II SA/Lu 548/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Spółki Akcyjnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Spółki Akcyjnej na rzecz S. J. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. S. J. wnioskiem z dnia 5 marca 2014r. ( doręczonym 12 marca 2014r. ) r. zwrócił się do P. D. S.A. z siedzibą w L., w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) o udostępnienie dokumentacji technicznej i prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznej w tym urządzenia elektrycznego na należącej do niego działki nr 944 położonej w W. Po uzupełnieniu wniosku w dniu 2 kwietnia 2014r. decyzją z dnia [...] Spółka odmówiła udostępnienia wnioskowanej informacji, dowodząc, że stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, która jest z mocy art. 5 ust 2, oraz art. 2 ust 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłączona od obowiązku udostępnienia. Materiały te dotyczą bowiem sieci elektroenergetycznej, w przedmiocie której realizowane są zadania przedsiębiorstwa w zakresie funkcjonowania sytemu elektroenergetycznego i bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej o istotnym znaczeniu dla wykonywania zadań operatora sytemu dystrybucyjnego. Tajemnica również wynika z uwagi na ich znaczenie dla prawidłowości funkcjonowania sieci dla całego kraju, co potwierdza fakt, że Spółka objęta jest (cz. II Załącznika, pod poz. 1) treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (Dz. U. nr 198, poz. 1314 ze zm.). Stąd też dokumenty dotyczące działalności spółki są przechowywane w jej archiwach, z ograniczonym do nich dostępem wąskiego grona uprawnionych pracowników. Nadto tajemnica wynika z faktu, że wniosek dotyczył wydania kopii decyzji administracyjnych, a więc aktów podlegających udostępnieniu w trybie określonym kodeksem postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 73 kpa, przez właściwy organ administracji publicznej stronie danego postępowania administracyjnego. Skoro bowiem dostęp do akt postępowania administracyjnego regulują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, to w tym zakresie z mocy art. 2 ust 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłączone jest stosowanie przepisów tej ostatniej ustawy. Strona pismem z dnia 29 kwietnia 2014r. (doręczonym 6 maja 2014r.) wystąpiła we wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Spółka decyzją z dnia [...] ponownie odmówiła udostępnienia wnioskowanej informacji. W uzasadnieniu stwierdziła, iż nie podziela stanowiska wnioskodawcy, albowiem jako podmiot realizujący zadania operatora sytemu dystrybucji energii elektrycznej, decyduje samodzielnie o tym, co stanowi jej tajemnicę. Zaznaczyła, że jest podmiotem prawa handlowego, prowadzącym działalność gospodarczą, ma więc prawo i obowiązek zabezpieczać własne interesy majątkowe i gospodarcze. Jednocześnie nie jest uprawniona dostarczać przedsądownie materiałów dowodowych stronie, która przygotowuje wobec niej roszczenia cywilne. Wbrew okolicznościom podanym przez skarżącego, informacje te nie są powszechnie znane i możliwe jest ich pozyskanie, gdyby bowiem tak było, to strony nie występowałyby o udzielenie tych informacji do przedsiębiorstwa energetycznego. W jej ocenie tajemnicą przedsiębiorstwa objęte są w szczególności żądane przez wnioskodawcę dokumenty, które z tego względu są przechowywane w zorganizowanych archiwach wewnętrznych z ograniczonym dostępem, jako materiały wydzielone z dokumentacji eksploatacyjnej. Za uznaniem tychże dokumentów za podlegające szczególnej ochronie przewidzianej dla informacji stanowiących przedmiot tajemnicy przedsiębiorstwa przemawiają także względy wynikające z konieczności ochrony własnych obiektów, bezpieczeństwa państwa, nieujawniania danych dokumentów osobom trzecim oraz ochrony przed roszczeniami majątkowymi. Nadto, jak stwierdziła Spółka, udostępnienie materiałów dotyczących budowy sieci elektroenergetycznej osobom trzecim, bez jej wpływu na ich dalszy los i byt w rękach osób postronnych, w tym poza kontrolą właściwych organów państwowych czy sądu, jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia bezpieczeństwa funkcjonowania przedsiębiorstwa energetycznego realizującego istotne zadania z punktu widzenia państwa. Skargę do Sądu na decyzję Spółki z dnia [...] złożył S. J., wnosząc o jej uchylenie, jak i podtrzymując zarzuty podniesione w skierowanym do Spółki wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 pkt. 5 i art. 2 ust 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez P. D., iż "spółka nie jest uprawniona dostarczać przed sądownie materiałów dowodowych stronie, która przygotowuje swoje roszczenia przeciwko spółce", podczas gdy Spółka jako przedsiębiorstwo energetyczne w związku z wykonywaniem zadań z zakresu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej oraz wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 powołanej ustawy i obowiązana jest do udostępnienia żądanych informacji, każdemu podmiotowi, który się o nią ubiega. Ponadto Spółka naruszyła art. 1 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ww. ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez P. D., że informacje stanowiące przedmiot wniosku skarżącego stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, bowiem o tym co stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa decyduje - wyłącznie Spółka, podczas gdy z istoty powołanych przepisów wynika, iż żądane informacje są informacjami publicznymi, a z uwagi na swój charakter, nie podlegają utajnieniu wobec zasady, że treść decyzji administracyjnych nie stanowi informacji poufnych, a nadto Spółka nie wykazała aby podjęła szczególne działania w celu zachowania ich poufności, co jest niezbędne dla ustalenia czy dana informacja objęta jest zakresem tajemnicy przedsiębiorstwa. W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o oddalenie skargi. Spółka podtrzymała argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo wskazała, że wezwanie strony nie pozwalało udzielić odpowiedzi, ponieważ jest ogólne, nie precyzuje żądania oraz nie przedstawia o jakie konkretnie dokumenty strona wnioskuje. Tym samym niemożliwym z przyczyn leżących po skarżącego było