II SA/Lu 548/05
WyrokWSA w Lublinie2005-10-25
Skład orzekający: Ewa Ibrom, Joanna Cylc-Malec, Jerzy Drwal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował art. 49b Prawa budowlanego do nakazu rozbiórki ściany wymurowanej w budynku składowym, czy też powinien był zastosować art. 48 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że rozbudowa budynku składowego poprzez wymurowanie nowej ściany, która zwiększyła jego wymiary, stanowiła budowę wymagającą pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia. W związku z tym, do likwidacji skutków samowoli budowlanej należało zastosować art. 48 Prawa budowlanego, a nie art. 49b Prawa budowlanego, który dotyczy obiektów podlegających zgłoszeniu. Ponieważ organy zastosowały niewłaściwy przepis, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
A.K. wymurował ścianę w budynku składowym, zwiększając jego wymiary. Organy nadzoru budowlanego uznały to za samowolną rozbudowę i nakazały rozbiórkę ściany na podstawie art. 49b Prawa budowlanego. A.K. zaskarżył decyzję, zarzucając m.in. naruszenie przepisów Prawa budowlanego i kpa. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając niewłaściwe zastosowanie przepisów przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego i nakazał ściągnąć nieuiszczony wpis od organu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Asesor WSA Jerzy Drwal - sprawozdawca, Protokolant Referent-stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. nr [...] z dnia [...]lutego 2005 r.; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. na rzecz A.K. kwotę 150 (sto pięćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. nakazuje ściągnąć od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. na rzecz Skarbu Państwa –Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie kwotę 350 (trzysta pięćdziesiąt ) złotych tytułem nieuiszczonego wpisu od którego skarżący był zwolniony.
Decyzją z dnia [...]kwietnia 2005 r. Nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]lutego 2005 r. Nr [...], którą na podstawie art. 49 b ust. 1 w związku z art. 49 b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazano A.K. rozebranie ściany o grubości 0,15 m i wysokości 3,10 m, wymurowanej w odległości 0,40 m od lica słupów w budynku składowym o wymiarach 3,90 m x 6,50 m, zlokalizowanym na działce Nr [...] w miejscowości T.Z..
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że inwestor, który rozbudował obiekt budowlany bez wymaganego zgłoszenia może uniknąć rozbiórki rozbudowanej części, jeżeli dostosuje się do nakazów nałożonych na niego w ramach prowadzonej – na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego - procedury zmierzającej do zalegalizowania samowoli budowlanej. Niewykonanie przez A.K. nałożonych na niego, postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]listopada 2004 r., obowiązków w postaci przedłożenia w terminie 30 dni niezbędnych dokumentów potwierdzających zgodność rozbudowy budynku składowego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obligowało ten organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanej ściany w tym budynku. W myśl art. 49 b ust. 3 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 49 b ust. 2, stosuje się przepis art. 49 b ust. 1, przewidujący nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A.K. zarzucił naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, w sytuacji, gdy istniały przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji;
- art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego przez błędną jego wykładnię i zastosowanie w sytuacji, kiedy wcześniejszą decyzją organ nakazał wykonanie tej ściany jako nierozprzestrzeniającej ognia;
- art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit.a i ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że budynek nie jest związany z produkcją rolną;
- § 330 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie mającego zastosowania w tym przypadku skoro budynek wybudowano w 1963 r.
W uzasadnieniu skargi A. K. podał, że decyzją z dnia [...] marca 2004 r. organ zobowiązał go do wykonania pełnej ściany nierozprzestrzeniającej ognia, nie wskazując szczegółowej lokalizacji tej ściany. Ponadto zakres przeprowadzonych prac budowlanych wskazywał co najwyżej na przeprowadzenie remontu w tym budynku.
We wnioskach A. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji ewentualnie stwierdzenia nieważności wszystkich wydanych w tej sprawie orzeczeń (w tym skarżonej decyzji).
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazywanych przez skarżącego.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, miał obowiązek uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania nakazu rozbiórki spornej ściany. Decyzję organu I instancji wydano w dniu [...] lutego 2005 r., zaś decyzję organu odwoławczego – w dniu [...] kwietnia 2005 r. Stąd przy analizie stanu prawnego wzięto pod uwagę tekst jednolity ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 9 grudnia 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zmianami, które w kwietniu i w maju 2004 r. wprowadzone zostały ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 41), ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 881), ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 888) oraz ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 96, poz. 959). Stan ten przetrwał w niezmienionej postaci do dnia 28 lipca 2005 r., kiedy to dokonano kolejnej i nie ostatniej nowelizacji Prawa budowlanego.
