II SA/Lu 564/25

WyrokWSA w Lublinie2025-12-04

Skład orzekający: Jacek Czaja, Grzegorz Grymuza, Bartłomiej Pastucha

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona, wydane bez wcześniejszego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona, wydane bez wcześniejszego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, jest niezgodne z prawem. Organ administracyjny jest zobowiązany najpierw rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, a dopiero po jego negatywnym rozpatrzeniu może wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu. Ponadto, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu zostało wydane bez należytej podstawy prawnej, gdyż art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje takiej możliwości, a art. 134 KPA nie może być stosowany z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Stan faktyczny
Skarżąca B. S. wniosła o zbadanie zasadności wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu i zaproponowania nowej, wyższej opłaty. Wniosła również o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, powołując się na wiek i problemy zdrowotne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do złożenia wniosku, nie rozpatrując merytorycznie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd administracyjny uchylił postanowienie SKO, uznając je za wydane z naruszeniem przepisów prawa.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej B. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2025 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu sprawy z wniosku B. S. o zbadanie zasadności wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej wynoszącej 3520,10 zł z tytułu użytkowania wieczystego gruntu będącego własnością Skarbu Państwa - działka Nr [...], o powierzchni 1310 m2, położonego w L. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą Nr [...] - wypowiedzenie z dnia 30 kwietnia 2024 r. Nr [...] wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta L. i zaproponowania od dnia 1 stycznia 2025 r. nowej opłaty rocznej stanowiącej 3% wartości prawa własności gruntu w kwocie 10662,88 zł, na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stwierdziło uchybienie terminu do złożenia wniosku. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny i prawny przedstawia się następująco: Wypowiedzeniem z dnia 30 kwietnia 2024 r. Nr [...] przedstawiciel właściciela gruntu, to jest działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L. Z. D. Wydziału Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta L. zaproponował dla B. S. nową wysokość opłaty rocznej w kwocie 10 662,88 zł z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej będącej własnością Skarbu Państwa - działka Nr [...], o powierzchni 1310 m2, położonego w L. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą Nr [...], stanowiącą 3% wartości prawa własności gruntu. Na podstawie art. 77 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaktualizowana opłata roczna została rozliczona w następujący sposób: od dnia 1 stycznia 2025 r. w kwocie 7.040,20 zł, od dnia 1 stycznia 2026 r. w kwocie 8.851,54 zł, od dnia 1 stycznia 2027 r. w kwocie 10.662,88 zł. Z wypowiedzeniem nie zgodził się użytkownik wieczysty - B. S.. Wniosła ona o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona (tj. znacznie zawyżona) oraz została oparta na wadliwym metodologicznie operacie szacunkowym. Ponadto, na podstawie art. 58 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, podając jako przyczynę okoliczność, że jako osoba w wieku ponad 63 lata nie wie czy właściwie obliczyła termin. Organ wskazał, że zgodnie art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, zwanego dalej "kolegium", wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oferta została dwukrotnie awizowana na poczcie i ostatecznie w dniu 22 maja 2024 r. została zwrócona do nadawcy. Przyjmuje się, że jako doręczenie zastępcze wypowiedzenie zostało doręczone w dniu 21 maja 2024 r. Zatem termin do złożenia wniosku upływał w dniu 20 czerwca 2024 r. Wniosek został złożony osobiście w dniu 25 czerwca 2024 r., co potwierdza data stempla. Tak więc złożenie wniosku nastąpiło po upływie ustawowego terminu. W ocenie Kolegium brak jest również podstaw do przywrócenia uchybionego terminu. Przedstawione bowiem przez wnioskodawcę okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. W okresie stanowiącym termin do złożenia wniosku nie zaistniały długotrwałe i trudne do przezwyciężenia okoliczności uniemożliwiające złożenie wniosku w ustawowym terminie. W związku ze stwierdzeniem uchybienia terminu do złożenia wniosku, Kolegium nie rozpatrywało merytorycznie wniosku, wydając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało zaskarżone przez B. S. (dalej także jako: "skarżąca" lub "wnioskodawczyni") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze wniesiono o uznanie przez Sąd wniosku o przywrócenie terminu za zasadny i uchylenie opisanego wyżej postanowienia w całości jako godzącego w interes prawny i faktyczny strony skarżącej (m.in. pozostawienie wniosku skarżącej bez merytorycznego rozpoznania powoduje utrzymanie w mocy niemożliwego do udźwignięcia przez nią obciążenia finansowego wynikającego z niewłaściwej wyceny jej działki, co może również prowadzić do pozbawienia jej tej działki). W uzasadnieniu skargi wskazano, że w ocenie SKO wiek skarżącej (aktualnie 64 lata i 8 m-cy), na który powołuje się ona we wniosku o przywrócenie terminu nie jest wystarczający by uznać, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Skarżąca wskazała, że składa wniosek o przywrócenie terminu "z ostrożności procesowej", gdyż "nie ma pewności / czy właściwie obliczyłam termin" ( cytat z pkt. II pisma z 21.06.2024 r. ), nie rozwija tego tematu ponieważ w dacie sporządzenia pisma nie wie czy uchybiła terminowi. W pojęciu "wiek" z dookreśleniem: "emerytalny" mieści się szereg dolegliwości zdrowotnych, które nie tylko są realną przeszkodą do sprawnego działania, ale również wprost stanowią (cytat str. 2 Postanowienia SKO):"/.../ długotrwałe i trudne do przezwyciężenia okoliczności uniemożliwiające złożenie wniosku w ustawowym terminie". Prawdopodobnie dobrem osobistym skarżącej jest informacja o stanie jej zdrowia — dlatego powołuje się tu tylko na niektóre okoliczności, które przyczyniły się do złożenia wniosku z uchybieniem terminu: wada wzroku powstała po wylewie oraz po operacji przyklejenia siatkówki w 2019 r.; problemy z nadciśnieniem ( które doprowadziły do złamania nogi na skutek chwilowego zaburzenia równowagi w 2017 r. i dają znać każdego dnia przy zmianie pogody). Ponadto odebranie w dniu 21 maja 2024 r. pisma znak: [...] zawierającego zawyżoną opłatę roczną z tytułu wieczystego użytkowania działki ( z trzykrotnym wzrostem tej opłaty z kwoty 3520 PLN do kwoty 10662 PLN) spowodowało- u skarżącej wstrząs psychiczny ze skutkami które trudno jest wyeliminować do dzisiaj (m.in. obawę o przyszłość, dezorientację, lęk, problemy ze snem, objawy zespołu stresu pourazowego). Brak efektywnego działania pod presją czasu w stanie permanentnego napięcia psychicznego jakie wystąpiło u skarżącej w okresie 30-u dni ustawowo przeznaczonych na złożenie pisma (w bardzo skomplikowanej sprawie dotyczącej wyceny nieruchomości) zwykle wymaga pomocy ze strony specjalisty. I taka pomoc specjalistyczna była w w/w okresie na rzecz skarżącej świadczona. W niniejszej sprawie występuje rażący brak symetrii: ważny interes skarżącej został przez SKO pogrzebany z powodu nieznacznego uchybienia terminu (o 5 dni), podczas gdy akta z Wydziału Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta L. odesłane do SKO w L. dnia 27 czerwca 2024 r. czekały aż 375 dni na wydanie 7 lipca 2025 r. Postanowienia bardzo krzywdzącego skarżącą. Ponieważ SKO doprowadziło do tego, że decyzja stała się ostateczna, więc aktualnie Skarżąca musi ją wykonywać pomimo niepoddania jej merytorycznej ocenie przez właściwy organ lub - jeśli nie może zapłacić nałożonej arbitralnie przez Prezydenta Miasta L. opłaty - będzie zmuszona wyzbyć się mienia. Do takich niepowetowanych szkód może doprowadzić jedna uznaniowa decyzja urzędnika. W odpowiedziach na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych, niż wskazane w jej zarzutach. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej jako: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego uchylenie, gdyż przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2025 r., którym po rozpatrzeniu sprawy z wniosku B. S. o zbadanie zasadności wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu będącego własnością Skarbu Państwa - działka Nr [...], położonego w L. przy ul. [...], stwierdzono uchybienie terminu do złożenia wniosku. Przedmiotem zaskarżenia w sprawie pozostaje więc postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. – dalej także jako "u.g.n."), tj. wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Stosowanie przepisów art. 78-80 u.g.n. budzi istotne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych. Co do zasady jednak, tak w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie prawniczym, jednolicie przyjmuje się, że choć przepis art. 78 ust. 2 u.g.n. przewiduje możliwość wystąpienia z wnioskiem do samorządowego kolegium odwoławczego, to nie zmienia to cywilnoprawnego charakteru opłat za wieczyste użytkowanie. Użytkowanie wieczyste jest instytucją prawa cywilnego i w konsekwencji opłaty z tego tytułu także mają charakter cywilnoprawny. Spory na gruncie opłat za użytkowanie wieczyste