozwala na kontakt z pracownikiem socjalnym. Zakwestionowała rzetelność zgromadzonej w aktach dokumentacji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżąca w piśmie datowanym na 28 kwietnia 2025 r. (k. 14 akt sądowych) wskazała na swój zły stan zdrowia i zakwestionowała ustalenia organu w tym zakresie. Zarzuciła, że "nie ustalono faktycznego stanu zdrowia oraz sytuacji życiowej pozostałej np. warunki mieszkaniowo-posesyjne z urzędu w cz. IV aktualizacja wywiadu". Ponownie wskazała na art. 81 k.p.a. i art. 10 § 2 k.p.a. Do pisma dołączyła trzy karty informacyjne dotyczące hospitalizacji (k. 15-17 akt sądowych). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji Sąd nie stwierdził, aby zaskarżoną decyzją zostało naruszone prawo materialne albo przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i powodującym konieczność uchylenia decyzji. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych (art. 50 ust. 1 i 2 u.p.s.) Przedmiotem kontrolowanych rozstrzygnięć jest odmowa przyznania skarżącej pomocy w tej postaci. Organy administracji doszły do przekonania, że skarżąca nie wykazuje woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w tym w szczególności uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Obowiązek współdziałania osoby wnioskującej o pomoc z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej stanowi następstwo zasady subsydiarności wyrażonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. Konstrukcja tej zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu problemów życiowych. Pomoc społeczna powinna być udzielana jednostce czy rodzinie dopiero w sytuacji, gdy dana osoba wykorzysta własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale i właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność jednostki w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz gotowość współdziałania w tym celu. Celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt ogółu obywateli osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych na zaspokajanie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji pod rygorem odmowy przyznania świadczenia. Nie mogą odmówić udzielenia żądanych w trakcie wywiadu środowiskowego informacji czy też przedstawienia stosownych dokumentów. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Brak współpracy ze strony wnioskodawcy, zwłaszcza połączony z antagonistycznym i roszczeniowym nastawieniem do pracowników socjalnych, stanowią jednoznaczną przesłankę odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej (por. wyroki NSA z 28 października 2016 r., I OSK 431/15, z 19 grudnia 2016 r., I OSK 2186/16; wyrok WSA w Krakowie z 13 grudnia 2016 r., III SA/Kr 975/16). Rolą pomocy społecznej jest wsparcie, a nie wyręczenie skarżącej w jej własnych staraniach o przezwyciężenie sytuacji, w której się znalazła (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. I OSK 1729/23). Rodzinny wywiad środowiskowy, stosownie do art. 107 ust. 1 u.p.s., przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. O doniosłości i znaczeniu dokonywania istotnych ustaleń w sprawach z zakresu pomocy społecznej w drodze bezpośredniego kontaktu z osobą ubiegającą się o pomoc, a więc w formie wywiadu środowiskowego, świadczy również ustawowy obowiązek dokonywania wywiadów aktualizacyjnych (art. 107 ust. 4 u.p.s.). Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej. Stanowi szczególny rodzaj dowodu przewidziany w ustawie o pomocy społecznej i pełni niezwykle ważną rolę. Jest przeprowadzany w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Z tego względu art. 107 ust. 4a u.p.s. stanowi, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Nie można czynności wywiadu środowiskowego zastąpić innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi liczyć się z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego (por. m. in. wyroki NSA: z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 325/24; z 5 lipca 2017 r., I OSK 1308/16). Brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu. Taki sam skutek wywoła uniemożliwienie pracownikowi socjalnemu nawiązania kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania po prawidłowym zawiadomieniu o terminie i sposobie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Organy w sprawach z zakresu pomocy społecznej są zobowiązane do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., jednakże na osobie ubiegającej się o oświadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2023 r., sygn. I OSK 1800/23). W świetle art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s. należy stwierdzić, że brak woli współpracy skarżącej z organem pomocy społecznej jest samodzielną i wystarczającą przesłanką odmowy przyznania żądanego świadczenia. W okolicznościach niniejszej sprawy należało dojść do przekonania, że skarżąca nie współpracowała z organem w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej – w szczególności uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Skarżąca jest skrajnie negatywnie nastawiona do współpracy z organem pomocowym. Przyjęła w postępowaniu administracyjnym postawę bierną, odmawiając przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i wykazania swojej sytuacji. Ograniczyła się do wskazywania swoich oczekiwań w zakresie przyznania pomocy społecznej i lapidarnych stwierdzeń w zakresie stanu zdrowia, który – czego nie wykazała – uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Strona nie może skutecznie kwestionować aktualności ustaleń organu, jeżeli stan faktyczny nie może zostać wyczerpująco i wszechstronnie zweryfikowały właśnie z uwagi na jej negatywną postawę. To skarżąca uniemożliwia wyczerpujące zbadanie swojej sytuacji majątkowej, zdrowotnej i bytowej. Z akt sprawy wynika, że pismem z 9 września 2024 r. (k. 2 akt admin.) organ zawiadomił skarżącą, że termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony wyznaczono na 23 września 2024 r. w godzinach 9.00-10.00. Organ poinformował o