Przechodząc do szczegółowych rozważań, należy stwierdzić, że przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wprowadza generalną zasadę, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady dotyczą sytuacji określonych w Prawie budowlanym w art. 29-31. Polegają one na zgłoszeniu właściwemu organowi zamiaru prowadzenia budowy lub robót budowlanych.
Pojęcie budowy ustawodawca definiuje w art. 3 ust. 6 Prawa budowlanego. W myśl powołanego przepisu, budową jest wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, jak również odbudowa, rozbudowa czy też nadbudowa takiego obiektu. Szerszym pojęciem niż "budowa" jest pojęcie "roboty budowlane", za które – w świetle art. 3 ust. 7 – należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.
Z porównania punktów 6 i 7 art. 3 wynika zasadniczy wniosek, że roboty budowlane to pojęcie bardzo szerokie obejmujące – wykonywanie obiektu budowlanego, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego, budowę, prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. W dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ustawa nie wyjaśniała, co należy rozumieć przez odbudowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, montaż i rozbiórkę obiektu budowlanego.
Zdefiniowano jedynie pojęcie remontu (art. 3 pkt 8), uznając, że jest to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji, z możliwością stosowania wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Brak legalnych definicji pojęcia "odbudowa", "rozbudowa" oraz "przebudowa" nakazywał szukać znaczenia każdego z tych pojęć na gruncie języka powszechnego, gdzie pojęcie "odbudowa" oznacza minimalny zakres nowych rozwiązań konstrukcyjno-budowlanych. Dużo szerszy zakres nowości zakładają pojęcia "przebudowa" i "rozbudowa" oznaczające wymianę elementów konstrukcyjnych oraz zmianę przestrzenną granic budowli. Odróżnienie robót budowlanych od budowy ma istotne znaczenie dla stosowania art. 48 i art. 49 b Prawa budowlanego w przypadkach usuwania skutków samowoli budowlanej. Art. 48 ust. 1 stanowi, że właściwy organ, nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Artykuł 49 b ust. 1 przewiduje, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Przepis ten używa pojęcia "zgłoszenia". Pojęcia tego ustawa nie definiuje, określając w art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, rodzaje obiektów budowlanych, których budowa podlega wcześniejszemu zgłoszeniu właściwemu organowi. Niewykonanie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia właściwemu organowi oznacza, że obiekt budowlany lub jego część zrealizowany w takich warunkach samowolą budowlaną, której skutki usuwane są w trybie odpowiedniego stosowania przez organ nadzoru budowlanego przepisów art. 48 i art. 49 b Prawa budowlanego.
Oba te przepisy stosuje się do obiektów budowlanych będących w budowie lub wybudowanych. Oznacza to, że przepisów art. 48 i 49 b Prawa budowlanego nie stosuje się do innych niż budowa robót budowlanych, a mianowicie przebudowy, montażu, remontu i rozbiórki. Obiektami budowlanymi – w myśl art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego – są budynki wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowle stanowiące całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, jak również obiekty małej architektury. Ustawa wyjaśnia, że budynkiem jest obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadający dach i fundamenty (art. 3 pkt 2). Ponieważ artykuł 48 posługuje się pojęciem "pozwolenie na budowę" warto zaznaczyć, iż jest nim – w myśl w art. 3 pkt 12 ustawy - decyzja administracyjna zezwalająca na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego.
Z akt sprawy wynika, że skarżący A.K. w czerwcu 2004 r. wymurował z belitu ścianę o szerokości – 0,15 m, wysokości – 3,10 m i długości około 6 m, w odległości 0,40 m od lica słupów w budynku składowym o wymiarach 3,90 m x 6,50 m, zlokalizowanym na działce Nr [...]od strony sąsiedniej działki należącej do S.K., bezpośrednio przy granicy tych nieruchomości (w odległości 0,30 m od granicy – wg załącznika do protokołu oględzin). W ocenie organu I instancji, wobec braku zgłoszenia, budowa tej ściany, stanowi samowolną rozbudowę budynku składowego, zwiększającą jego wymiary o 0,55 m na długości około 6 m. Zatem do likwidacji skutków tego rodzaju samowoli budowlanej mają zastosowanie przepisy art. 49 b ust. 1-3 Prawa budowlanego.
Zdaniem Sądu, stanowiska tego zaakceptować nie można z następujących względów. Przepis art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego stanowi podstawę do orzekania o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, podlegającego zgłoszeniu właściwemu organowi. Z kolei, które obiekty budowlane należy zgłosić właściwemu organowi, określa art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego. W myśl tego artykułu, zgłoszenia wymaga:
1) budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 5-21;
2) wykonywanie robót budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 1-13;
3) budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m i wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu:
a) krat na budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego oraz obiektach wpisanych do rejestru zabytków,
b) urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych,
4) budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych.
