II SA/Lu 553/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...], w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania L. K. (dalej jako: skarżący) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z [...] r. w przedmiocie zasiłku stałego. Stan sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z [...] r. Wójt Gminy C. przyznał skarżącemu zasiłek stały na okres od 4 kwietnia [...] r. do 30 września [...] r. W związku z pobytem skarżącego w zakładzie karnym w okresie od [...] do [...] r. organ pierwszej instancji, decyzją z [...] r. zmienił własną decyzję z [...] r. i ustalił, że skarżący w okresie od [...] do [...] r. pobrał nienależnie zasiłek stały w kwocie [...]zł. W związku z informacjami uzyskanymi od siostry skarżącego, że w dniu [...] r. został on zatrzymany przez P. i osadzony w areszcie śledczym, decyzją z [...] r. organ pierwszej instancji zmienił decyzję z [...] r. i zawiesił okres przyznanego zasiłku stałego od [...] r., ustalając przy tym kwotę zasiłku stałego za okres od [...] do [...] r. w wysokości [...] zł. Do organu I instancji wpłynęły następnie informacje z Sądu Rejonowego w C., z których wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z [...] r. skarżący został tymczasowo aresztowany na okres trzech miesięcy (do dnia [...] r.). Ponadto Dyrektor Zakładu Karnego w C. poinformował, że skarżący przebywa w Zakładzie Karnym w C. od [...] r. Z uwagi na powyższe Wójt Gminy C. wspomnianą na wstępie decyzją z [...] r. zmienił własną decyzję z [...] r., wskazując datę zawieszenia okresu przyznanego zasiłku stałego od [...] r. oraz ustalając kwotę zasiłku stałego za okres od 1 maja do 4 maja [...] r. w wysokości [...] zł. W odwołaniu od decyzji skarżący zażądał wyrównania przysługującego mu zasiłku. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876, ze zm.; dalej jako: u.p.s., z którego wynika, że osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń. W okresie pobytu w Zakładzie Karnym skarżący ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których koszty pokrywane są z budżetu państwa. Niewątpliwie nie ponosi kosztów na wyżywienie, opiekę lekarską i zakwaterowanie. Wszelkie podnoszone przez skarżącego okoliczności, dotyczące jego sytuacji rodzinnej, nie mogą zostać uwzględnione, wobec treści art. 13 ust. 2 u.p.s., obligującego organ do wstrzymania wypłaty świadczenia osobie tymczasowo aresztowanej. Przepis ten nie daje podstaw do zastosowania jakichkolwiek wyjątków od tej zasady. W skardze do sądu administracyjnego L. K. zarzucił, że Kolegium nie zwróciło uwagi na okres pobierania świadczenia, ani na datę sporządzenia wywiadu środowiskowego, nie wyjaśniło przyczyn wprowadzenia w błąd pracowników organu pomocy społecznej przez jego rodziców i siostrę. Podniósł, że wnosił o wyrównanie zasiłku stałego od początku jego pobierania. Dodał, że nie otrzymał decyzji z pouczeniem o prawie do wniesienia odwołania. Stwierdził, że jest zadłużony u sąsiadów, musiał płacić siostrze "lokatorne" w formie opału przyznanego przez opiekę społeczną. Oświadczył, że opiekował się rodzicami, bo siostra wyjechała za granicę. Z tej przyczyny zaniedbał swój stan zdrowia, nie mając środków i czasu na leczenie. W jego ocenie przyznane mu świadczenie jest za niskie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Będąca aktualnie przedmiotem kontroli Sądu decyzja odnosi się do prawa do zasiłku stałego z pomocy społecznej, przyznanego skarżącemu decyzją z 16 maja [...] r. na okres od 4 kwietnia [...] r. do 30 września [...] Prawo skarżącego do zasiłku z pomocy społecznej podlegało modyfikacjom w drodze kolejno wydawanych decyzji zmieniających. Prześledzenie tych zmian jest konieczne dla pełnego wyjaśnienia przesłanek, na jakich oparto decyzję będącą przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie. Pierwsza zmiana w zakresie prawa skarżącego do zasiłku nastąpiła decyzją z [...] r. Konieczność zmiany wynikała z faktu pobytu skarżącego w Zakładzie Karnym w C. w okresie od [...] do [...] r. (skarżący nie poinformował o tym fakcie organu, fakt ten ustalono w drodze wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w [...] r.). Z uwagi na treść art. 13 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej (wyjątkiem jest obywanie kary w systemie dozoru elektronicznego), w [...] r. skarżący miał prawo do zasiłku przez okres 21 dni, zaś w [...] r. przez 25 dni. Z tego względu należało dokonać stosownej korekty uprawnienia w zakresie okresów, na jakie świadczenie zostało przyznane (poprzez "wyłączenie" okresów, w których zasiłek nie przysługiwał, z uwagi na treść art. 13 ust. 1 u.p.s.) i uznać część wypłaconych kwot (za okres, w których skarżący przebywał w zakładzie karnym) za świadczenie nienależnie pobrane (art. 6 pkt 16 u.p.s.), podlegające potrąceniu z bieżącej wypłaty świadczeń (art. 104 ust. 2 u.p.s.). Kolejną zmianę wprowadzono decyzją z [...] r., którą orzeczono o zmianie decyzji z [...] r. Zmiana polegała na zawieszeniu okresu przyznanego zasiłku stałego od [...] r. Była podyktowana uzyskaniem informacji, że skarżący [...] r. został zatrzymany i osadzony w areszcie śledczym. Podstawą do zawieszenia prawa do zasiłku był art. 13 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń. Jednocześnie w tej samej decyzji skorygowano też wielkość zasiłku za okres od [...] do 3 [...] r. Od decyzji tej skarżący nie wniósł odwołania. Następna zmiana dotyczyła pewnej korekty okresu zawieszenia prawa do zasiłku. Decyzją z [...] r. zmieniono decyzję zmieniającą z [...] r. Na podstawie pisma z Sądu Rejonowego w C. z [...] r. oraz pisma z Zakładu Karnego w C. z [...] r. ustalono, że skarżący został tymczasowo aresztowany na podstawie postanowienia z [...] r. i od tego dnia przebywa w zakładzie karnym. Należało zatem skorygować daty zawieszenia prawa do zasiłku wskazane w decyzji z [...] r., co uczyniono w decyzji z [...] r. Od tej decyzji odwołał się skarżący. Po rozpatrzeniu odwołania zaskarżoną aktualnie do sądu decyzją z [...] r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie Kolegium w aspekcie materialnoprawnym nie budzi żadnych wątpliwości, konieczność zawieszenia prawa skarżącego do zasiłku stałego wynika z bezwzględnie wiążącego, jednoznacznego w swej treści przepisu art. 13 ust. 2 u.p.s. Podnoszone w skardze do sądu argumenty pozostają zupełnie bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Kwestie sporów rodzinnych, domniemanego wprowadzenia w błąd pracowników organu pomocy społecznej, żądania wyrównania zasiłku stałego od początku jego pobierania, nie mają żadnego związku z rozstrzygnięciem w rozpoznawanej sprawie, dotyczącym zawieszenia prawa do zasiłku, z uwagi na niesporny fakt tymczasowego aresztowania skarżącego w dniu [...] r. i przebywaniem w okresie tymczasowego aresztowania w zakładzie karnym. Rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 13 ust. 2 u.p.s. jest w pełni racjonalne. Zasiłek stały, jest formą pomocy społecznej, celem zaś pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, jej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s.). Biorąc pod uwagę charakter wsparcia z pomocy społecznej, w pełni racjonalne jest zawieszenie prawa do tych świadczeń w przypadku osób, które przebywając w zakładzie karnym czy areszcie w związku z tymczasowym aresztowaniem, mają w tym czasie zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe i nie ponoszą kosztów utrzymania w zakresie zakwaterowania, wyżywienia czy opieki medycznej. Należy zauważyć, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium z [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy C. z [...] r. Decyzjom tym nie sposób zarzucić niezgodności z prawem. Trzeba jednak odnotować, że organ I instancji popełnił błąd przy wydawaniu wcześniejszej decyzji – z [...] r. Decyzją tą zmieniono decyzję zmieniającą z [...] r., natomiast zmiany jakie wprowadzono (zawieszenie uprawnienia na podstawie art. 13 ust. 2 u.p.s.) w istocie dotyczą prawa do zasiłku stałego i odnoszą się do decyzji z [...] r. (pierwotnej, przyznającej zasiłek). Decyzja zmieniająca z [...] r. odnosiła się do zamkniętych okresów – [...] r., jedynym elementem "otwartym" był punkt 6, wskazujący że "pozostałe warunki zawarte w decyzji pozostają bez zmian". Organ popełnił zatem błąd w decyzji z [...] r., powinien bowiem odnosić się nie do decyzji zmieniającej z [...] r., ale do decyzji pierwotnej, przyznającej zasiłek, z [...] r. Odnosząc się do tych kwestii trzeba przypomnieć, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi, że naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Dotyczy to również możliwości uchylenia innych decyzji wydanych w granicach tej samej sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 p.p.s.a.). W ocenie Sądu błąd organu I instancji popełniony przy wydawaniu decyzji z [...] r. nie miał żadnego wpływu na prawidłowość samego rozstrzygnięcia odnoszącego się do zawieszenia prawa skarżącego do zasiłku. Należy też zwrócić uwagę, że skarżący wniósł odwołanie od decyzji z 9 czerwca 2020 r., a nie od problematycznej decyzji z [...] r. Pomimo, że decyzja z 19 maja 2020 r. była obarczona pewnymi błędami, to skoro nie wniesiono od niej odwołania, stała się ostateczna. Z tego względu Kolegium wydając decyzję z [...] r. nie miało żadnych instrumentów prawnych, aby skorygować błąd organu I instancji wynikający z decyzji z [...] r. Konkludując: błąd organu I instancji popełniony przy wydawaniu decyzji z [...] r. nie wpływał na treść rozstrzygnięcia i nie mógł uzasadniać uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej do Sądu decyzji Kolegium z [...] r. Bez uchylenia bezpośredniego przedmiotu skargi sąd administracyjny nie może natomiast orzekać "w głąb" sprawy administracyjnej i uchylać w oparciu o art. 135 p.p.s.a. innych rozstrzygnięć wydanych w tej samej sprawie. Ponadto takie uchylenie nie jest w analizowanym przypadku niezbędnego dla końcowego prawidłowego załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.