są sporami cywilnoprawnymi, zaś postępowanie przed samorządowym kolegium odwoławczym jest tylko koniecznym elementem otwierającym drogę do ewentualnego przeniesienia sporu przed sąd powszechny. Postępowanie przed samorządowym kolegium odwoławczym dotyczące sporów o wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste, a więc sporów majątkowych o charakterze cywilnym, nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, na którą przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego, lecz orzeczenia merytorycznego w postaci oddalenia wniosku lub ustalenia nowej wysokości opłaty, od którego przysługuje sprzeciw skutkujący przekazaniem sprawy do sądu powszechnego. Generalnie więc sprawa o ustalenie wysokości opłaty za wieczyste użytkowanie ma charakter cywilnoprawny. Sprawa taka podlega rozpoznaniu na dwóch etapach przez różne organy, przy czym merytoryczne rozstrzygnięcie takiej sprawy zawsze poddane jest pod osąd sądu powszechnego, z tym zastrzeżeniem, że sąd powszechny nie bada poprawności orzeczenia kolegium, albowiem zgodnie z art. 80 ust. 3 u.g.n. z chwilą wniesienia sprzeciwu orzeczenie kolegium traci moc. Pojęcie "orzeczenia", a więc merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy na etapie postępowania administracyjnego, od którego zgodnie z art. 80 ust. 1 u.g.n. możliwe jest wniesienie sprzeciwu, ogranicza się do orzeczenia wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. o oddaleniu wniosku użytkownika wieczystego lub ustaleniu nowej wysokości opłaty. Nie mieszczą się w nim natomiast inne rozstrzygnięcia wydawane przez kolegium w toku postępowania prowadzonego z odpowiednim zastosowaniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, wskazanych w art. 79 ust. 7 u.g.n. O tym, czy rozstrzygnięcia te podlegają kontroli sądu administracyjnego, rozstrzyga natomiast ich charakter prawny i przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak już wskazano przedmiotem zaskarżenia w sprawie pozostaje postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona. Organ jako podstawę wydania takiego rozstrzygnięcia wskazał art. 78 ust. 2 u.g.n. Art. 78 ust. 2 u.g.n. nie może stanowić procesowej podstawy do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu albowiem przepis ten nie przewiduje możliwości wydania takiego rozstrzygnięcia. Możliwość stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalność uchybienie terminu przewidziana została wprawdzie w art. 134 k.p.a., jednakże przepis ten w sprawie o ustalenie wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste nie może być stosowany z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 79 ust. 7 u.g.n. Zgodnie z tą normą do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Wyłączenie w postępowaniu przed samorządowym kolegium odwoławczym możliwości stosowania przepisów dotyczących odwołań, wyklucza również możność wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu na podstawie art. 134 k.p.a. Stwierdzić należy więc, że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez należytej podstawy prawnej. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że wydawanie tego rodzaju postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu jest przedwczesne w sytuacji, gdy strona wniosła o przywrócenie terminu, a wniosek taki nie został przez organ rozpoznany. W przypadku dokonania czynności po terminie wraz jednoczesnym złożeniem wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, organ jest obowiązany w pierwszym rzędzie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu i ocenić czy powołane we wniosku okoliczności wskazują na uchybienie terminu bez winy strony. Dopiero po negatywnym rozstrzygnięciu wniosku o przywrócenie terminu organ może wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu. Organ nie rozpoznał zgłoszonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu, a jedynie w uzasadnieniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia wniosku, wskazał, że nie był ona uzasadniony, co nie było wystarczające. Zaskarżone postanowienie wydane zostało zatem z naruszeniem przepisów art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 7 u.g.n. oraz art. 134 k.p.a. Stwierdzone naruszenia zakwalifikować należało jako naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, celem jej ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.). Jak wskazano już wyżej pojęcie "orzeczenia", a więc merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy na etapie postępowania administracyjnego, od którego zgodnie z art. 80 ust. 1 u.g.n. możliwe jest wniesienie sprzeciwu, ogranicza się do orzeczenia wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. o oddaleniu wniosku użytkownika wieczystego lub ustaleniu nowej wysokości opłaty. Nie