II SA/Lu 563/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] - działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] – zobowiązał M. W. do zwrotu należności w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji, z tytułu otrzymanych przez S. W. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dziecka E. W. w okresie od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] przyznano S. W. na rzecz jej córki E. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie. Żądane do zwrotu należności zostały wypłacone S. W. według załączonego do decyzji harmonogramu, z którego wynika, że - w dniu [...] listopada 2010 r. wypłacono świadczenie za miesiąc październik 2010 r. w wysokości [...]zł oraz świadczenie za miesiąc listopad 2010 r. w wysokości [...] zł, - w dniu [...] grudnia 2010 r. wypłacono świadczenie za miesiąc grudzień 2010 r. w wysokości [...] zł, - w dniu [...] stycznia 2011 r. wypłacono świadczenie za miesiąc styczeń 2011 r. w wysokości [...]zł, - w dniu [...] lutego 2011 r. wypłacono świadczenie za miesiąc luty 2011 r. w wysokości [...] zł, - w dniu [...] marca 2011 r. wypłacono świadczenie za miesiąc marzec 2011 r. w wysokości [...] zł, - w dniu [...] kwietnia 2011 r. wypłacono świadczenie za miesiąc kwiecień 2011 r. w wysokości [...] zł, - w dniu [...] maja 2011 r. wypłacono świadczenie za miesiąc maj 2011 r. w wysokości [...] zł, - w dniu [...] czerwca 2011 r. wypłacono świadczenie za miesiąc czerwiec 2011 r. w wysokości [...] zł, - w dniu [...] lipca 2011 r. wypłacono świadczenie za miesiąc lipiec 2011 r. w wysokości [...] zł, - w dniu [...] sierpnia 2011 r. wypłacono świadczenie za miesiąc sierpień 2011 r. w wysokości [...] zł, - w dniu [...] września 2011 r. wypłacono świadczenie za miesiąc wrzesień 2011 r. w wysokości [...] zł. W związku z zakończeniem okresu świadczeniowego wskazanego w decyzji z dnia [...] października 2010 r. organ I instancji – działając na mocy art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – zobowiązał dłużnika alimentacyjnego do zwrotu powyższych świadczeń. W piśmie z dnia [...] marca 2012 r. zatytułowanym "Oświadczenie", M. W.zawarł odwołanie od decyzji organu I instancji. W treści odwołania wskazał na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Wyjaśnił, że przebywa obecnie w zakładzie karnym. Odwołujący domagał się dokładnego i wnikliwego zbadania sprawy. Ponadto wniósł o umorzenie orzeczonych do zwrotu należności i odstąpienie od naliczania od nich odsetek. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] – zaskarżoną w niniejszym postępowaniu – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do kwestionowania tego rozstrzygnięcia. Podniósł, że w związku z zakończeniem okresu świaczeniowego powstał obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odnosząc się do wniosku strony o umorzenie przedmiotowych należności Kolegium stwierdziło, że winien on zostać rozpoznany przez organ I instancji. M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący stwierdził, że przedmiotowa sprawa nie została prawidłowo rozpatrzona. Podniósł, że od dnia [...] maja 2009 r. odbywa karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w L. "za alimenty", w związku z czym spłata żądanych należności "nie może być naliczana". W ocenie M. W. decyzje organów obu instancji są bezzasadne i niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącego – jego matka M. W. – złożyła pismo procesowe z dnia [...] listopada 2012 r., w którym skarżący ponownie wskazał na swoją trudna sytuację materialna i życiową oraz ciężki stan zdrowie. Podkreślił, że nie dysponuje żadnym majątkiem ani oszczędnościami. Ponadto od dnia [...] maja 2009 r. odbywa karę pozbawienia wolności, w związku z czym nie może podjąć zatrudnienia. Skarżący stwierdził, że w tej sytuacji nie ma żadnych możliwości dokonania zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona ocena zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć wykazała bowiem, że nie naruszają one przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa", dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a). Stosownie zaś do ust. 2 powołanego przepisu po zakończeniu okresu świadczeniowego organ właściwy wierzyciela ma obowiązek wydać decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należy podkreślić, że decyzja zobowiązująca dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter związany. Oznacza to, że stanowi ona bezpośrednią konsekwencję wcześniejszego wydania decyzji przyznającej te świadczenia. Funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia jest bowiem w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Go 246/10). Wskazać ponadto należy, że na etapie wydawania decyzji z art. 27 ust. 2 ustawy organ nie może badać samej zasadności przyznawania prawa na oznaczony okres świadczeniowy. Prowadząc postępowanie w tym trybie organ zobowiązany jest jedynie do ustalenia czy świadczenie zostało wypłacone na rzecz osoby uprawnionej i w jakiej wysokości. W ocenie Sądu organ I instancji w sposób prawidłowy wszczął i przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne, a następnie wydał decyzję nakazującą skarżącemu zwrot świadczeń wypłaconych jego córce E. W. z funduszu alimentacyjnego. Zasadna była zatem również decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że M. W. jest dłużnikiem alimentacyjnym. Egzekucja alimentów, które na mocy ugody zawartej na rozprawie przed Sądem Rejonowym w [...] w dniu [...] lutego 2002 r. (sygn. akt [...]) skarżący zobowiązał się uiszczać na rzecz swojej córki E. W., okazała się bezskuteczna (co stwierdzono w znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r.), w skutego czego decyzją ostateczną z dnia [...] października 2010 r. Kierownik Sekcji Realizacji Świadczeń Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], przyznał S. W. na rzecz jej córki E. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. W związku z zakończeniem okresu świadczeniowego wskazanego w powyższej decyzji, organ I instancji był zobowiązany do nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu przedmiotowych należności, co też uczynił decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Organ nie miał bowiem podstaw faktycznych, ale przede wszystkim podstaw prawnych, aby orzec w sposób odmienny lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie. Stwierdzić należy, że w wydanym rozstrzygnięciu prawidłowo ustalono łączną wysokość świadczeń wypłaconych S. W. oraz precyzyjnie wskazano daty, w których nastąpiły wypłaty poszczególnych świadczeń w okresie od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. W ocenie Sądu nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji okoliczność, iż utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie określa łącznej wysokości odsetek od żądanych do zwrotu należności na dzień jej wydania, a jedynie wskazuje, że orzeczone do zwrotu świadczenia podlegają spłacie wraz z ustawowymi odsetkami. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela bowiem pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 712/11, zgodnie z którym organ może albo w rozstrzygnięciu wskazać należność główną i kwoty, od jakich będą naliczane ustawowe odsetki od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty kolejnych świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia zapłaty, albo - oprócz ustalenia należności głównej, sam obliczyć odsetki ustawowe należne na dzień wydania decyzji i podać je jako kwotę należną do zwrotu, a dalszych odsetek zażądać od należności głównej od dnia następnego po dacie wydania decyzji do dnia zapłaty. Skoro zatem rozstrzygnięcie organu I instancji zawiera prawidłowo ustaloną wartość należności głównej oraz wszystkie dane niezbędne, by prawidłowo obliczyć wysokość odsetek od tej należności (dokładne wysokości oraz terminy poszczególnych wypłat), to należy uznać, że spełnia ono wymogi wynikające z treści art. 27 ustawy. Odnosząc się do motywacji skargi należy wyjaśnić, że w postępowaniu prowadzonym w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ nie bierze pod uwagę czynników subiektywnych, takich jak trudna sytuacja osobista czy finansowa zobowiązanego. W związku z tym bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostają argumenty dotyczące trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego oraz kwestii odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Również zarzuty odnoszące się do niewłaściwego gospodarowania przez S. W. wypłacanymi na rzecz jej córki świadczeniami z funduszu alimentacyjnego nie mogły mieć wpływu na treść wydanych rozstrzygnięć. Jak już bowiem wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, zastosowany przez organy administracji przepis ma charakter bezwzględny, co oznacza, że zwrot należności nie jest uzależniony od sytuacji dochodowej, rodzinnej czy zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego, który w każdym przypadku ma obowiązek zwrócić organowi wypłacone za niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 258/10). Ubocznie wypada wskazać, że dłużnik alimentacyjny może, powołując się na swoją sytuację dochodową lub rodzinną, ubiegać się o umorzenie całości lub części należności, odroczenie terminu płatności lub o rozłożenie jej na raty (art. 30 ust. 2 i 3 ustawy). Rozpatrzenie takiego wniosku należy jednak do odrębnego postępowania administracyjnego i jest możliwe dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji w przedmiocie zwrotu wypłaconych świadczeń. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.