możliwości modyfikacji terminu, jeżeli nie odpowiada skarżącej. Pouczył ją także o treści art. 107 ust. 3a u.p.s., art 107 ust. 3b u.p.s. i art. 107 ust. 4a u.p.s. Zawiadomienie doręczono stronie 11 września 2024 r. (k. 3). Z notatki służbowej z dnia 23 września 2024 r. (k. 6) wynika, że dwóch pracowników socjalnych, w asyście dwóch funkcjonariuszy policji, podjęło próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, lecz go nie przeprowadzono, ponieważ "nikt nie otworzył drzwi". Pismem z dnia 23 września 2024 r. (k. 7) Wójt na podstawie art. 10 k.p.a. zawiadomił stronę, że przed wydaniem decyzji może zapoznać się z aktami sprawy i wnieść uwagi. W trybie art. 79a k.p.a. wyjaśniono, że skarżąca nie przedstawiła oświadczenia o odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, decyzji o wysokości emerytury oraz zaświadczeń lekarskich, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Załączniki w postaci oświadczeń i zaświadczeń dołączono do pisma z 9 września 2024 r. Organ pouczył skarżącą, że w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia może przedłożyć wymienione wyżej dokumenty. Skarżąca odebrała korespondencję 27 września 2024 r. (k. 8). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zważyć, że skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o terminie i sposobie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Została pouczona o skutkach odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Organ dopuszczał możliwość modyfikacji terminu, jeżeli wyznaczony w piśmie stronie nie odpowiadał. Skarżąca nie ustosunkowała się w żaden sposób do treści zawiadomienia – w szczególności nie podjęła próby ustalenia terminu, w którym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego byłoby możliwe. Treść skargi i pisma datowanego na dzień 28 kwietnia 2025 r. (k. 14 akt sądowych) potwierdza, że strona nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Z pism tych wynika jednoznacznie negatywny stosunek strony do pracowników socjalnych i funkcjonariuszy policji podejmujących próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co potwierdza sformułowanie zawarte w skardze: "funkcjonariusze publiczni, w tym policjanci, nie są wpuszczani do budynku, bo nie ma zgody lekarzy na napady bandyckie z włamaniem i grandą". Strona nie uprawdopodobniła, że doszło do jakichkolwiek nieprawidłowych zachowań ze strony pracowników socjalnych lub funkcjonariuszy policji w związku z próbą przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w obecności funkcjonariuszy przewiduje art. 107 ust. 3a u.p.s. Skarżąca nie wykazała również, że odmowa kontaktu z pracownikami socjalnymi jest uwarunkowany jej stanem zdrowia. Okoliczność ta w szczególności nie wynika z przedstawionej dokumentacji medycznej (k. 15-17 akt sądowych). Żadne ze stwierdzonych schorzeń nie uniemożliwia kontaktu z pracownikami socjalnymi. Nie można także tracić z pola widzenia, że przedstawione karty informacyjne dotyczą pobytu w szpitalu w 2023 r., a niniejsza sprawa została zainicjowana wnioskiem strony z 4 września 2024 r. Wskazana dokumentacja nie pozwala na pełne ustalenie aktualnego stanu zdrowia skarżącej. Sąd podziela pogląd przyjmowany w orzecznictwie, że występując o udzielenie wsparcia na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej, strona musi akceptować zasady procedowania w tej materii. Oznacza to, że zobligowany jest on do współdziałania z pracownikiem socjalnym. Przejawem owej współpracy jest przedstawienie wszelkich informacji mających znaczenie dla rozpoznawanej sprawy (por. m. in. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1629/21 i II SA/Gl 1628/21, wyrok WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 757/23). Środki pomocy społecznej nie powinny być kierowane do osób, które nie współpracują z organami w wyjaśnieniu swej sytuacji, a także zatajają swe dochody czy stan zdrowia i związane z nim potrzeby, uniemożliwiając rzetelne rozpatrzenie wniosku o pomoc społeczną. Strona ubiegająca się o pomoc społeczną powinna współdziałać z organem już na etapie ustalania czy jej sytuacja spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania wsparcia. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Jest zatem zobowiązana dążyć do osiągnięcia stanu, w którym pomoc społeczna nie będzie jej potrzebna – gdyż przy wsparciu organów poprawi swoją sytuację życiową. Bierna postawa strony, a szczególnie jej negatywne nastawienie do pracowników socjalnych, na etapie postępowania wyjaśniającego wskazuje, że również dalsza współpraca organu z taką osobą nie będzie możliwa. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, należy wskazać, że art. 10 § 1 k.p.a. wprowadza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Wyjątek przewidziany w § 2 tego przepisu stanowi odstępstwo od reguły udziału strony w postępowaniu i prowadzi do stanu, w którym to prawo strony zostaje – z uzasadnionych przyczyn – ograniczone. Art. 10 § 2 k.p.a. nie może być instrumentalnie wykorzystywany przez stronę, która żąda przyznania określonych świadczeń, a chce uniknąć prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Strona nie jest zobowiązana do brania udziału w postępowaniu i organ administracji nie może zmusić strony do skorzystania z przysługującego jej uprawnienia. Jednakże to skarżąca ponosi negatywne konsekwencje odmowy udziału w postępowaniu. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia zasad postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że postępowanie skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, a taki obowiązek ciąży na stronie oczekującej wsparcia w ramach pomocy społecznej. W świetle art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. okoliczność ta może stanowić podstawę wydania decyzji odmownej. Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika dostatecznie, że skarżąca nie miała woli współdziałania, mimo prawidłowej postawy organu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło