II SA/Lu 567/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2009r. sprawy ze skargi Polskiego Związku [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania o d d a l a s k a r g ę. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Wojewoda L. po rozpoznaniu odwołania P. Z. D. O. Z. w L. utrzymał mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w L. obręb K. składającej się z działek o nr [..] na rzecz Z. F. L. - ½ części i M. J. L. – S. -1/2 części ze względu na to, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Organ odwoławczy ustalił, że decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 28 czerwca 1978r., [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa m.in. nieruchomość położona w L. przy ul. R. O. jako działka nr [....] stanowiąca własność I. L. Wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego "R." ustaloną przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta Lublin; za wywłaszczenie przyznano odszkodowanie w kwocie 206.272 zł. Z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...] wystąpiła M. L. – S. oraz Z. L. – spadkobiercy (dzieci) byłej właścicielki I. L. Organ ustalił - na podstawie odpisu z księgi wieczystej LU1I/00171596/1 oraz wypisu z rejestru gruntów i budynków dla działki [...] (z której zaprojektowane zostały działki nr [...] odpowiadające części działki nr [...]) - że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowiąca własność Gminy L. nie została zbyta na rzecz osób trzecich ani oddana w użytkowanie wieczyste. Wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z lokalizacją osiedla mieszkaniowego R. Od momentu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa do chwili obecnej upłynęło 30 lat. Zgodnie z miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy C. zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta L nr 21 z dnia 17 sierpnia 1976r. stanowiącym podstawę do wywłaszczenia terenów pod realizację zabudowy osiedla R., na projektowanej działce nr [...] miał być zrealizowany parkingo – garaż, zaś na działkach [...] - dzielnicowy park wypoczynku i rekreacji R. z zespołami boisk i płytą stadionu. W toku oględzin ustalono, że na nieruchomości nie podjęto jednak żadnych działań związanych z realizacją tak określonego celu wywłaszczenia, bowiem działki [...] są niezagospodarowane i stanowią nieużytki porośnięte trawą, chwastami i samosiejką, zaś działka nr [...] podzielona jest na działki ogrodnicze, nieogrodzone, ogólnodostępne. Organ stwierdził ponadto, że w latach 80 – tych, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 20 marca 1982r. teren stanowiący własność Skarbu Państwa, położony pomiędzy osiedlem mieszkaniowym [...] a osiedlem mieszkaniowym C. R. o pow. 8,6ha został przekazany na rzecz P. Z. D. w L., który obecnie twierdzi, że ogród ten, w oparciu o art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 6 maja 1981r. o pracowniczych ogrodach działkowych, stał się ogrodem stałym. Organ nie podzielił poglądu PZD stwierdzając, że decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z dnia 30 stycznia 1985r. orzeczono o wygaśnięciu prawa użytkowania terenu o pow. 4 ha położonego w L. pomiędzy [...] i pasem technicznym uzbrojenia podziemnego biegnącego doliną przyszłego parku R., a więc ogród począwszy od wydania tej decyzji nie był w użytkowaniu Z., a w konsekwencji nie mógł się przekształcić w ogród stały. Organ wskazał ponadto, że niezależnie od tego, sam fakt oddania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie nie mógł przesądzić o wyłączeniu zwrotu, ponieważ w świetle art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli nieruchomość lub jej część została oddana w trwały zarząd lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Ponadto zgodnie z obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta L. część II (uchwała Nr 1688/LV/2002 Rady Miejskiej w Lublinie z dnia 26 września 2002r., Dz.Urz. Woj. Lub. Nr 124, poz.2671 z dnia 24 października 2002r.) działki podlegające zwrotowi znajdują się w obszarze oznaczonym symbolami ZP - tereny zieleni publicznej (parki, skwery, zieleńce) i KX - tereny komunikacji pieszej, a nie w obszarze R4 - tereny pracowniczych ogródków działkowych. Organ zauważył jednocześnie, że obowiązująca w dacie wywłaszczenia ustawa z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie przewidywała wywłaszczenia pod urządzenie pracowniczych ogrodów działkowych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. wniósł P. Z. D. O. Z. w L. domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przez organy art. 145 i 146 kpa oraz pominięcie art. 15 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, który wskazuje, że na gruntach oddanych w użytkowanie może istnieć prywatna własność działkowców połączona trwale z własnością główną (Skarbu Państwa lub komunalną), co zachodzi w przypadku działkowców, którzy na przedmiotowej nieruchomości posiadają "urządzenia i nasadzenia." W takiej sytuacji, wykonanie decyzji o zwrocie wyrządzi im szkodę, dlatego organ powinien w zaskarżonej decyzji wskazać, kto ją naprawi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona. Skarżący P. Z. D. O. Z. w L. nie wykazał bowiem interesu prawnego do wniesienia skargi do Sądu w niniejszej sprawie, wymaganego zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. W doktrynie i orzecznictwie sądowo - administracyjnym przyjmuje się, że interes prawny w każdym wypadku musi wynikać z przepisów prawa materialnego, których zastosowanie wobec konkretnego podmiotu prawa może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998r., IV SA 2164/97, LEX nr 43262) Interes taki powinien być konkretny i realny, co ma miejsce wówczas, gdy pomiędzy sytuacją prawną "zainteresowanego" a przedmiotem postępowania istnieje rzeczywiste powiązanie. Nie jest zatem legitymowany do występowania w postępowaniu sądowo - administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami faktycznymi, nie wynikającymi z przysługującego mu prawa. Należy podkreślić jednocześnie, że sam fakt uznania konkretnego podmiotu za uczestnika postępowania administracyjnego i dopuszczenie go do udziału w tym postępowaniu nie przesądza o jego interesie prawnym w tym postępowaniu, ani nie powoduje, że zostanie on automatycznie uznany za stronę postępowania sądowo- administracyjnego, uprawnioną do wniesienia i popierania skargi. W każdym przypadku osoba wnosząca skargę powinna wykazać, że jest do tego legitymowana, gdyż posiada interes prawny oparty na przepisie prawa. W świetle przepisów art. 136 – 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stronami postępowania są wyłącznie Skarb Państwa (lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego), na rzecz którego dokonano wywłaszczenia oraz były właściciel lub jego spadkobierca, ponieważ taka decyzja bezpośrednio kształtuje ich sytuację prawną. Zasadniczo tylko te podmioty będą posiadały interes prawny w postępowaniu sądowo – administracyjnym i będzie im przysługiwało prawo wniesienia i popierania skargi przed sądem administracyjnym. Natomiast inne podmioty wnoszące skargę muszą odpowiednio wykazać swój indywidualny interes prawny. Tymczasem skarżący P. Z. D. Z. O. w L. nie wykazał takiego interesu prawnego, w szczególności nie wykazał, by stał się następcą prawnym byłego bądź aktualnego właściciela. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest orzeczenie o zwrocie przez Gminę L. - jako obecnego właściciela - nieruchomości położonej w L. obręb K. składającej się z działek o nr [...] na rzecz spadkobierców byłej właścicielki I. L. – Z. F. L. - ½ części i M. J. L. – S. -1/2. Interes prawny w tym postępowaniu mają więc zobowiązany do zwrotu Gmina L. oraz Z. F. L. i M. J. L., którzy nie zakwestionowali zaskarżonej decyzji. Badając sprawę stwierdzić należy, że również skarżący Z. D. P. Z. O. w L. nie kwestionuje zasadności zwrotu. Podnosi on wyłącznie zarzuty dotyczące ewentualnego odszkodowania za poczynione przez działkowców nakłady w postaci "urządzeń i nasadzeń" i powołuje się na fakt użytkowania przez działkowców przedmiotowych działek. Z. wskazuje więc jedynie na faktycznie władanie przedmiotową nieruchomością, które świadczy jedynie o jego interesie faktycznym, a nie prawnym – jak bowiem wynika z akt sprawy, ustanowione na rzecz Z. prawo użytkowania wygasło na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z dnia 30 stycznia 1985r. Aktualnie wykonywane przez Z. użytkowanie nie jest równoznaczne z posiadaniem tego prawa w znaczeniu prawa rzeczowego, stanowi bowiem określony zespół uprawnień do używania rzeczy i pobierania z niej pożytków. Uprawnienia te posiadają określoną wartość majątkową i są uprawnieniami o charakterze cywilnym, stąd roszczenia z nimi związane mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Z uprawnień tych nie wynika natomiast interes prawny w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, a wskazują one jedynie na istnienie ewentualnego interesu faktycznego Z. i jego członków. Uprawnienia te nie mogą więc stanowić podstawy działania organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Ewentualne roszczenia wynikające z poczynionych nakładów na użytkowanej działce mają charakter cywilnoprawny i mogą być dochodzone jedynie przed sądem powszechnym." (por. postan. NSA z dnia 29 stycznia 2009r., I OZ 40/09) Treścią decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest wyłącznie określenie podmiotu zobowiązanego do zwrotu oraz podmiotu, na rzecz którego zwrot ma być dokonany, a także dokładne określenie zwracanej nieruchomości. W decyzji o zwrocie nie określa się natomiast o ewentualnych rozliczeniach z tytułu zwiększenia bądź zmniejszenia się wartości zwracanej nieruchomości. Kwestie te rozstrzygane są w odrębnym postępowaniu przez właściwego starostę w drodze odrębnej decyzji (art.142 ustawy o gospodarce nieruchomościami) Podkreślić należy, że dotyczy to wyłącznie rozliczeń pomiędzy pomiotami określonymi w decyzji o zwrocie, a nie na rzecz osób trzecich, które nie mają interesu prawnego w takim postępowaniu. Jeżeli jednak zachodziłaby taka sytuacja, że zwracana nieruchomość była oddana w trwały zarząd bądź została obciążona prawem użytkowania (wykazanym w księdze wieczystej – co nie ma miejsca w niniejszej sprawie) - to z uwagi na to, że zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie stała się ostateczna, właściwy organ odrębną decyzją zwraca byłym użytkownikom kwotę równą wartości poczynionych nakładów (art. 138 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 2 cyt. ustawy) Z przepisu tego wynika, że odbywa się to w innym postępowaniu, poza postępowaniem w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący P. Z. D. Z. O. w L. nie posiada legitymacji do udziału w niniejszym postępowaniu, dlatego jego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .(por. postan. NSA z dnia 13 czerwca 2007r., FSK 1337/06))