II SA/Lu 559/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia przyznać B. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...]. Skarżący B. Z. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. We wniosku podał, iż pozostaje w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jedyne jego źródło dochodu stanowi renta chorobowa w wysokości [...]zł miesięcznie. Wskazał, iż mieszka w domu matki, prowadząc jednak samodzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dokłada się do wszelkich rachunków oraz dużo wydaje na lekarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) – dalej "ppsa", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jest to zasada postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym wskazana ustawa przewiduje zwolnienie ustawowe od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych – w sprawach określonych w art. 239 pkt 1 ppsa oraz możliwość indywidualnego ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. W myśl przepisu art. 239 pkt 1 lit a) ppsa, strona skarżąca działanie organu administracji publicznej w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. To ustawowe zwolnienie oznacza, iż strona nie ponosi zarówno opłat sądowych, jak i wydatków, które wykładane są z części budżetu danego sądu administracyjnego, w zakresie zwolnienia. Przedmiotowa sprawa, która za swój przedmiot ma kwestie związane ze świadczeniami z funduszu alimentacyjnego jest sprawą z zakresu pomocy i opieki społecznej, co oznacza, iż strona kwestionując decyzję odnoszącą się do tej problematyki jest ustawowo zwolniona od ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Uwzględniwszy powyższe, wskazać należy, iż w myśl art. 262 ppsa, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W związku z tym strona mimo, iż korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych miała prawo złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienia adwokata. W ocenie Sądu wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 245 § 3 ppsa wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym uwzględnienie wniosku w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 ppsa). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W ocenie Sądu analiza sytuacji rodzinnej i majątkowej strony skarżącej wskazuje, iż poniesienie kosztów ustanowienia adwokata przekracza jej możliwości finansowe. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego wystarcza jedynie na bieżące potrzeby, co wyklucza możliwość poniesienia dodatkowych kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Skarżący nie posiada majątku ani oszczędności pozwalających na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Z tych względów i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262 ppsa należało orzec, jak w postanowieniu.