II SA/Lu 547/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi J. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 27 ust.1 i 1a, ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm., dalej jako ustawa) z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. nałożono na dłużnika alimentacyjnego P. M. obowiązek zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami wynoszącymi na dzień wydania decyzji [...] zł, wypłaconych na rzecz jego córki J. M. w okresie świadczeniowym od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania P. M. W uzasadnieniach powyższych decyzji organy obu instancji, powołując się na treść art. 27 ust. 1 i 1a oraz ust. 2 ustawy, podniosły, że bezspornym jest, iż P. M. zobowiązany jest do zwrotu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz jego córki na podstawie decyzji z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], zmienionej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...] w określonej w sentencji decyzji kwocie, naliczonej zgodnie z nowym tytułem wykonawczym - postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 2012 r., [...], zasądzającym od P. M., począwszy od dnia [...] maja 2012 r., alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie. Od października 2011 r. do kwietnia 2012 r. organ właściwy wypłacał na rzecz J. M. świadczenie alimentacyjne w wysokości [...] zł, w maju 2012 r. wypłacono świadczenie w wysokości [...] zł, zaś od czerwca 2012 r. do października 2012 r. - w wysokości po [...] zł miesięcznie. Organ ustalił wysokość należnych ustawowych odsetek wynoszących 13 % w stosunku rocznym na dzień wydania zaskarżonej decyzji w kwocie [...] zł. Organy podkreśliły, że dłużnik został prawidłowo zawiadomiony o przyznanym świadczeniu z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego córki i o zobowiązaniach dłużnika wobec Skarbu Państwa z tytułu nieuregulowania należności alimentacyjnych. Ponadto organy wyjaśniły, że P. M. w istocie nie kwestionuje zaskarżonej decyzji, wnosząc jedynie o umorzenie należności podlegającej zwrotowi. Podnoszone przez niego argumenty mogą zostać rozważone przez organ administracji w odrębnym postępowaniu w sprawie o umorzenie tych należności wraz z odsetkami, wszczętym na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. W skardze na decyzję kolegium P. M. podniósł, że od 14. roku życia, tj. od 1995 r. jest chory na stwardnienie rozsiane. Choroba ta jest nieuleczalna, zaś jej objawy potęgują się z każdym dniem. W chwili obecnej cierpi na szereg objawów zarówno psychicznych, jak i fizycznych uniemożliwiających mu prowadzenie normalnej egzystencji. Niepełnosprawność ma charakter trwały i postępujący. Na mocy decyzji Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] listopada 2003 r. został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, co potwierdziła decyzja ZUS z dnia [...] września 2013 r., znak: [...]. Stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie starań w kierunku poprawy sytuacji finansowej, np. poprzez podjęcie pracy. W związku z tym brak umorzenia przedmiotowej należności ze względu na trudną sytuację dochodową, przy uwzględnieniu sytuacji rodzinnej, może zagrażać jego egzystencji. Skarżący podkreślił, że jest osobą samotną. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i znajduje się w ciężkiej sytuacji zdrowotnej, która znacznie się pogorszyła, kiedy żona od niego odeszła (wrzesień 2012 r.) i złożyła pozew o rozwód. Wyjaśnił ponadto, że nie może liczyć na wsparcie najbliższych. Jego mama nie żyje, ojciec zaś nie utrzymuje z nim kontaktów. Wyjaśnił ponadto, że zobowiązanie alimentacyjne było częściowo spłacane w drodze potrąceń z renty socjalnej. Wskazał, że jedynym źródłem jego utrzymania jest okresowa renta socjalna w zbiegu z rentą rodzinną (od 1 lipca 2013 r. po śmierci matki). Po potrąceniach komorniczych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wynosi [...] zł miesięcznie plus zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł miesięcznie. Koszty utrzymania obejmują czynsz za mieszkanie, opłatę za gaz i światło, opłatę za internet, opłatę za telefon oraz koszty leczenia i zakup podstawowych artykułów pierwszej potrzeby. W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że przedmiotem zaskarżonej decyzji nie jest odmowa umorzenia należności alimentacyjnych podlegających zwrotowi, tylko zwrot przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja wydawana w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej jest decyzją związaną. W sytuacji zakończenia okresu świadczeniowego organ wierzyciela, zgodnie z treścią art. 27 ust.1 i 2 ustawy, jest zobowiązany zażądać od dłużnika alimentacyjnego zwrotu wypłaconych kwot świadczeń z funduszu alimentacyjnego.  Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ust. 2 ustawy organy nie badają zasadności umorzenia należności podlegającej zwrotowi, o co wnioskuje skarżący. Umorzenie należności należy do odrębnego postępowania prowadzonego po wydaniu decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu należności, o czym skarżący został pouczony w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W myśl art. 27 ust. 1, 1a i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, stanowiącej podstawę prawną zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki te są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a ustawy). Po zakończeniu okresu świadczeniowego organ właściwy wierzyciela ma obowiązek wydać decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 2 ustawy). Podkreślenia przy tym wymaga, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma charakter tymczasowy i ma na celu skredytowanie podstawowych potrzeb osoby uprawnionej w sytuacji braku możliwości wyegzekwowania alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Owa tymczasowość przejawia się w tym, iż dłużnik alimentacyjny ma obowiązek zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji, zobowiązującą P. M. jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych i wypłaconych na rzecz jego córki J. M. w okresie świadczeniowym trwającym od dnia 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w wysokości [...] złotych wraz z ustawowymi odsetkami wynoszącymi na dzień wydania decyzji [...] złotych, naliczanymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W niniejszej sprawie zasadnie przyjęto, że wystąpiły przesłanki zobowiązania P. M. do zwrotu świadczeń wypłaconych jego córce z funduszu alimentacyjnego. Przede wszystkim wskazać należy, iż w świetle ustawy, P. M. jest dłużnikiem alimentacyjnym, tj. osobą zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezzskuteczna. Za bezskuteczną natomiast uważa się egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (art. 2 pkt 2 i 3 ustawy). W myśl art. 27 ust. 9 ustawy, w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Z akt sprawy, w tym z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym L. – Z. w L. z dnia [...] sierpnia 2012 r., sygn. akt [...] wynika, iż egzekucja alimentów zasądzonych od skarżącego na rzecz jego córki J. M. wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] września 2001 r., sygn. akt [...], zmienionym postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 2012 r., [...], była bezskuteczna. Organy orzekające w niniejszej sprawie były związane zarówno treścią prawomocnych orzeczeń sądu powszechnego, jak i zaświadczenia wydanego przez komornika. W świetle powyższego, w postępowaniu, w którym została wydana zaskarżona decyzja, obowiązkiem organu właściwego wierzyciela pozostawało jedynie ustalenie, czy świadczenie zostało wypłacone na rzecz osoby uprawnionej i w jakiej wysokości. Organ ten nie był natomiast uprawniony do badania innych okoliczności, w tym sytuacji osobistej i majątkowej dłużnika alimentacyjnego. Bezsporne jest, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane były córce skarżącego na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], zmienionej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...], przyznającej J. M. świadczenia na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Żadna z tych decyzji nie została skutecznie zakwestionowana ani w postępowaniu nadzwyczajnym, ani sądowym, i jako takie pozostają w obrocie prawnym. Łącznie we wskazanym okresie na rzecz J. M. wypłacono świadczenie alimentacyjne w kwocie [...] zł (harmonogram wypłat – k. 115 akt organu administracji). Wysokość należnych ustawowych odsetek wynoszących 13 % w stosunku rocznym organ ustalił na kwotę [...] zł. Określona w zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji należność podlegająca zwrotowi wyliczona została prawidłowo. Zastrzeżeń nie budzi również wskazany w decyzji sposób naliczania odsetek za zwłokę, odpowiadający treści art. 27 ust. 1a ustawy. Dodatkowo należy zauważyć, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący zawarł wniosek o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego, do których zwrotu został zobowiązany. Wniosek ten powinien być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu, w oparciu o przepisy zawarte w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) skargę oddalił. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu wydane zostało na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 19 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w sentencji.