Budowa ściany w budynku składowy skarżącego została słusznie potraktowana przez orzekające organy jako rozbudowa, zwiększająca wymiary tego budynku. Ściana ta stanowi wraz z budynkiem funkcjonalną całość. Rozbudowa obiektu budowlanego – w myśl art. 3 ust. 6 Prawa budowlanego – stanowi budowę, którą można prowadzić na podstawie pozwolenia na budowę – stosownie do art. 28 ust. 1. W tej sytuacji nakaz rozbiórki ściany powinien być rozważany przede wszystkim na podstawie przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, przewidującego rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Orzekanie o rozbiórce obiektu budowlanego na podstawie art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego, jest uzasadnione, ale w przypadkach, gdy objęty nakazem rozbiórki obiekt podlegał zgłoszeniu właściwemu organowi. Charakter stwierdzonej samowoli budowlanej nie wypełniał dyspozycji art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, określającej sytuacje, w których wymaga się zgłoszenia zamiaru przeprowadzenia robót budowlanych. Charakter tej samowoli wymaga wyjaśnienia dwóch przepisów, a mianowicie przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W myśl pierwszego z nich, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, w postaci parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m. Do budowy i rozbudowy tego rodzaju budynku miałby zastosowanie art. 30 ust. 1 pkt 1, wprowadzający wymóg zgłoszenia. Naruszenie tego wymogu stanowiłoby samowolę budowlaną, której skutki należałoby likwidować w oparciu o art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego.
W rozpatrywanej sprawie rozpiętość konstrukcji budynku skarżącego przekraczała 4,80 m bowiem przedmiotowy budynek posiadał wymiary 3,90 m x 6,60 m. Drugi z kolei przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących budynków gospodarczych, wiat i altan o powierzchni zabudowy do 10 m2. Budowa tego rodzaju obiektów budowlanych wymaga – w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 – zgłoszenia, a co za tym idzie likwidację skutków samowoli budowlanej, przeprowadza się na podstawie art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego. Budynek skarżącego miał powierzchnię przekraczającą 10 m2 . Faktem jest, że w wyniku budowy ściany zwiększenie powierzchni budynku nie przekroczyło 10 m2. Ściana tworząca funkcjonalną całość z budynkiem, stanowi rozbudowę obiektu o powierzchni zabudowy powyżej 10 m2. W związku z tym nie zachodziła przesłanka do orzekania o rozbiórce na podstawie art. 49 b ust. 1.
Tego organ jednak nie przeanalizował, a powinien to zrobić przed podjęciem decyzji o nakazie rozbiórki, skoro zasadą jest, że roboty budowlane można prowadzić na podstawie pozwolenia na budowę. Przeprowadzenie robót budowlanych bez pozwolenia na budowę, stanowi podstawę do orzekania o rozbiórce wzniesionego – w wyniku tych robót - obiektu budowlanego lub jego części, w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Natomiast stosowanie art. 49 b ma miejsce wówczas, gdy przeprowadzone roboty budowlane nie wymagały pozwolenia na budowę, ale zgłoszenia, którego uzyskanie jest niezbędne w świetle konkretnie wskazanego przepisu Prawa budowlanego. Zresztą takiego przepisu organ nie wskazał.
W świetle powyższych rozważań, należy stwierdzić, iż zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego, określonych art. 49 b ust. 1-3 Prawa budowlanego, prowadzenia postępowania legalizacyjnego oraz orzekania o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, które miało wpływ na wynik sprawy.
Art. 49 b ust. 2 przewiduje możliwość legalizacji samowolnej budowy obiektu budowlanego lub jego części. Legalizacja jest dopuszczalna, jeżeli budowa o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku planu o zgodności budow z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym świadczy ostateczna w dniu wszczęcia postępowania, decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Budowa nie może także naruszać innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. W takich sytuacjach organ wstrzymuje postanowieniem – gdy budowy nie ukończono – prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni:
- dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;
- projektu zagospodarowania działki lub terenu;
- zaświadczenia wójta (burmistrza albo prezydenta miasta) o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W myśl art. 49 ust. 2, w razie braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym rozstrzyga ostateczna w dniu wszczęcia postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej, decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wydawanie tego rodzaju decyzji określa ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717).
