II SA/Lu 545/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achramowicz ( sprawozdawca ), Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Referent – stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2005 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z siedzibą w T. z dnia [...] Nr [...]. II SA/Lu 545/05 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2005r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z siedzibą w T. z dnia [...] lutego 2005r. o odmowie przyznania Z. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z racji opieki nad niepełnosprawnym synem P. W uzasadnieniu powziętego rozstrzygnięcia administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na bezsporną w sprawie okoliczność pobytu niepełnosprawnego P. przez cztery dni w tygodniu w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez okres siedmiu dni w tygodniu. W dalszej kolejności, odnosząc się do materialnoprawnej regulacji, stanowionej dla instytucji świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdziło iż brzmienie art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm. / co do zasady przewiduje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednak art. 17 w ust. 5 pkt 3 ostatnio powołanej ustawy wyłącza uprawnienie do omawianej kategorii świadczenia w sytuacji, gdy dziecko wymagające opieki przebywa w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej pięć dni w tygodniu. Zdaniem organu, na gruncie ostatnio przytoczonego unormowania, nie ma znaczenia długość faktycznego pobytu dziecka w takiej placówce, lecz rozstrzygające znaczenie ma charakter placówki, jeśli zapewnia, w rozumieniu możliwości, w ustawowo stanowionym zakresie całodobową opiekę przez co najmniej pięć dni w tygodniu. Zatem w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, skoro Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w K. D., gdzie przebywa P. przez cztery dni w tygodniu, co do zasady może świadczyć usługi opiekuńcze w systemie całodobowym przez czas siedmiu dni w tygodniu, to tym samym uległa zrealizowaniu negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 3 rozważanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyniąc niezasadnym żądanie Z. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z racji wywodzonego przezeń sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem P. Na powyższe rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożył Z. K. Kwestionował jego zgodność z prawem, argumentując pobyt syna w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w K. D. przez cztery dni w tygodniu poważnym stanem jego zdrowia oraz trudną sytuacją rodzinną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując ustalenia faktyczne wraz z ich prawną oceną, przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 /, kontroli sądowoadministracyjnej poddana została legalność działalności organów administracji publicznej. Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji tego rozstrzygającego wymogu nie spełniają. Zostały bowiem wydane z naruszeniem przepisu prawa materialnego stanowionego w art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./, wobec błędnej jego wykładni. Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca przewidział mocą art. 17 ust. 1 rozważanej ustawy o świadczeniach rodzinnych dla matki, ojca, opiekuna faktycznego bądź prawnego przy rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Jednak w dalszej kolejności art. 17 ust. 5 tej ustawy zawiera w kolejnych punktach wyliczenie sytuacji wyłączających uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. W okolicznościach kontrolowanego postępowania administracyjnego rozstrzygające znaczenie ma brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 3 powoływanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Wobec takiego brzmienia przytoczonej szczególnej regulacji, wbrew stanowisku organu rozstrzygającego, to właśnie długość faktycznego pobytu dziecka wymagającego opieki w placówce zapewniającej całodobową opiekę dla ustawowo określonych celów, jest okolicznością prawnie przesądzającą. Zatem świadczenie pielęgnacyjne z racji rezygnacji z wykonywania pracy zarobkowej dla konieczności opiekowania się niepełnosprawnym dzieckiem, nie będzie przysługiwało rodzicowi czy opiekunowi ściśle w okolicznościach, gdy taką opiekę faktycznie sprawowała będzie wyspecjalizowana placówka w systemie całodobowym przez czas co najmniej pięciu dni w tygodniu. Jedynie taka sytuacja bowiem, w zamierzeniu ustawodawcy, stanowi o otwarciu dla rodzica czy opiekuna realnej możliwości podjęcia pracy dla uzyskiwania przez rodzinę regularnego dochodu, pozwalającego na pokrycie kosztów należytej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Gdyby ustawodawca chciał zrównać w skutkach prawnych sytuację faktycznego pobytu niepełnosprawnego dziecka w opisanej placówce z możliwością jego pobytu w takiej placówce przez przyjęty za rozstrzygający czas pięciu dni, wprost dałby temu wyraz w redakcji rozważanego unormowania art. 17 ust. 5 pkt 3 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast przepis ten, jako o charakterze szczególnym, podlega ścisłej interpretacji i jakakolwiek próba prowadzenia wykładni dla poszerzenia jego przedmiotowego zakresu podlega prawnej kwalifikacji, jako niedopuszczalna. Zawarte w jego treści określenie placówki, jako zapewniającej całodobową opiekę należy ściśle odnosić do jej faktycznego sprawowania. Językowo bowiem pojęcie placówki zapewniającej całodobową opiekę nie jest synonimiczne z pojęciem placówki mogącej zapewnić taką opiekę. To pierwsze w swej treści jest dalej idące, gdyż oznacza rzeczywistą realizację. Wskazana wykładnia oparta jest na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 3 powołanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych i co najistotniejsze, pozostaje w zgodzie z zasadniczym celem, dla realizacji którego ustawodawca przewidział instytucję świadczenia pielęgnacyjnego, w postaci udzielenia finansowej pomocy rodzinie wobec rezygnacji rodzica czy opiekuna z zarobkowania dla konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem a w wymiarze czasowym wykluczającym realną możliwość wykonywania zatrudnienia dla regularnego pozyskiwania dochodów. Dopiero powierzenie tej opieki wyspecjalizowanej placówce w systemie całodobowym na czas co najmniej pięciu dni ustawodawca wprost traktuje jako sytuację pozwalającą rodzicowi czy opiekunowi na podjęcie pracy zarobkowej i uzyskiwanie z tego tytułu dochodów na poziomie odpowiadającym zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu, by ich wysokość pozwalała na finansowanie koniecznego zakresu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, co w następstwie czyniłoby prawnie niezasadnym ubieganie się o uzyskanie rozważanej kategorii finansowej pomocy ze środków publicznych. Konkludując, przyjęta przez organy administracji kolejnych instancji a odmienna interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 3 rozważanej ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje wbrew wykładni językowej, a w dalszej kolejności celowościowej, gdy zważyć treść ustawowo określonych przesłanek dla uzyskania rozważanej kategorii świadczenia rodzinnego. Stwierdzone naruszenie prawa materialnego podlega kwalifikacji, jako mające wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na mocy ostatnio powołanego unormowania i przy zastosowaniu art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.