mieszczą się w nim natomiast inne rozstrzygnięcia wydawane przez kolegium w toku postępowania prowadzonego z odpowiednim zastosowaniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, wskazanych w art. 79 ust. 7 u.g.n., przy czym o tym, czy rozstrzygnięcia te podlegają kontroli sądu administracyjnego, rozstrzyga ich charakter prawny i przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Możność zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia samorządowego kolegium odwoławczego przesądzona została uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I OPS 2/18, w której przyjęto, że na postanowienie samorządowego kolegium odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości - wydane na podstawie art. 59 § 1 k.p.a. w związku z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium w pierwszej kolejności rozpozna więc złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona. W tym celu Kolegium oceni w pierwszym rzędzie jaki charakter prawny ma termin z art. 78 ust. 2 u.g.n., a więc rozważy czy termin przewidziany w art. 78 ust. 2 u.g.n. ma charakter materialny (zawity), czy też procesowy, gdyż od tego zależy ocena czy w ogóle możliwe jest jego przywrócenie w trybie art. 58 k.p.a. Zagadnienia tego nie rozstrzygnięto w uchwale z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I OPS 2/18 albowiem Naczelny Sądu Administracyjny nie rozważał kwestii charakteru prawnego terminu określonego w art. 78 ust. 2 u.g.n. jako nieobjętej wystąpieniem Rzecznika Praw Obywatelskich. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest w tej kwestii jednolite. W części spraw wojewódzkie sądy administracyjne uznają dopuszczalność przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona w trybie art. 58 k.p.a. (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 września 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 759/25 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 521/24). Orzeczenia te nie zwierają jednakże analizy charakteru terminu z art. 78 ust. 2 u.g.n., a więc tego czy termin ten ma charakter materialny (zawity), czy też procesowy. Na gruncie tzw. przepisów covidowych stanowisko co do materialnego (zawitego) charakteru terminu z art. 78 ust. 2 u.g.n. zajął natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyrokach z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 148/22 i II SA/Lu 149/22. Również w orzecznictwie sądów powszechnych dominuje stanowisko o materialnym, a więc zawitym charakterze terminu z art. 78 ust. 2 u.g.n. (sprawy sygn. akt: XVI C 2912/15 Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa, II C 2904/16 Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa, IX C 338/10 Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia, II Ca 538/17 Sądu Okręgowego w Szczecinie, II Ca 1153/16 Sądu Okręgowego w Szczecinie, II Ca 445/16 Sądu Okręgowego w Szczecinie, II Ca 54/17 Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, I ACa 1512/17 Sądu Apelacyjnego w Krakowie, I ACa 464/13 Sądu Apelacyjnego w Łodzi, I ACa 320/13 Sądu Apelacyjnego w Warszawie, III CZP 36/94 Sądu Najwyższego, IV CSK 43/10 Sądu Najwyższego). Po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona, organ powinien także wydać jedno z orzeczeń kończących postępowania na tym etapie, o których mowa w art. 79 ust. 3 u.g.n. W szczególności w razie nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu, analogicznie jak w sytuacji, w której termin taki nie został zachowany, a strona nie złożyła w ogóle wniosku o przywrócenie terminu, organ powinien wydać orzeczenie o oddaleniu wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona, albowiem orzeczeniem kończącym postępowanie - na jego etapie administracyjnym - jest orzeczenie o oddaleniu wniosku, które jest rozstrzygnięciem merytorycznym umożliwiającym procedowanie w ramach postępowania cywilnego. Wniesienie w dalszej kolejności przez stronę sprzeciwu od takiego orzeczenia spowoduje przekazanie sprawy do sądu powszechnego, który to sąd zbada zasadność zarzutów zawartych w sprzeciwie. Pamiętać należy bowiem, że pozycja samorządowego kolegium odwoławczego w procedurze aktualizacji wysokości opłaty rocznej jest istotnie ograniczona. Postępowanie przed kolegium jest rodzajem przesądowego, częściowo mediacyjnego, postępowania administracyjnego otwierającego drogę procesu cywilnego przed sądem powszechnym. W postępowaniu przed kolegium należy więc dążyć do tego, by o ile nie doszło do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody, organ wydał jedno z rozstrzygnięć przewidzianych art. 79 ust. 3 u.g.n., po to, by umożliwić stronom jego zaskarżenie sprzeciwem i przekazanie sprawy do powołanego do jej rozpoznania sądu powszechnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło