II SA/Lu 552/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie - w zakresie wniosku R. Z. o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a: I. przyznać R. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca R. Z. w dniu 21 października 2011 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, a więc jej wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (np. bezdomni czy osoby bezrobotne). Z oświadczeń skarżącej wynika, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma zatem żadnych osób na utrzymaniu. Skarżąca podała, że jej dochód miesięczny z tytułu emerytury wynosi 1 592,42 zł. Skarżąca posiada dom o powierzchni 35 m2, mieszkanie o powierzchni 26,5 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2400 m2. Jej miesięczne wydatki obejmują 200 zł (czynsz za mieszkanie), 575 zł (raty kredytów), 20 zł (leki), 30 zł (prąd), 350 zł (spłata kart kredytowych), to jest łącznie 1 175 zł. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, aby nie miała możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona skarżąca posiada stałe źródło dochodu i ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nie można więc strony skarżącej zaliczyć do osób ubogich, nie posiadających żadnych środków finansowych, które mogłyby być przeznaczone na koszty postępowania sądowego. Skarżąca wykazała natomiast, zdaniem Sądu, że poniesienie przez nią kosztów sądowych niniejszego postępowania spowodowałoby uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niej. Koszty sądowe, oprócz wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącego 150 złotych (§3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych, Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Mając na uwadze wysokość tych kosztów oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego strony skarżącej stwierdzić należy, że nie może ona ponieść kosztów sądowych bez przeznaczenia na ten cel środków firnowych wydatkowanych na miesięczne koszty utrzymania koniecznego. Zwłaszcza, że niektóre z nich mogą w toku postępowania występować kilkakrotnie. Wskazać należy, iż skoro skarżąca jest w stanie ponosić co miesiąc wydatki z tytułu spłaty kart kredytowych i kredytów w kwocie łącznej 925 zł, to w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że jest ona w stanie ponieść także koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Należy podkreślić, iż obowiązek spłacania obciążających skarżącą kredytów nie może przesądzać o konieczności zwolnienia jej od kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy nie może stanowić formy kredytowania strony (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2011, s. 797). Minimalne wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego dla sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej wynosi bowiem 180 zł (§ 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w postanowieniu.