II SA/Lu 566/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej jako: "organ") odmówił J. M. (dalej jako: "wnioskodawca" lub "skarżący") potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny i prawny przedstawia się następująco: J. M. wystąpił do organu z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W swoim podaniu podniósł, iż w latach 1980-1981 prowadził działalność w ramach niezależnych rolniczych związków zawodowych. W styczniu 1981 r. został przyjęty do NSZZ RI "Solidarność", natomiast od maja 1981 r. był przewodniczącym Koła Związku w [...] oraz wiceprzewodniczącym Zarządu Gminnego Związku. W okresie stanu wojennego strona miała brać udział w tajnych spotkaniach upamiętniających rocznice świąt narodowych, jak również w mszach za ojczyznę oraz w sympozjach chłopskich organizowanych w ramach dożynek na Jasnej Górze. Od 1987 r. wnioskodawca miał organizować zebrania wiejskie, które zasadniczo miały dotyczyć spraw związkowych i niepodległościowych. Strona do wniosku dołączyła decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej -Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającą spełnienie przesłanek o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach, legitymację członkowską NSZZ RI "Solidarność" oraz dokumentację związkową. Pismem z dnia [...] września 2017 r. organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o przekazanie wszelkich informacji o treści znajdujących się w dyspozycji IPN dokumentów dotyczących strony. W dniu [...] października 2017 r. do Urzędu wpłynęła odpowiedź z Instytutu Pamięci Narodowej, w której wskazano, iż w zasobach Instytutu nie zachowała się żadna wzmianka o działalności opozycyjnej zainteresowanego lub o doznanych przez niego represjach. W dniu [...] listopada 2017 r. organ zwrócił się do strony z prośbą o przesłanie dowodów potwierdzających podnoszone przez nią okoliczności. W odpowiedzi zainteresowany przesiał do Urzędu oświadczenia świadków M. B. , K. Z., T. M., J. D. oraz D. K.. Ponadto wnioskodawca załączył kopię dyplomu otrzymanego przez niego z okazji XV rocznicy rejestracji NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność". W swoim oświadczeniu pisemnym świadek M. B. wskazał, iż zainteresowany brał udział w organizowaniu zbiórek żywności dla mieszkańców [...] oraz uczestniczył w mszach za ojczyznę. W 1989 r. J. M. miał reaktywować NSZZ "Solidarność" w W. . Świadkowie K. Z., T. M. oraz J. D. w swoich oświadczeniach wyjaśnili, iż na odbywających się w stanie wojennym na spotkaniach, strona przekazywała im różne informacje uzyskiwane w innych miejscowościach. Od 1987 r. zainteresowany miał organizować zebrania na których przekazywał informacje o Katyniu oraz odradzającej się NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność". Świadek D. K. w swoim oświadczeniu wskazał, że Pan J. M. od 1987 r. organizował i prowadził zebrania wiejskie na terenie gminy W.. Organ uznał wniosek strony o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych za nie zasługujący na uwzględnienie. Organ odwołując się do art. 2 ustawy z dnia [...] marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż strona w 1981 r. była aktywnym członkiem NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność" w gminie W.. Należy jednak podkreślić, że działalność w ramach niezależnego ruchu związkowego prowadzona w okresie od dnia [...] sierpnia 1980 r. do dnia [...] grudnia 1981 r. nie może stanowić podstawy potwierdzenia wnioskowanego statusu. Podobnie organ nie ma wątpliwości co do zaangażowania strony w reaktywację rolniczej Solidarności w roku 1989, co jednak w świetle ustawy nie może stanowić podstawę potwierdzenia statusu jedynie za okres do kwietnia 1989 r. Organ dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego powziął wątpliwość czy w okresie od [...] grudnia 1981 r. do kwietnia 1989 r. zainteresowany prowadził czynną działalność opozycyjną. Zgodnie ustalonym stanem faktycznym wnioskodawca w okresie po wprowadzeniu stanu wojennego brał udział w spotkaniach i wydarzeniach organizowanych przez struktury opozycyjne. Natomiast w 1987 r. rozpoczął organizację zebrań wiejskich, na których omawiano bieżącą sytuację społeczno-polityczną w kraju. W cenie organu przedstawiona aktywność strony nie jest tożsama z prowadzoną w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi zagrożoną odpowiedzialnością karną działalnością na rzecz odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Strona przez cały okres do roku 1989 nie prowadziła czynnej działalności konspiracyjnej wyrażającej się w podejmowaniu konkretnych czynności przeciwko panującemu w Polsce ustrojowi lub w obronie praw obywatela i podstawowych wartości, czy też dokonywanych w celu powszechnej mobilizacji społeczeństwa. Działalność opozycyjna w okresie PRL-u mogła wyrażać się w rozmaity sposób m.in. poprzez druk czy kolportaż prasy i wydawnictw niezależnych, czy też organizowanie manifestacji lub strajków. Sam udział w spotkaniach patriotycznych, czy organizowanie pracy związkowej nie stanowi działalności opozycyjnej w rozumieniu ustawy o działaczach. Należy podkreślić, iż patriotyczne zaangażowanie oraz związkowa działalność strony zasługują na najwyższy szacunek. Nie mogą one jednak stanowić podstawy potwierdzenia zainteresowanemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również, by wnioskodawca podlegał represjom, o którym mowa w art. 3 ustawy o działaczach. Strona w swoim wniosku podnosi, iż w 1968 r. uniemożliwiono jej kontynuowanie pracy na skutek jej udziału w studenckiej manifestacji. Zainteresowany nie przedłożył jednak na tą okoliczność żadnych dowodów. Wnioskodawca w swoim podaniu nie przedstawił również żadnych innych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę potwierdzenia mu statusu osoby represjonowanej. Wobec powyższego Szef Urzędu nie znalazł podstaw do przyznania stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych i orzekł jak w rozstrzygnięciu. Strona zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając jej: 1. naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, 2. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwa interpretację art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015r o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych poprzez nieprawidłowe i niezgodne z prawda uznanie, że przez cały okres stanu wojennego do roku 1989 r. nie prowadził czynnej działalności konspiracyjnej. Wskazując na takie zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wniósł także o dopuszczenia dowodu z załączonego do skargi dokumentu w postaci oświadczenia W. S.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej wnioskodawcy. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Konstatacji takiej nie zmienia w żaden sposób dołączone do skargi oświadczenie pochodzące od W. S. albowiem dokument ten nie odbiegał swą treścią od pozostałych oświadczeń złożonych przez skarżącego w toku trwającego postępowania administracyjnego i poddanych ocenie organu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ nie naruszył także dyspozycji art. 107 § 1 k.p.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji zwiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem. Brak jest również podstaw do uznania za trafne zarzutów naruszenia prawa materialnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły art. 2 i 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 690 - dalej jako: "ustawa o działaczach i osobach represjonowanych"). W myśl tych przepisów działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. 2. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy). Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 3 ustawy). Organ prawidłowo zastosował powyższe przepisy albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nawet z uwzględnieniem oświadczenia W. S., nie daje wystarczających podstaw do uznania, że wnioskodawcą swą działalnością wypełnił przesłanki określone w art. 2 lub 3 ustawy o działaczach i osobach represjonowanych. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w sprawie nie budzi żadnych wątpliwości to, że skarżącego nie można uznać za osobę represjonowaną z powodów politycznych w rozumieniu ustawy o działaczach i osobach represjonowanych. W myśl przywołanego wyżej art. 3 tej ustawy za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy o działaczach i osobach represjonowanych. Żaden z dowodów zgormadzonych w sprawie nie potwierdza, by wobec wnioskodawcy stosowane były, z powodów politycznych, tego rodzaju środki represji, co oznacza, że skarżącego nie można było uznać za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Wbrew odmiennym twierdzeniom i zarzutom skargi brak jest także podstaw do tego, by skarżącego uznać za osobę działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach i osobach represjonowanych. Z preambuły tego aktu wynika, że dotyczy on tych osób, które w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Polski. Art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach i osobach represjonowanych doprecyzowuje, że za działacza opozycji antykomunistycznej może być uznana wyłącznie osoba, która prowadziła zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. W przedmiotowej sprawie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia przyjęcia, że wnioskodawca w okresie wyznaczonym ustawą (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach i osobach represjonowanych) prowadził zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, co trafnie stwierdził także organ. W pierwszej kolejności wskazać należy, że z informacji udzielonych przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, że w zasobach tego podmiotu brak jest informacji o działalności opozycyjnej wnioskodawcy lub o doznanych przez niego represjach. Z pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżący brał udział w spotkaniach upamiętniających rocznice świąt narodowych, jak również w mszach za ojczyznę. Brał udział w zbiórce na powodzian. Od 1987 r. wnioskodawca organizował i brał udział zebrania wiejskie, na których przekazywał informacje o Katyniu i odradzającej się NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność". Tego rodzaju działalność, choć zasługująca na aprobatę, nie może być jednak uznana za zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność prowadzoną w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Oceny takiej nie zmienia także załączone do skargi oświadczenie pochodzące od W. S., z którego dopuszczono dowód z trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Z oświadczenia tego wynika bowiem jedynie, że w 1983 r. wnioskodawca był na zebraniu Solidarności RI wiosną 1983 r., gdzie mówił o Katyniu i powodzi w P. z 1982 (k.6 akt sądowych). Również zatem powyższa informacja nie daje dostatecznej podstawy do uznania, że tego rodzaju zachowanie miało charakter, podejmowanej z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych, zorganizowanej działalności konspiracyjnej, o której mowa w art. 2 ustawy o działaczach i osobach represjonowanych. Końcowo należy także podkreślić, na co zwrócono również uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przy ocenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej mogą być uwzględniane tylko okresy wyznaczone ustawą, tj. okres od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., z pominięciem działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach i osobach represjonowanych). Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.