Z akt sprawy wynika, że skarżącemu wstrzymano prowadzenie robót budowlanych i nakazano przedłożenie w terminie 30 dni oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Zastosowany tryb postępowania związany z próbą legalizacji samowolnej budowy jest właściwy ale w przypadkach, kiedy budowa obiektu budowlanego lub jego części podlega, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, zgłoszeniu właściwemu organowi. Natomiast w przypadkach, gdy budowa obiektu budowlanego objęta jest pozwoleniem na budowę, do likwidacji skutków samowoli budowlanej stosuje się przepisy art. 48, art. 49 i art. 49a Prawa budowlanego. Powyższe wywody nie przesądzają rozbiórki spornej ściany na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego albowiem przed podjęciem decyzji o nakazie rozbiórki organ zobowiązany jest rozważyć możliwość legalizacji i sprawdzić czy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 48 ust. 2. Jeśli zachodzą te okoliczności, nie nakazuje się rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, lecz wydaje się postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, w którym nakłada się na inwestora określone obowiązki. Ten tryb postępowania podobny jest do trybu przewidzianego w art. 49 b ust. 2. Z przepisu art. 48 ust. 2 wynika, że istnieje możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia jeżeli budowa:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W przypadku stwierdzenia przez organ, że roboty są zakończone zbędnym jest ich wstrzymywanie. Niezbędnym jest jednak określenie obowiązków, które inwestor powinien wykonać w wyznaczonym przez organ terminie.
Możliwość zalegalizowania obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie lub wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, przewidziana w art. 48 oraz możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej, o której mowa w art. 49 b, wprowadzono ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), która weszła w życie w dniu 11 lipca 2003 r. Art. 48 i 49 b stosuje się do obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo już wybudowanych, co do których postępowanie administracyjne wszczęto przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. i nie zakończono go wydaniem ostatecznej decyzji. Porównanie treści art. 48 i 49 b - w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93 poz. 888) - wskazuje, że legalizacja samowoli budowlanej określona w pierwszym przepisie poddana została łagodniejszym wymogom (kryteriom) niż w tym drugim. Legalizację samowoli, o której mowa w art. 48 ust. 1 uzależniono od warunku, że budowa nie może naruszać przepisów w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2 pkt 2). Art. 49 b ust. 1 uzależnia legalizację samowoli budowlanej od zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, pod warunkiem, że obiekt nie narusza pozostałych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Procedura legalizacji samowoli budowlanej, o której mowa w art. 49 b ust. 1, w sytuacji, gdy budowy nie zakończono, zamyka postanowienie zezwalające na dokończenie budowy (art. 49 b ust. 6). W ramach postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 nakłada się na inwestora – w przypadku możliwości zalegalizowania obiektu budowlanego – obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie, określonych dokumentów (art. 48 ust. 3). Postępowanie to zamyka decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i pozwalająca na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowy nie zakończono (art. 48 ust. 5). Jeżeli budowę zakończono wydaje się – jeżeli inwestor przedłożył wymaganą dokumentację – decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego (art. 49 ust. 4 pkt 2), w której nakłada się obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu (art. 49 ust. 5). Niewykonanie nałożonych obowiązków skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki. Wskazywane różnice w stosowaniu przepisów art. 48 i 49 b, są na tyle istotne, że niezbędnym było wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Z motywów rozstrzygnięcia organu II instancji wynika, że ścianę wybudowano bez zgłoszenia, zwiększając wymiary budynku składowego i dlatego słusznie nakazano jej rozbiórkę na podstawie art. 49 b ust. 1 w związku z art. 49 b ust. 3 Prawa budowlanego. Jako materialnoprawną podstawę swojego rozstrzygnięcia organ II instancji powołał jednak art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu, trudno za oczywistą omyłkę uznać powołanie jako podstawy rozstrzygnięcia przepisu art. 48 ust. 1, jeśli samo uzasadnienie decyzji dotyczy analizy przepisów art. 49 b ust. 1-3 Prawa budowlanego. Drugi z powołanych przepisów, to jest art. 49 ust. 3 odnosi się do przypadków samowoli budowlanej łączących się ze stosowaniem art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Powodowało to oczywistą i wewnętrzną sprzeczność pomiędzy powoływaną przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego podstawą prawną decyzji i jej uzasadnieniem, bazującym na treści przepisów art. 49 b ust. 1-3 Prawa budowlanego.
W świetle powyższych rozważań decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2005 r. nakazującą skarżącemu rozbiórkę ściany należało uchylić jako rozstrzygnięcie wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, określonych w art. 49 b ust. 1-3 Prawa budowlanego, jak również obarczoną tą samą wadą i nie tylko – jak wyżej wykazano - decyzję organu II instancji. Naruszenie powyższych przepisów miało wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", art. 152, art. 199, art. 200 i art. 242 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło