II SA/Lu 541/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy nakazania wykonania robót budowlanych oddala skargę. Z. T. wnioskiem z dnia 17 października 2013 r. zwrócił się Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. "o wydanie nakazu sąsiadom (...) o zlikwidowanie odpływu wody z dachu na jego posesję". Wskazał, że wykopany rów przez sąsiadów kieruje wody opadowe z dachu budynku na jego posesję i podmywa fundamenty jego budynków. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 ze zm. ) odmówił nałożenia W. i J. małż. F. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych przy instalacji odprowadzania wód opadowych z użytkowanego budynku gospodarczego o wymiarach 13m x 5m na działce nr ewid. 2014 położonej w F. Z. T. – właściciel działki sąsiedniej nr 2020 – wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał na błędne ustalenia stanu faktycznego organu. Podniósł, że pas zieleni jest węższy, niż to wynika z ustaleń organu I instancji bowiem nie uwzględniono opaski betonowej przy budynku o szerokości 70-80cm, zaś pozostały pas to mieszanina żużlu, żwiru i gruzu. Ten fakt – zdaniem odwołującego - powoduje, iż woda spływa pod jego budynki. Poza tym Z. T. nie zgadza się z twierdzeniem, iż jego działka jest położona wyżej niż sąsiednia oraz, że wskazana przez PINB w L. powierzchnia pasa zieleni wystarczy na pochłonięcie wody z dachu budynku gospodarczego. Do odwołania dołączył mapy sytuacyjne. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymał mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z dnia 21 października 2013r., PINB w L. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej kierowania wód opadowych z dachu budynku na działce nr ewid. 2014 w kierunku działki nr ewid. 2020 w F. oraz o terminie oględzin. W trakcie oględzin w dniu 6 listopada 2013r. ustalono, iż na działce nr ewid. 2014 znajduje się budynek gospodarczy murowany o wymiarach 13m x 5m z dachem jednospadowym w kierunku działki nr 2020 przykrytym blachą. Budynek ten posiada odwodnienie za pomocą rynien i rury spustowej. Wody opadowe z budynku gospodarczego odprowadzane są na własną działkę. Odległość tego budynku od murowanych budynków na działce sąsiedniej nr ewid. 2020 ( budynek mieszkalny i gospodarczy - garaż ) wynosi 2,08m. Pomiędzy budynkiem na działce nr 2014, a budynkami na działce nr 2020 istnieje pas zieleni. Dodatkowo ustalono, iż pomiędzy budynkiem gospodarczym na działce nr 2014, a cokołem ogrodzenia przy budynkach na działce nr 2020 istnieje skośny rowek. W. F. okazał zgłoszenie z 29 czerwca 2012r. dotyczące wymiany pokrycia dachowego. Stwierdzono również, że przy ścianie północnej budynku mieszkalnego na działce nr 2020 istnieje opaska skierowana w kierunku działki sąsiedniej nr 2014. Z. T. oświadczył, że sąsiad wykopał dołek na swojej działce i woda odprowadzana jest pod fundamenty jego obiektu, dlatego żąda zlikwidowania tego rowka. J. F. natomiast stwierdziła, że woda opadowa z sąsiedniego budynku kierowana jest na jej działkę nr 2014 z uwagi na istnienie opaski oraz śnieg z dachu budynku. Ponadto w toku postępowania ustalono, że na terenie miejscowości F. ( ul. L. i ul. U.) nie ma kanalizacji deszczowej oraz ogólnospławnej, zaś obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru jezior F.-K. nie reguluje zasad odprowadzania wód opadowych (pismo Urzędu Gminy F. z 4.02.2014r., znak: BROK.6727.8.2014.PW). Mając na uwadze sporny charakter sprawy organ dokonał kolejnych oględzin w dniu 12 lutego 2014r., podczas których sporządzono dokumentację fotograficzną oraz szkic sytuacyjny i potwierdzono, że wody opadowe odprowadzane są z powierzchni dachu na działkę własną, tj. pas gruntu nieutwardzonego o szerokości wynoszącej 2,09m. W odległości 2,09m i 2,24m od budynku gospodarczego znajduje się na działce sąsiedniej garaż murowany i budynek mieszkalny 3-kondygnacyjny z okapem w kierunku działki nr ewid. 2014. W kierunku na wschód od budynku gospodarczego wykonany jest cokół betonowy (ogrodzenie). Bezpośrednio przy budynku mieszkalnym (ścianie północnej) położonym na sąsiedniej działce nr ewid. 2020 wykonana jest opaska betonowa ze spadkiem w kierunku działki nr 2014 i 2015. Wody z opaski są odprowadzane na cokół betonowy ogrodzenia pomiędzy działkami nr 2014 i 2020 i spływają po cokole ogrodzenia na działkę nr ewid. 2014. Rura spustowa odprowadzająca wody opadowe z dachu budynku gospodarczego na działce nr 2014 jest skierowana prostopadle do budynku mieszkalnego T., tj. cokołu betonowego. W dniu dokonywania czynności dowodowych W. F. zasypał istniejące dotychczas wgłębienie w gruncie. W trakcie oględzin stwierdzono, że woda z dachu budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr 2014 nie spływa pod budynek garażowy, zaś spadek terenu jest widoczny od kierunku zachodniego na wschód. Ujawniono również brak wykonania izolacji budynku garażu na sąsiedniej działce nr 2020. Z notatki służbowej PINB w L. wynika, że w dniu 14 lutego 2014r. Z. T. wniósł żądanie dotyczące likwidacji rury spustowej istniejącej na budynku gospodarczym położonym na działce nr 2014 i przeniesienia jej na lewą stronę budynku w kierunku zachodnim . Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy sprawy świadczy, iż odprowadzanie wód opadowych z dachu budynku gospodarczego odbywa się na własny teren nieutwardzony (o szerokości ok. 2,09m). W. F. zasypał istniejące na działce nr ewid. 2014 wgłębienie w gruncie (poprzednio istniejący rowek skośny pomiędzy budynkiem gospodarczym tj. obok wylotu rury spustowej, a cokołem ogrodzenia pomiędzy działkami nr ewid. 2014 i 2020). Tak więc ukształtowanie terenu wokół omawianego budynku gospodarczego na działce nr ewid. 2014 zapewnia - zgodnie z § 316 ust. 2 cyt Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) swobodny spływ wody opadowej z tego budynku. Dodatkowo dokumentacja fotograficzna, jak też mapa sytuacyjno-wysokościowa oraz ustalenia w trakcie oględzin w dniu 12.02.2014r. nie wykazują, aby teren działki nr 2020 był zaniżony w stosunku do działki nr 2014, zaś spadek terenu odbywa się z kierunku zachodniego na wschód. W omawianej sytuacji nie zostały naruszone wymogi określone w § 28 i 29 ww. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie odnoszącej się do zagadnienia odprowadzania wód opadowych z dachu budynku brak jest podstaw do nakazywania przeniesienia rury spustowej na omawianym budynku gospodarczym - o co wnosił Z. T., stąd w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane organ I instancji słusznie odmówił nałożenia na W. i J. małż. F. obowiązku wykonania w wyznaczonym terminie określonych czynności lub robót budowlanych przy instalacji odprowadzenia wód opadowych z użytkowanego budynku gospodarczego o wymiarach 13m x 5m na działce nr ewid. 2014 w obrębie 7 F. w celu doprowadzenia tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (wobec nieujawnienia naruszenia przepisów - co wypełniałoby przesłankę z art. 50 ust. 4 ). Odnośnie poruszanych w odwołaniu kwestii, stwierdził, iż postępowanie dowodowe nie wykazało, aby wody opadowe z budynku gospodarczego na działce nr ewid. 2014 były kierowane na powierzchnię utwardzoną. Nachylenie terenu jest z kierunku zachodniego na wschód, zaś budynki Z. T. są usytuowane po stronie południowej (omawiany budynek gospodarczy jako punkt odniesienia jest zlokalizowany od strony północnej). Istotną też okolicznością jest, że za rozpoznawanym budynkiem gospodarczym na działce nr 2014 od jego strony wschodniej do granicy z działką nr 2015 nie istnieje budynek gospodarczy, co sugerują załączone do odwołania mapy, lecz jest to aktualnie teren działki nieutwardzonej, na który z uwagi na nachylenie terenu w tym kierunku mogą spływać wody opadowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. T. podniósł, że w dalszym ciągu woda opadowa z dachu budynku gospodarczego na działce nr 2014 mimo zasypania rowka, przelewa się i płynie pod jego budynki. Ponadto wskazał, że teren jego działki jest niższy od podanej w decyzji. Do skargi dołączył zdjęcia potwierdzającą powyższą okoliczność. Zarzucił organom, że nieprawidłowo ustaliły odległości pomiędzy budynkami, jak i stan techniczny budynków na działce nr 2014 (§ 12 ust. 4 pkt 2, jak i § 28 i § 29 oraz 126 ust. 1 rozporządzenia). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do rozpoznania sprawy dotyczącej odprowadzania wód opadowych z dachu budynku zlokalizowanej na działce sąsiedniej, na której została zrealizowana inwestycja polegająca na wybudowaniu budynku gospodarczego, ale tylko wówczas, gdy przyczyną zalewania terenu działki jest zrealizowana inwestycja na działce sąsiedniej tj. działce inwestora, jak i sposób zagospodarowania tej działki przy uwzględnieniu przepisu zabraniającego kierowania wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości. Zgodnie z § 126 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) dachy i tarasy, a także zagłębienia przy ścianach zewnętrznych budynku powinny mieć odprowadzenie wody opadowej do wyodrębnionej kanalizacji deszczowej lub kanalizacji ogólnospławnej, a w przypadku braku takiej możliwości - zgodnie z § 28 ust. 2 . Przepis § 28 ust. 2 dopuszcza odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Według § 29 dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Ukształtowanie terenu wokół budynku powinno zapewniać swobodny spływ wody opadowej od budynku ( § 316 ust. 2 ww. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Z akt sprawy (protokół z oględzin z dnia 6 listopada 2013 r. oraz z dnia 12 lutego 2014 r. podpisany przez W. F., J. F. oraz Z. T.) wynika, że na działce nr ewid. 2014 stanowiącej własność W. i J. małż. F. znajduje się budynek gospodarczy murowany o wymiarach 13m x 5m z dachem jednospadowym w kierunku działki nr 2020 przykrytym blachą. Budynek ten posiada odwodnienie za pomocą rynien i rury spustowej. Wody opadowe z budynku gospodarczego odprowadzane są na własną działkę Państwa F., tj. nieutwardzony grunt o szerokości 2,09m. Odległość tego budynku od murowanych budynków na działce sąsiedniej nr ewid. 2020 ( budynek mieszkalny i gospodarczy - garaż ) wynosi 2,08m i 2,24m. Z pisma Urzędu Gminy F. z 4 lutego 2014r., znak: BROK.6727.8.2014.PW (k. 63 akt admin.) wynika, że na terenie miejscowości F.j (ul. L. i ul. U. ) nie ma kanalizacji deszczowej oraz ogólnospławnej, zaś obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru jezior F,-K. nie reguluje zasad odprowadzania wód opadowych. W piśmie tym również podniesiono, że dokumenty dotyczące pozwolenia na budowę z dnia 6 września 1985 r., nr 8381/30/85 wydanego na rzecz W. i J.małż. F. – po uzyskaniu zgody z Archiwum Państwowego w L. zostały zniszczone, bowiem upłynął okres ich przechowywania. Dodatkowo należy wskazać, że z oświadczenia Z. T. zawartego w protokole oględzin z dnia 6 listopada 2013 r. wynika, że żąda on zasypania dołka wykopanego przez sąsiada, który powoduje, że woda odprowadzana jest pod fundamenty jego budynków. Natomiast w notatce służbowej sporządzonej w dniu 14 listopada 2014 r. wskazano, że W. F. oświadczył, że wykopany rowek na jego działce zostanie zasypany, co uczynił i potwierdzono podczas kolejnych oględziny. Ponadto trzeba przypomnieć, że organ nadzoru budowlanego jest właściwy do podejmowania czynności w ramach zmiany stosunków wodnych występujących na danej nieruchomości tylko w zakresie dotyczącym realizacji obiektów budowlanych oraz związanej z tym zmiany stosunków wodnych powstałej na skutek wykonywania robót budowlanych w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Natomiast zmiana stanu wody na gruncie, która jest bez