II SA/Lu 571/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor - sprawozdawca, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. G. kwotę 100/sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lipca 2004r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 127§3 i art.138§1 pkt.1 kpa oraz art. 4ust.1pkt.1lit.c i art.4 ust.2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371) po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek Z.G. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2003r., Nr [...] o odmowie zmiany decyzji z dnia [...] kwietnia 1997r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Z.G. wnosił - na podstawie art.154kpa. - o ponowne rozpoznanie sprawy i zmianę decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 1997r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 1997r. o odmowie przyznania mu uprawnień kombatanckich z tytułu oddzielenia od rodziców w celu wynarodowienia, domagając się przyznania mu takich uprawnień również z tytułu pobytu w 1943r. w obozie przejściowym w Z. Decyzją z dnia [...]marca 2003r. odmówiono mu wnioskowanej zmiany. W ocenie organu odwoławczego, ponownie rozpoznającego sprawę, zebrane w toku postępowania dowody nie potwierdzają, że Z.G. przebywał w obozie przesiedleńczym w Z. W szczególności budzą wątpliwości oświadczenia samego wnioskodawcy, który w życiorysie załączonym do wniosku z 1995r. powołał inną podstawę i inne okoliczności. Wnosił on bowiem wówczas o przyznanie uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu oddzielenia od rodziców w celu wynarodowienia, wyjaśniając że w lipcu 1943r. został wysiedlony wraz z rodziną z miejscowości S., a następnie osadzony w hali targowej, gdzie dokonano segregacji ludności, w wyniku której został on wraz z siostrą skierowany do pracy u niemieckiego gospodarza. Natomiast w niniejszym postępowaniu Z.G. oświadczył, że wysiedlenie nastąpiło w maju 1943r., kiedy wraz z rodziną został przewieziony do obozu w Z., w którym przebywał do lipca 1943r., a dopiero następnie wraz z siostrą C. został zatrudniony u nasiedlonego Niemca J.P. Organ podkreślił przy tym, że wyjaśnienia Z.G. są sprzeczne z zaświadczeniem Archiwum Państwowego z dnia 11 sierpnia 1988r., z których wynika, że jego rodzina została wywieziona do III Rzeszy z obozu w Z., a nie w Z. Z kolei podczas przesłuchania przez pracownika Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie Z.G. oświadczył, że został schwytany i osadzony w obozie w Z., kiedy wraz z siostrą C. poszedł do obozu przekazać żywność przyrodniemu bratu J.M. W ocenie organu powyższe sprzeczności w zeznaniach Z.G. uzasadniają odmowę przyznania mu uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Ponadto decyzje Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej ( Nr [...] ) nie potwierdziły, by Z.G. został odebrany rodzicom w celu przymusowego wynarodowienia w okresie od lipca 1943r. do lipca 1944r., gdyż z materiału dowodowego wynika, że został on skierowany do pracy przymusowej, która nie oznacza wynarodowienia czy eksterminacji. W sprawie nie zachodzą zatem przesłanki przyznania mu uprawnień kombatanckich na podstawie art.4 ust.2 ustawy o kombatantach. Na powyższą decyzję Z.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się jej uchylenia. W skardze wyjaśnił, że do obozu w Z. dostał się dwukrotnie: po raz pierwszy, gdy usiłował podać żywność swojemu przyrodniemu bratu J.M., drugi raz- w czasie wysiedlania mieszkańców okolic S., natomiast w obozie w Z. nigdy nie przebywał, gdyż trafiały tam osoby bezpośrednio przed wysłaniem ich na roboty przymusowe w III Rzeszy. Skarżący podkreślił, że do akt sprawy złożył informację z Archiwum Państwowego, z której wynika, że jego przyrodni brat – J.M. przebywał w obozie w Z. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skardze nie można odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 107§1kpa. W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej ma zatem obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Mając na uwadze przepisy prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy oraz jakie dowody należy przeprowadzić w celu udowodnienia tych faktów. Zgodnie natomiast z przepisem art.77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia z urzędu wszelkich niezbędnych czynności w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, by na jego podstawie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą nie tylko na organie pierwszej, ale również drugiej instancji, co wynika z przepisu art.136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem zastosowania właściwej normy prawa materialnego. Warunki nabywania uprawnień kombatanckich określa ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego ( Dz.U. z 2002r.,Nr 42, poz.371) Stosownie do art. 4ust.1pkt.1 lit. "a", "b" i "c" przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym represjami są okresy przebywania w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa oraz w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny. Obowiązkiem organów administracji publicznej orzekających w sprawie uprawnień kombatanckich jest więc- zgodnie ze wskazanymi wyżej zasadami postępowania wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 136 kpa - dokładne ustalenie, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia kombatanckie przebywała w jednym z wymienionych miejsc. Jest to bowiem okoliczność decydująca o rozstrzygnięciu. W rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono należycie, czy Z.G. rzeczywiście przebywał w obozie hitlerowskim w Z. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie rozważał bowiem materiałów dowodowych znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy Nr [...], zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2002r., Nr [...] przyznającą uprawnienia kombatanckie siostrze Z. G. – C. R. z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w Z. Z zebranych w tej sprawie dowodów wynika, że C. R. ( z d. G. ) przebywała w obozie w Z. od maja do lipca 1943r. wraz ze swoim bratem, skarżącym Z.G., skąd następnie razem z nim została skierowana do pracy przymusowej u Niemca J.P.. Decyzją z dnia [...]lutego 2002r. przyznano jej uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w tym obozie. Na fakt pobytu w obozie wspólnie z siostrą C. powołuje się skarżący w swoich wyjaśnieniach, a także potwierdzają to świadkowie: M. Ż. ( k.166), M. S. ( k.163), J. Z. ( k.162) Nie kwestionując zatem istniejących w sprawie wątpliwości, zwłaszcza co do wiarygodności rozbieżnych wyjaśnień Z.G. należy stwierdzić, że respektowanie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art.8 kpa) wymaga ponownego rozpoznania sprawy przez organ i dokonania oceny wniosku także w kontekście dowodów zebranych w sprawie C.R., siostry skarżącego, obdarzonych wiarą przez organ. Podkreślić bowiem należy, że wydane w niej rozstrzygnięcie zostało oparte na zeznaniach tych samych świadków, tj. M. Ż., J. Z. i M.S., którym w niniejszym postępowaniu odmówiono wiarygodności, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie nie czyni zadość wymaganiom określonym w art.107 § 3 kpa. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145§1pkt.1lit.c oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji.