II SA/Lu 550/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O.-M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy)złotych tytułem należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 17 czerwca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z. S. od decyzji z dnia 11 maja 2011 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez kierownika [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w przedmiocie uchylenia z dniem 1 maja 2011 r. decyzji z dnia 17 lutego 2008 r. przyznającej zasiłek stały wraz ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wywodząc, że zasiłek stały przysługuje osobom pełnoletnim samotnie gospodarującym i osobom pełnoletnim pozostającym w rodzinie niezdolnym do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnym do pracy. Ponadto przyznanie prawa do zasiłku stałego wymaga spełnienia kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Osoba samotnie gospodarująca musi wykazać dochód niższy niż 477 zł, natomiast dochód na osobę w rodzinie musi być niższy niż 351 zł. W sprawie niniejszej Z. S. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym 3 grudnia 2008 r. i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoją matką K. S.. Na dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym wydanie przedmiotowej decyzji składały się: emerytura K. S. w kwocie 821,35 zł oraz zasiłek stały Z. S. w kwocie 444 zł. Określając wysokość dochodu organ I instancji prawidłowo nie wziął pod uwagę dochodu z zasiłku stałego. Dochód rodziny w kwietniu 2011 r. wynosił więc 821,35 zł, natomiast na osobę w rodzinie 410,67 zł. Wskazany dochód przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wynoszące obecnie 351 zł. Z uwagi na zmianę sytuacji strony i przekroczenie kryterium dochodowego, organ I instancji uchylił decyzję z 16 grudnia 2008 r. przyznającą zasiłek stały. Organ odwoławczy podkreślił, że pomimo błędnego oznaczenia daty tej decyzji w sentencji orzeczenia organu I instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do uznania, iż była to wyłącznie omyłka pisarska, a dzięki podaniu prawidłowego numeru uchylonej decyzji data jest możliwa do ustalenia. Podstawę do uchylenia decyzji stanowił art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody między innymi w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Kolegium uznało, że wbrew twierdzeniom strony nastąpiła zmiana jej sytuacji osobistej i od lutego 2011 r. należało uznać, iż Z. S. nie prowadzi już jednoosobowego gospodarstwa domowego, tylko prowadzi je wspólnie z matką. O tym fakcie świadczy wspólne zamieszkiwanie Z. S. z matką K. S. oraz sprawowanie osobistej i stałej opieki przez stronę nad chorą matką. Strona w swoim oświadczeniu wskazała, że matka jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, nie wychodzi sama z domu, dlatego też ciągle się nią opiekuje. Z wywiadu środowiskowego wynika, że Z. S. i jej matka zajmują niewielkie mieszkanie komunalne, składające się z pokoju z aneksem kuchennym i łazienki, śpią na jednej wersalce. W związku z powyższym organy orzekające uznały, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, a zatem nie jest osobą samotnie gospodarującą w myśl art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, iż niniejsza decyzja nie uniemożliwia stronie występowania z kolejnymi wnioskami o pomoc społeczną, a także świadczenie pielęgnacyjne, czy dodatek mieszkaniowy, o czym strona została poinformowana przez organ I instancji. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z. S. domaga się przywrócenia jej prawa do zasiłku stałego. Podnosi, że wywiad środowiskowy przeprowadzono nieprawidłowo, zmuszono ją do podpisania licznych dokumentów, a także że nie posiada żadnych dochodów. Podkreśliła, że prowadzi oddzielne od matki gospodarstwo domowe. Wyraziła także oburzenie dotyczące zawarcia w uzasadnieniu decyzji sformułowania, iż śpi razem z matką na jednej wersalce. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga nie jest zasadna, bowiem decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 7 kpa organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 kpa stanowi, iż organ administracji publicznej ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że nastąpiła zmiana sytuacji osobistej Z. S., która od kwietnia 2011 r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką K. S. Wobec powyższego, z uwagi na emeryturę matki w kwocie 821,35 zł skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego. Podkreślić należy, że w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku stałego ustalone zostało w różnej wysokości w odniesieniu do osób pozostających w rodzinie i w odniesieniu do osób samotnie gospodarujących (art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy). Ustalenie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym lub statusu osoby samotnie gospodarującej ma zatem istotne znaczenie przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego. W niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Wcześniej tj. od 2008 r. skarżąca w ocenie organu I instancji prowadziła sama gospodarstwo domowe. W lutym 2011 r. skarżąca otrzymała mieszkanie komunalne przy ul. Mireckiego 4/54. Składa się ono z 1 pokoju z aneksem kuchennym i łazienki. Zamieszkała tam razem z matką, która wymaga opieki. Według oświadczenia skarżącej wspólnie z matką ponosi opłaty za mieszkanie (k. 74 akt administracyjnych). Według ustaleń organu I instancji również wspólnie przygotowywane są posiłki. W poprzednim miejscu zamieszkania skarżącej, mimo wspólnego zamieszkiwania tam również jej matki, do wywiadu środowiskowego przyjmowano jedynie oświadczenie skarżącej o odrębnym prowadzeniu gospodarstwa domowego przez skarżącą. Organ I instancji nie dokonywał wówczas ustaleń co do ponoszenia opłat za mieszkanie, przygotowywania posiłków, robienia zakupów, mimo że był do tego zobowiązany. W chwili obecnej dowód w postaci wywiadu środowiskowego został przeprowadzony w sposób wyczerpujący. Organy obu instancji odniosły się w uzasadnieniach decyzji do zebranych dowodów, dokonały ich oceny. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdzić należy, że są one bezzasadne. W szczególności podkreślić należy, iż skarżąca bezzasadnie podnosi, iż podpisała wiele czystych kartek, które zostały wykorzystane w sposób niezgodny z jej intencjami. W aktach administracyjnych znajdują się dwa oświadczenia napisane własnoręcznie przez skarżącą i podpisane przez nią, z których wynika, że została pouczona o przyczynach, z powodu których nie należy się jej zasiłek stały, a także o przysługujących jej innych formach pomocy (k. 73,74 akt administracyjnych). Co do zarzutu, że pracownicy socjalni nie powinni interesować się jej miejscem do spania, stwierdzić należy, że w uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż skarżąca korzysta z jednego łóżka ze swoją matką jako jeden z argumentów potwierdzających prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto jak wynika z dokumentów otrzymała ona zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu łóżka i zobowiązała się do wykorzystania zasiłku na ten konkretny cel. W świetle powyższych ustaleń należy uznać, iż organy prawidłowo przyjęły, że nastąpiła zmiana sytuacji osobistej i dochodowej skarżącej, bowiem obecnie prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z matką K. S. Z uwagi na to, że matka skarżącej utrzymuje się z emerytury przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku stałego. Dlatego też, zasadnie organy zastosowały w sprawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. Orzeczenie o kosztach pomocy prawej udzielonej z urzędu uzasadnia art. 250 wyżej cytowanej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).