żadnego związku z robotami budowlanymi nie stanowi w żadnym przypadku podstawy do prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, lecz tylko ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne – tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 145 (dalej Prawo wodne). Ponadto to właśnie przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a w szczególności kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, jak i kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Wyjaśnienie tej kluczowej kwestii w tej sprawie jest także o tyle istotne, że to właśnie na właścicielu takiej nieruchomości ciąży obowiązek usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian w odpływie wody, które powstały na jego gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich wskutek przypadku lub działania osób trzecich (art. 29 ust. 3 Prawa wodnego). Z kolei na mocy art. 29 ust. 3 Prawa wodnego kiedy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, to wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Oznacza to, że zmiana stanu wód na gruncie może skutkować w takim przypadku wszczęciem i przeprowadzeniem odpowiedniego postępowania przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a nie oczywiście organu nadzoru budowlanego. Dlatego też – w ocenie Sądu - dotychczasowe kontrole stanu działek dokonywane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie mogły w istocie doprowadzić do jednoznacznego ustalenia przyczyny zmiany stosunków wodnych i ich wpływu na działkę należącą do Z. T. Zaznaczyć bowiem należy, że specyfika postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 prawa wodnego odbiega od postępowań prowadzonych przez organ nadzoru budowlanego, który na tej płaszczyźnie nie posiada tak szerokich kompetencji jak organ właściwy w sprawach związanych z postępowaniem prowadzonym w związku ze zmianą wód na gruncie. Zadaniem postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego jest bowiem kompleksowe uregulowanie problemów związanych ze zmianami stanu wody na gruncie, które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Powyższa okoliczność zdaniem sądu przesądza o tym, że skoro organ nadzoru budowlanego uznał, iż usytuowanie i warunki techniczne budynku gospodarczego nie naruszają przepisów ustawy Prawo budowlane, a działka skarżącego dalej (pomimo zasypania spornego rowka) jest zalewana, prowadzone przez organ nadzoru budowlanego na podstawie przepisów prawa budowlanego postępowanie wskazuje brak ich naruszeń i zasadnie odmówiono na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane nałożenia na właścicieli działki nr 2014 położonej w F. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych przy budynku gospodarczym. Z powyższego przepisu nie wynika, że poprzez wykonanie nakazanych czynności inwestor ma doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę. Zgodność w tym zakresie nie jest wymagana powyższym przepisem, który wyraźnie stanowi, że celem nakazu wydanego na jego podstawie jest doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Decyzja podejmowana w trybie art. 51 p.b. nie ma charakteru represyjnego, a jedynie restytucyjny. W sytuacji ustalenia przez organ, iż nie zachodzi konieczność wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem – co miało w miejsce w rozpoznawanej sprawie - organ w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. wydaje decyzję stwierdzającą brak takiej konieczności. Dodatkowo można wskazać, że obowiązki wynikające z decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. mogą dotyczyć tylko i wyłącznie czynności faktycznych, konkretnych robót budowlanych, nie mogą natomiast stanowić podstawy żądania dostarczenia ekspertyz i innych dokumentów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 9/14, LEX nr 1471194). Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną.