II SA/Lu 576/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak - sprawozdawca, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2005 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...]. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia maja 2005 r. (Nr Rep. [...]) wydaną na podstawie art. 16 ust. 1-5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 228 poz. 2255 ze zm.) § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r. Nr 213 poz. 2162) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A.Ł. od decyzji wydanej przez zastępcę dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia grudnia 2004 r. (znak:[...])odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę M. Ł. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji orzekł, że ze złożonego wniosku i załączonych dokumentów wynika, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i posiadając znaczny stopień niepełnosprawności nie podejmuje i nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, gdyż sam wymaga opieki osób drugich, czyli nie zachodzi określona w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie odwołanie od tej decyzji złożył A.Ł. podnosząc, że brak jest podstaw prawnych do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem. Stwierdził, że zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby. Rozpatrując odwołanie organ II instancji stwierdził, że materialnoprawną podstawą do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stanowi art. 17 ust. 1 i 2 w świetle którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu(...), jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem które legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie może przekraczać kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ustalił po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, że A. Ł. nie pracuje zawodowo i nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, a dochód w 2002 r. na członka rodziny wyniósł 333,36 zł miesięcznie. Córkę M. Ł. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności na posiedzeniu w dniu października 2004 r. zaliczył do osób niepełnosprawnych, do dnia listopada 2005 r. w tym zakresie wydając orzeczenie. Ponadto w orzeczeniu wskazano, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego uczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei w aktach sprawy znajduje się orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (znak: [...]) zaliczające wnioskodawcę do znacznego stopnia niepełnosprawności. W tym orzeczeniu ustalono, że stopień niepełnosprawności datuje się od lutego 2002 r. i orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy i wydaje się je na okres do lutego 2007 r. Jednocześnie we wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby określono wnioskodawcę jako "niezdolnego do pracy", jak również wskazano na wymóg konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z tych względów organ II instancji podzielił pogląd organu I instancji, że posiadając orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności oraz wskazanie "niezdolny do pracy" A. Ł. nie podejmuje i nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, gdyż sam wymaga pomocy osób drugich, czyli nie spełnia ustawowej przesłanki zapisanej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Sądu skarżący kwestionuje ustalenia faktyczne dokonane w tej sprawie przez organ odwoławczy oraz ich interpretację. W szczególności podnosi zarzut, że orzeczony wobec niego stopień niepełnosprawności nie oznacza, że nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz swojego dziecka, które także jest niepełnosprawnym. Ponadto stwierdza, że opiekując się niepełnosprawnym dzieckiem (niepełnosprawność ruchowa) nie może podjąć ani pracy, ani rozpocząć własnej działalności w domu, tym bardziej, że ze środków PFRON otrzymał komputer w ramach programu "Komputer dla Homera", właśnie w celu rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Jednocześnie dodał, że był zarejestrowany i miał propozycję szkolenia z PUP jako niepełnosprawny lecz ze względu właśnie na opiekę nad dzieckiem nie mógł z niej skorzystać, zaś wyrejestrował się sam jako bezrobotny w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle dyspozycji art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia czy też innej pracy zarobkowej przysługuje w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem m.in. matce lub ojcu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia czy też innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, które posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Ponadto muszą wystąpić dodatkowe w tym zakresie wskazania w świetle dyspozycji art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w tym stanie prawnym i faktycznym jest stwierdzenie organu I jak i II instancji, że skarżący posiadając orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności oraz wskazanie "niezdolny do pracy" nie podejmuje i nie rezygnuje z zatrudnienia czy też innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, ponieważ sam wymaga pomocy osób drugich, czyli nie spełnia ustawowej przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wynika to zdaniem organu II instancji ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, gdyż skarżący nie pracuje zawodowo i nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Ponadto w aktach sprawy znajduje się orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (znak: [...] zaliczające wnioskodawcę do znacznego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu tym Zespół stwierdził, że stopień niepełnosprawności datuje się od lutego 2002 r., ma charakter okresowy i wydaje się je na okres do lutego 2007 r. We wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości skarżącego określono wnioskodawcę jako "niezdolnego do pracy", jak również wskazano na wymóg konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednak zdaniem Sądu administracyjnego tego rodzaju wykładnia celowościowa i systemowa dokonana przez właściwe organy nie jest prawidłowa. Z ustaleń faktycznych w tej sprawie wynika bowiem, że skarżący faktycznie sprawuje na co dzień opiekę nad dzieckiem, a zatrudnienia nie podejmuje w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, które jest w wieku licealnym i ma zapewnione indywidualne nauczanie w domu (dowód: protokół z rozprawy). Ponadto błędne jest stwierdzenie organu, że orzeczenie o niezdolności do pracy oznacza zakaz wykonywania pracy gdyż jedynie powoduje, że musi być ona dostosowana do odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości jej podjęcia przez osobę niepełnosprawną (art. 6b ust. 3 pkt 1 i 7 cyt. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej). Dlatego też skarżący był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku w okresie od dnia lipca 2003 r. do dnia marca 2005 r. (dowód zaświadczenie w aktach sprawy – karta Nr 7 akt sprawy) lecz wyrejestrował się właśnie w celu uzyskania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto żona skarżącego ma także orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności lecz jest zatrudniona na stanowisku pielęgniarki asystenta stomatologa (dowód protokół z rozprawy). Na tej podstawie należy stwierdzić, że wykładnia celowościowa i systemowa art. 17 ust. 1 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana w tej sprawie przez właściwe organy narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w świetle dyspozycji art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak i sentencji.