udzielenie informacji. Strona nie uzupełniła wniosku i nie sprecyzowała żądań. Spółka wskazała, że zastosowała z ostrożności procesowej ustawę o dostępie do informacji publicznej i wydała decyzję o odmowie udzielenia informacji, a więc nie była bezczynna. Zdaniem Spółki w niniejszej sprawie brak jest także podstaw dla udostępnienia wnioskowanych informacji z uwagi na okoliczność, że informacje w tym przedmiocie stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, która jest w myśl art. 5 ust 2, oraz art. 2 ust 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wyłączona od obowiązku udostępnienia. Natomiast w myśl art. 17 ust 1 w zw. z art. 16 ust 1 wskazanej ustawy w takiej sytuacji podmiot wobec, którego skierowano wniosek odmawia udostępnienia informacji publicznej jak niniejszą decyzją. Ponadto Spółka podniosła, że w myśl art. 11 ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności, co dotyczy żądanych informacji w sprawie. Informacje, których żąda skarżący stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa energetycznego. W stosunku do tych informacji Spółka uznaje je za tajemnicę przedsiębiorstwa, w tym podejmując określone czynności wewnętrzne oraz organizacyjne w celu ich ochrony przez ich udostępnianiem osobom trzecim. Nadto tajemnica wynika z faktu, iż materiały te dotyczą sieci elektroenergetycznej w przedmiocie, której realizowane są zadania przedsiębiorstwa w zakresie funkcjonowania sytemu elektroenergetycznego i bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej o istotnym znaczeniu dla wykonywania zadań operatora sytemu dystrybucyjnego. Tajemnica również wynika z uwagi na fakt znaczenia materiałów dla prawidłowości funkcjonowania sieci także dla Państwa, tj. wobec okoliczności, że P. D. S.A. objęta jest (cz.ll Załącznika, pod poz. 1) treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym - względy te potwierdzają tajemnicę oraz słuszność konieczności ochrony tej tajemnicy Spółki. Równocześnie należy wskazać, że wniosek dotyczył decyzji administracyjnych, a więc aktów podlegających udostępnieniu w trybie określonym kodeksem postępowania administracyjnego zgodnie z art. 73 kpa tj. przez właściwy organ administracji publicznej stronie danego postępowania administracyjnego. Poza tym żądanie dotyczy podmiotu, który nie jest objęty stosowaniem ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacje te również nie stanowią informacji publicznej. P. D. SA jest prowadzącym działalność gospodarczą i podmiotem prawa handlowego, który również zobowiązany jest zabezpieczać interesy majątkowe i gospodarcze. Jednocześnie Spółka nie jest uprawniona dostarczać przedsądownie materiałów dowodowych stronie, która przygotowuje roszczenia wobec Spółki. Wbrew okolicznościom podawanym przez skarżącego informacje te nie są powszechnie znane i możliwe jest ich pozyskanie, bowiem tak nie jest, a gdyby tak było to strona nie występowała by o takie do przedsiębiorstwa energetycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014r., poz. 782) do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, nie będących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnieniu informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji, nie będącego organem władzy publicznej, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania ( art. 17 ust.2 ). W myśl art. 129 § 2 kpa termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni i liczy się go od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stornie. Artykuł 134 kpa stanowi zaś, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z przytoczonych przepisów wynika, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dla swojej skuteczności musi być wniesiony w terminie określonym w art. 129 § 2 kpa oraz jego bieg rozpoczyna się od dnia doręczenia decyzji stronie (ewentualnie ogłoszenia decyzji – gdy decyzja była ogłaszana). Terminy do wniesienia powyższego wniosku są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane, ani skracane przez organ administracji publicznej. Konsekwencją złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po terminie, w sytuacji braku równoczesnego wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, jest obowiązek organu wydania aktu, o którym mowa w art. 134 kpa, a wiec postanowienia o uchybieniu terminowi do złożenia ww. wniosku. Skuteczne wszczęcie postępowania odwoławczego wymaga bowiem, w świetle art. 129 ust. 2 w zw. z art. 134 kpa, zachowania ustawowego terminu do wniesienia środka odwoławczego. Uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdzenie tej okoliczności przez organ, nie zależy od uznania organu odwoławczego i jest okolicznością obiektywną, w związku z tym w takiej sytuacji organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 kpa (Komentarz Lex do art. 134, Andrzej Wróbel; wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., syng akt. SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004; wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Ka 2111/94, Lex nr 27060). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że decyzja organu I instancji z dnia [...] została S. J. doręczona w dniu 16 kwietnia 2014r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Wobec tego termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy upływał w dniu 30 kwietnia 2014r. (środa). Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy S. J. nadał na poczcie dwa dni później tj. w dniu 2 maja 2014r. (data stempla pocztowego – koperta). W tym stanie rzeczy, wobec nie zachowania terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie było podstaw do rozpatrzenia przez organ odwoławczy wniesionego w sprawie z uchybieniem terminu powyższego wniosku od decyzji organu I instancji z dnia [...]. Z tych względów organ odwoławczy zobligowany był na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 129 § 2 k.p.a. i art. 134 k.p.a. do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie do przeprowadzenia postępowania odwoławczego i wydania w jego następstwie decyzji, jak to nieprawidłowo uczynił w niniejszej sprawie. Wobec tego zaskarżona decyzja jako dotknięta kwalifikowaną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji.