II SA/Lu 572/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Wójta Gminy odmówił odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. Organ nie znalazł okoliczności pozwalających na uwzględnienie wniosku złożonego w tym przedmiocie przez Z. W. w dniu 12 lutego 2010 r. Od powyższej decyzji Z. W. złożył odwołanie, w którym zarzuca organowi pomocy społecznej naruszenie art. 100, art. 119 ust. 2 pkt 2 i 5 ustawy o pomocy społecznej, ustawę o danych osobowych, § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Skarżący wskazał, że nie zna treści wywiadu, nie ustalono jego "sytuacji nadzwyczajnej" (od 2005 r. kredyt na opłacenie pomocy z powodu naruszeń prawa w OPS, obecnie 443 zł komornik). Ponadto podniósł, że biorąc pod uwagę kwotę, którą ma do dyspozycji, a wydatki, które musi ponieść, pozostaje mu niewiele na żywność. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że organ I instancji ustalił nową wysokość odpłatności, biorąc pod uwagę możliwość zastosowania art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej do odpłatności za godzinę świadczonej usługi w wysokości 5% wartości godziny usługi, czyli stan po wydaniu decyzji zmieniającej odpłatność, tym samym rozpoznał też wniosek z dnia 23 kwietnia 2010 r. o zastosowanie ww. artykułu. Kolegium stwierdziło, że Z. W. posiada środki pieniężne na niezbędne potrzeby życiowe, a kwota odpłatności w wysokości ok. 80,00 zł nie stanowi nadmiernego obciążenia i nie niweczy skutków udzielanej pomocy. Zdaniem organu odwoławczego skarżący jest w stanie ponosić niezbędne wydatki, mając na uwadze miesięczne dochody w wysokości 622,57 zł (422,57 zł + 200,00 zł). Sytuacja życiowa w jakiej znajduje się odwołujący jest trudna, jednakże nie stanowi ona szczególnego przypadku w rozumieniu art. 104 § 4 ustawy o pomocy społecznej, dlatego też organ przyznając specjalistyczne usługi opiekuńcze nie zwolnił Z. W. z odpłatności za nie, ustalając odpłatność w wysokości zgodnej z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz. 1598 ze zm.). Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że organ nie naruszył wymienionych w odwołaniu przepisów prawa. Poza tym wskazało, że zarzut, iż nie ustalono sytuacji szczególnej jest nietrafny. Wprawdzie potrącenie komornicze nie ma wpływu na ustalenie dochodu, to jednak w analizie sytuacji finansowej organ uwzględnił to potrącenie. Ponadto Kolegium stwierdziło, że spłata zobowiązań kredytowych nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu ww. art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy ponadto wyjaśnił, że w związku z zaskarżeniem postanowienia z dnia [...] Nr [...] odmawiającego wyłączenia pracownika socjalnego E. W. od udziału w niniejszej sprawie Kolegium nie znalazło podstaw do zakwestionowania tego rozstrzygnięcia wydanego w wyniku rozpatrzenia wniosku Z. W. z dnia 30 marca 2010 r. W złożonej na decyzję Kolegium skardze Z. W. stwierdza, że organy naruszają prawo od lat. Skarżący wskazał na naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i zakwestionował ustalony przez organy administracji dochód, który jego zdaniem obecnie wynosi 440zł. Podniósł także, że organy naruszają przepisy ustawy o ochronie danych osobowych, w tym art. 100, 119 ust. 2 pkt 5 oraz § 7 rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2005r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów. Skarżący wnosił o odstąpienie od żądania zwrotu odpłatności za przyznane decyzją z dnia [...], Nr [...] specjalistyczne usługi opiekuńcze od 4 stycznia 2010r. w wysokości 5% kosztu usługi za jedną godzinę w dni powszednie. Decyzja ta zmieniała decyzję z dnia [...], Nr [...] Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w części dotyczącej odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze, w związku ze zmianą sytuacji dochodowej Z. W. Podstawą żądania skarżącego jest art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym, w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Decyzja wydana w oparciu o ten przepis ma charakter uznaniowy, co oznacza, że w gestii organu pozostawiona jest odmowa albo uwzględnienie wniosku strony, natomiast sądowa kontrola takiej decyzji ogranicza się wyłącznie do zbadania, czy w toku postępowania organy należycie przeprowadziły postępowanie, w szczególności czy podjęły wszelkie czynności niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, a także czy dokonana przez te organy ocena prawna tych ustaleń została wyczerpująco uzasadniona. O ile zatem organy przeprowadzą prawidłowo postępowanie wyjaśniające i uargumentują w sposób przekonywujący swoją decyzję wydaną w graniach przysługującego im uznania, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Analizując omawianą sprawę stwierdzić należy, że organy podjęły wszelkie czynności zmierzające do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a rozstrzygnięcie logicznie umotywowały, dlatego nie można im zarzucić naruszenia obowiązujących przepisów, co stanowiłoby podstawę uchylenia ich decyzji. Organy prawidłowo skoncentrowały się na zbadaniu sytuacji materialnej i życiowej skarżącego w celu oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w ww. przepisie tj. czy sytuacja skarżącego stanowi szczególny przypadek, a zwłaszcza czy żądanie zwrotu wydatków na udzielone mu specjalistyczne usługi opiekuńcze stanowiłoby dla niego nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej pomocy. Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w dniu 25 lutego 2010r. Poza tym wskazał, że skarżący otrzymuje inną stałą pomoc. Jak wynika z akt administracyjnych skarżącemu przyznano świadczenie z programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 200zł przyznanej w okresie od 1 stycznia 2010 do 31 grudnia 2010r., poza tym skarżący korzysta z wykonywanych przez opiekunkę specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w wymiarze 6 godzin w dni powszednie. Skarżący ma poza tym stałe źródło dochodu w postaci renty w kwocie 591,34 zł. Został on także zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności P (choroba psychiczna). Wnioskodawca w postępowaniu przed organami wskazywał na ponoszone wydatki (za energię, telefon komórkowy, wodę, leki). W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, nie można zakwestionować, mając na uwadze materiał dowodowy, prawidłowej oceny prawnej dokonanej przez organy administracji ustalonego stanu faktycznego (sytuacji materialnej i życiowej skarżącego) poprzez uznanie, że sytuacja ta nie jest szczególnym przypadkiem, a zwłaszcza, że odpłatność za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze nie niweczy skutków udzielonej pomocy ani też stanowi dla skarżącego nadmiernego obciążenia. Podkreślić bowiem należy, że ustawową zasadą jest odpłatność za niepieniężne świadczenia przyznawane z pomocy społecznej, w tym za specjalistyczne usługi opiekuńcze, a odstępstwo od tej zasady jest wyjątkiem (art. 96 ustawy). Ustawodawca przyznawanie usług opiekuńczych wiąże bowiem przede wszystkim ze stanem zdrowia wnioskodawcy, a nie z jego sytuacją finansową, która tylko częściowo ma w tym przypadku znaczenie tj. wpływa na wysokość tej odpłatności. Tylko w sytuacji, gdy dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, wnioskodawca zwolniony jest z odpłatności za przyznane świadczenie (art. 96 ust. 2 ustawy). Skoro w niniejszej sprawie bezspornym jest, że dochód skarżącego Z. W. jest wyższy niż ustawowe kryterium wynoszące 477zł, to zwolnienie go z odpłatności za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze leżało wyłącznie w granicach uznania organu administracyjnego, którego – w ocenie Sądu – organ nie przekroczył. Organ przeprowadził prawidłowo i starannie postępowanie wyjaśniające, a swoje stanowisko przekonywająco uzasadnił, w szczególności wskazał, że skarżący stale korzysta z pomocy Ośrodka, a więc jego niezbędne bieżące potrzeby są w miarę możliwości finansowych organu zaspokajane. Słusznie organy obu instancji uznały, że nie było podstaw do wyłączenia pracownika OPS E. W., bowiem skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do jej bezstronności. Poza tym nietrafny jest zarzut podniesiony przez skarżącego w odwołaniu, iż nie zapoznał się z treścią wywiadu środowiskowego, który został z nim przeprowadzony w dniu 25 lutego 2010r., ponieważ na formularzu wywiadu przeprowadzonego właśnie w tym dniu widnieje jego podpis (k. 7 akt administracyjnych). Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm).