II SA/Lu 550/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 15 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego D. S. – N. o przyznanie tytułem kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej wynagrodzenia za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku celowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania radcy prawnemu D. S. – N. wynagrodzenia za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 08 września 2008 r. radca prawny D. S. – N., wyznaczona przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. pełnomocnikiem z urzędu Z. W., wniosła o przyznanie tytułem kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej wynagrodzenia za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w kwocie 219,60 złotych. Pismo wnioskodawczyni zawiera oświadczenie z treści, którego wynika, że koszty udzielonej pomocy nie zostały uiszczone w całości ani w części. Akta sprawy niniejszej zawierają pełnomocnictwo udzielone wnioskodawczyni przez skarżącego oraz opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie niniejszej w dniu 23 stycznia 2008 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Referendarz sądowy stwierdził, że: Jak wynika z akt sądowoadministracyjnych rozpoznawanej sprawy odpis wyroku wraz z uzasadnieniem wnioskodawczyni otrzymała w dniu 18 kwietnia 2008 r. (k. 66) zaś opinia prawna o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej datowana jest na dzień 19 sierpnia 2008 r. (k. 67 - 68). Stosownie do unormowania art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Aktem normatywnym określającym zasady przyznawania wynagrodzenia za czynności podejmowane przez radcę prawnego jest rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) zwane dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z unormowaniem §14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądem administracyjnym drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1 ustępu drugiego tego paragrafu, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Wynagrodzenie należy się więc radcy prawnemu za udzielenie pomocy prawnej polegającej tak na sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej jak i na sporządzeniu opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Artykuł 22 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) zwanej dalej "ustawą o radcach prawnych" stanowi, że koszty pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ponosi Skarb Państwa. Tak więc wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a. dotyczy tylko pomocy "udzielonej" (por. postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/2005, OSNKW 2005/7-8/60) przy czym musi to być pomoc "faktycznie udzielona" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W przypadku opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia sporządzanej w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu o faktycznym udzieleniu pomocy prawnej nie świadczy jedynie sporządzenie opinii prawnej i doręczenie jej mocodawcy. Stosownie do unormowania art. 3 ust. 2 ustawy o radcach prawnych radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym staranność wynikająca z wiedzy prawniczej nakazuje – stosownie do unormowania art. 177 § 1 p.p.s.a. – wnieść środek zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania odpisu wyroku z uzasadnieniem. Zasady etyki obowiązujące radców prawnych podczas świadczonej przez nich pomocy prawnej wyznacza Kodeks Etyki Radcy Prawnego wprowadzony w życie w trybie przewidzianym przez art. 57 pkt 7 ustawy o radcach prawnych uchwałą Nr 5/2007 VIII Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 10 listopada 2007 r. Kodeks ten w art. 28 pkt 8 zd. 3 stanowi, że radca prawny powinien poinformować mocodawcę o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia w takim terminie, który umożliwi mocodawcy po uprzednim wypowiedzeniu pełnomocnictwa powierzenie sprawy celem wniesienie środka zaskarżenia innemu podmiotowi. Tak skarga kasacyjna jak i opinia prawna o braku podstaw do jej wniesienia powinny być więc sporządzone i wniesione w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania odpisu wyroku z uzasadnieniem. Tak samo bowiem jak sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej sporządzenie i doręczenie mocodawcy opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej ma na celu ochronę interesu prawnego mocodawcy. Z jednej strony bowiem poinformowanie mocodawcy w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej o braku podstaw do jej wniesienia ostrzega mocodawcę o bezzasadności wnoszenia środka zaskarżenia starając się w ten sposób chronić go przed ponoszeniem zbędnych kosztów postępowania a z drugiej nie zamyka mu drogi do wniesienia skargi kasacyjnej po uprzednim wypowiedzeniu pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi i skorzystaniu z usług innego radcy prawnego. O faktycznym udzieleniu pomocy prawnej w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej świadczy więc sporządzenie opinii i jej doręczenie mocodawcy w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej. Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskodawczyni opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządziła w miesiącu sierpniu 2008 r. a więc po upływie czterech miesięcy od dnia otrzymania odpisu wyroku z uzasadnieniem i trzech miesięcy po uprawomocnieniu się wydanego w niniejszej sprawie wyroku. Tak długi upływ czasu pomiędzy otrzymaniem odpisu wyroku z uzasadnieniem a sporządzeniem opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wskazuje na to, że świadczona przez wnioskodawczynię w niniejszej sprawie pomoc prawna miała charakter iluzoryczny. Sporządzenie bowiem opinii prawnej po tak długim upływie czasu od dnia otrzymania odpisu wyroku z uzasadnieniem i uprawomocnienia się wyroku realnie uniemożliwiło skarżącemu skorzystanie w ramach przyznanego mu prawa pomocy z usług innego radcy prawnego, który podjąłby się sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz w rzeczywistości nie chroniło mocodawcy przed zbędnymi kosztami postępowania, gdyż postępowanie w sprawie zakończyło się przed przesłaniem skarżącemu opinii prawnej. Mając na względzie powyższe ustalenia i rozważania, działając na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia należało orzec jak w sentencji postanowienia.