II SA/Lu 581/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. J.-P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Pismem z [...] r. J. R. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Ł. o przyznanie zasiłku stałego. Wniosek uzasadnił tym, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane jest na stałe. Ponadto nie pracuje ze względu na stan zdrowia. Decyzją z [...] r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Ł. odmówił przyznania J. R. zasiłku stałego. W ocenie organu administracji wnioskodawca nie spełnia przesłanki kryterium dochodowego. J. R. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z [...]. stwierdzającym umiarkowany stopnień niepełnosprawności. Rodzina wnioskodawcy składa się z 5 osób - małżonków R. i ich trojga dzieci: [...], D. i P.. Na dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w lipcu 2015 r. składało się świadczenie pielęgnacyjne żony H. , które ma przyznane w związku z opieką nad synem [...] (1.200 zł miesięcznie), zasiłki pielęgnacyjne K. i D. (306 zł miesięcznie), renta socjalna [...] (643,02 zł miesięcznie) i zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem (301 zł miesięcznie). Dochód rodziny, po odliczeniu składki KRUS w wysokości [...] zł oraz dobrowolnie opłacanej przez wnioskodawcę składki PZU w wysokości [...] zł, wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł i przekracza ustawowe kryterium dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, które z daty orzekania wynosi [...] zł (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej). Odwołanie od decyzji wniósł J. R.. Stwierdził, że od października 2015 r. podwyższono kryterium dochodowe w przeliczeniu na jednego członka rodziny, toteż zasiłek stały powinien być mu przyznany. Nawet, gdy dochód na osobę w rodzinie przekracza ustawowe kryterium dochodu, to zasiłek powinien być przyznany z tym, że w pomniejszonej wysokości będącej różnicą między kwotą przekroczenia a kwotą przysługującego zasiłku stałego. Polemizując natomiast z organem w kwestii składu jego rodziny stwierdził, że jego rodzina składa się z pięciu osób, ale tylko przez dziewięć miesięcy, gdyż od października 2015 r. do czerwca 2016 r. jego córka [...] przebywa poza miejscem zamieszkania i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i w tym okresie należy liczyć dochody tylko czterech osób. Do odwołania dołączono oświadczenie K. R., w którym stwierdziła, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, ma własny dochód, z którego pokrywa swoje wydatki. Decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podzieliło przy tym ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji co do liczby członków rodziny skarżącego. Na okoliczność, że zalicza się do nich córka [...] wskazuje rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadzony [...] r., podpisany przez J. R. bez żadnych uwag oraz kolejny wywiad środowiskowy z [...] r. przeprowadzony w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]. o odmowie przyznania zasiłku celowego na opał. W odwołaniu nie kwestionuje się, a wręcz potwierdza pięcioosobowy stan rodziny pisząc, że taka liczba członków rodziny ma miejsce do października, gdyż od tego miesiąca do czerwca następnego roku córka [...] w związku ze studiami przebywa poza miejscem zamieszkania. Tego zapatrywania skarżącego Kolegium jednak nie podzieliło. W jego ocenie studiujące dziecko jest stałym członkiem rodziny niezależnie od tego, czy mieszka w domu, czy w akademiku, czy na stancji. Przejściowy pobyt córki poza miejscem zamieszkania sam w sobie nie wyłącza jej z grona członków gospodarstwa domowego i nie upoważnia do liczenia w tym okresie dochodów tylko czterech osób. C. gospodarstwa domowego albo się jest, albo nie. Nie można nim być tylko w pewnych, wybranych i wygodnych dla siebie okresach, a w innych nie. O odrębności gospodarstwa domowego córki od pozostałych domowników nie świadczy jej twierdzenie, że dysponuje odrębnym dochodem w okresie przebywania poza miejscem zamieszkania. Jest to bowiem tylko kwestia wewnętrznych uzgodnień w rodzinie, które należało traktować jako kolejny wyznacznik wspólnego gospodarowania. Córka J. R. studiuje czwarty rok, a więc od roku akademickiego [...], i do tej pory organ administracji w toku innych postępowań o świadczenia z pomocy społecznej dla odwołującego się i jego rodziny, ustalając skład rodziny J. R. zaliczał do niej córkę [...], czego ten nie kwestionował. Kolegium podkreśliło też, że skoro na córkę [...] przysługuje matce zasiłek rodzinny (dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, o którym mowa w art. 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych), to tym samym jest ona dzieckiem w wieku do ukończenia 25 roku życia pozostającym na utrzymaniu rodziców, o jakim mowa w art. 3 pkt 16 tej ustawy. Wspólne gospodarstwo domowe nie oznacza, że wszyscy domownicy muszą wspólnie dysponować wszystkimi dochodami wszystkich domowników. Jest to pewien szczególny rodzaj więzi, zależności, wspólnoty celów i interesów życiowych, priorytetów, ale też i obowiązków i obciążeń. We wspólnym gospodarstwie domowym mogą być osoby, które razem nawet nie mieszkają na stałe. Natomiast jest zasadą, że osoby spokrewnione, razem zamieszkujące, pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym nawet jeśli w nierównym stopniu przyczyniają się do utrzymania domu. W przypadku takich osób to na nich spoczywa ciężar wykazania, że jest inaczej oraz, iż razem mieszkający krewni nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Zdaniem Kolegium J. R. nie wykazał przekonująco, aby córka prowadziła odrębne gospodarstwo domowe, stąd też Kolegium nie znalazło dostatecznych argumentów, aby odstąpić od domniemania założonego przez ustawodawcę w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. W konsekwencji Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że przy obliczaniu należy uwzględnić także dochód córki. Organ I instancji prawidłowo zatem, bo zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, ustalił źródła dochodów rodziny, aczkolwiek nieprawidłowo ustalił jego wysokość na kwotę [...]zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie w wysokości [...] zł. Błędnie odliczył bowiem od dochodu miesięczną składkę KRUS (14zł) i dobrowolnego ubezpieczenia w PZU (20zł). Kolegium przyjęło, że dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku czyli z lipca 2015 r., wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...]zł. Nie wpływa to jednak na ocenę zasadności decyzji organu I instancji, gdyż w dacie orzekania przez organ I instancji kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynosiło [...] zł. Oceny możliwości przyznania J. R. zasiłku stałego nie zmienia podwyższenie od dnia [...] r. kryterium dochodowego na osobę w rodzinie do kwoty [...]złotych (rozporządzenie Rady Ministrów z [...] r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2015 r. poz. 1058). Od października 2015 r. zwiększył się bowiem również dochód rodziny J. R.. Według oświadczenia córki [...] od października 2015 r, pobiera ona stypendium w wysokości [...] zł, co dodatkowo potwierdza zaświadczenie z Uniwersytetu Przyrodniczo - Humanistycznego w S. z [...] r. Stypendia socjalne przysługują na postawie przepisów ustawy z dnia [...] r. Prawo o szkolnictwie wyższym, a na podstawie tych właśnie przepisów K. R. otrzymała stypendium, podlegają wliczeniu do dochodu rodziny. Stosownie do art. 8 ust. 4 pkt 3 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy nie wlicza się jedynie pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów ustawy o systemie oświaty. Po uwzględnieniu stypendium córki [...] w dochodach rodziny przypadający na osobę dochód w październiku 2015 r. był wyższy od kryterium dochodowego obowiązującego od tego miesiąca, czyli od [...] zł. Wyniósł [...] zł (2.450,02 zł + [...] zł = [...] zł : 5 osób). Od lutego 2016 r. stypendium córki wynosiło [...] zł, ale zmiana ta nie miała wpływu na końcową ocenę uprawnień J. R. do zasiłku stałego, albowiem od stycznia 2016 r. żonie skarżącego przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł, córka [...] od lutego 2016 r. ma przyznany na kolejny okres, do [...] r. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, a od listopada 2015 r. rodzinie przysługują świadczenia rodzinne w wysokości po [...] zł miesięcznie. Wobec tego łączny dochód rodziny w lutym i marcu 2016 r., a więc z daty orzekania przez Kolegium, wyniósł [...] zł miesięcznie, a w przeliczeniu na jednego jej członka [...] zł miesięcznie. Kwota ta przekracza ustawowe kryterium dochodu dla osoby w rodzinie ustalone na kwotę [...]zł. Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł J. R.. Podniósł, że jeżeli dochód w jego rodzinie przekracza ustawowe kryterium o kilka lub kilkadziesiąt złotych, to zasiłek stały powinien być mu przyznany z tym, że w pomniejszonej wysokości będącej różnicą między kwotą przysługującego zasiłku stałego a kwotą, o którą przekracza kryterium dochodowe. Uważa, że jeżeli i takiego rozwiązania ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje, to istnieje inna możliwość przyznania mu pomocy, a mianowicie specjalnego zasiłku celowego, które to świadczenie przysługuje takim osobom jak on, czyli nie spełniających kryterium dochodowego i znajdującym się w trudnej sytuacji materialno-bytowej spowodowanej bezrobociem i niepełnosprawnością. Stwierdził, że w jego rodzina liczy pięć osób, przy czym córka już od czterech lat przebywa poza miejscem zamieszkania w związku ze studiami na Uniwersytecie Przyrodniczo-Humanistycznym w S.. Od tego też czasu prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z własnych dochodów tj. ze stypendium, zasiłku pielęgnacyjnego, zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji. Nadto skarżący poddał w wątpliwość, czy wszystkie świadczenia tj. świadczenie pielęgnacyjne żony, zasiłek pielęgnacyjny i rodzinny, a także renta socjalna syna, powinny być wliczone do dochodu rodziny. W odpowiedzi na skargę Kolegium ustosunkowując się do jej zarzutów, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jak i decyzji utrzymanej nią w mocy jest art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), który stanowi, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z przepisu tego wynika zatem, że przesłanki konieczne do ustalenia prawa do zasiłku stałego to: 1) pełnoletniość, 2) niezdolność do pracy, 3) pozostawanie w rodzinie, 4) dochód. Są to istotne dla sprawy okoliczności, w rozumieniu art. 7 kpa, których ustalenie jest obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie zasiłku stałego. W myśl art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest więc obligatoryjne w toku postępowania w sprawie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest bowiem elementem poprzedzającym wydanie decyzji przyznającej lub odmawiającej świadczenia. Jak ustalono w toku postępowania administracyjnego na podstawie przeprowadzonego w dniu [...]. wywiadu środowiskowego, i co jest w sprawie niesporne, w dniu orzekania przez Kolegium skarżący miał 53 lata i w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącym, że osobą całkowicie niezdolną do pracy jest m.in. osoba legitymująca się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jest całkowicie niezdolny do pracy. Zgodnie bowiem z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] r. ma przyznany umiarkowany stopień niepełnosprawności (k. 17 akt adm.). Wątpliwości nie budzie też, co ustalono w trakcie wywiadu środowiskowego, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną oraz dziećmi (k. 27 i 33 akt adm.). Ostatnią z przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku stałego jest dochód. Stosownie do unormowania art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej prawo do zasiłku stałego przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekraczał, w dniu orzekania przez organ I instancji, kwoty [...]zł (kwota przyjęta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz.U. z 2012 r., poz. 823). Natomiast w dniu orzekania przez organ odwoławczy to kryterium dochodowe wynosiło [...] złotych (rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz.U. z 2015 r., poz. 1058). Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 pkt 1 – 3 ustawy o pomocy społecznej). Artykuł szósty punkt czwarty ustawy o pomocy społecznej stanowi natomiast, że dochód rodziny stanowi sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Przy czym stosownie do unormowania punktu czternastego tego przepisu rodzinę tworzą osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W toku postępowania odwoławczego zarysował się spór co do składu osobowego rodziny skarżącego, który powinien stanowić podstawę obliczenia dochodu. W trakcie wywiadu środowiskowego w dniu [...] r. skarżący do członków rodziny zaliczył żonę H. R., synów D. R. i P. R. oraz córkę K. R. (k. 33 akt adm.). Przy czym jak ustalił organ I instancji K. R. jest studentką dziennych studiów stacjonarnych (k. 27 akt adm.). W odwołaniu skarżący zakwestionował sposób ustalenia dochodu. W jego ocenie ze względu na to, że w okresie od [...] r. do [...] r. córka studiując zamieszkuje poza domem, utrzymuje się z własnych dochodów i faktycznie prowadzi odrębne gospodarstwo domowe jej dochody nie powinny być uwzględniane przy obliczaniu dochodu rodziny. Stanowisko to zaprezentowane zostało też w skardze. Miarodajną dla ustalenia stanu faktycznego przy ubieganiu się o świadczenie z pomocy społecznej jest sytuacja życiowa wnioskodawcy z daty złożenia wniosku, bądź miesiąca poprzedzającego jego złożenie (por. wyrok NSA z dnia [...] r., sygn. akt I OSK 744/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podstawę ustalenia sytuacji życiowej wnioskodawcy ubiegającego się o świadczenie z pomocy społecznej jest rodzinny wywiad środowiskowy wraz z dołączonymi do niego dokumentami. Z unormowania art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu i to o charakterze obligatoryjnym. Stanowi on postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie decyzji w przedmiocie przyznania świadczeń. Podkreślenia wymaga, że w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej rola rodzinnego wywiadu środowiskowego jest doniosła. Stanowiąc swoisty tryb postępowania dowodowego, wywiad jest sposobem zbierania informacji. Specyfiką spraw o świadczenia z zakresu pomocy społecznej jest to, że w sprawach tego rodzaju postępowanie dowodowe opiera się na oświadczeniach strony, a w mniejszym zakresie na dokumentach urzędowych. Wywiad stanowi zatem dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia będąc podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia. Zasadnie zatem opierając się na informacjach uzyskanych od skarżącego w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy przyjęły, że w skład rodziny skarżącego wchodzi także jego córka. Za zasadnością powyższej oceny przemawia również i to, że decyzją z dnia [...] r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Ł. przyznał H. R. zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego na K. R.. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia [...] r. o świadczeniach społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się natomiast pogląd, że istotną cechą pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym, a zatem i zaliczania się do rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej jest zapewnianie dochodu stanowiącego całkowite lub częściowe źródło utrzymania (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1060/11 opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ponadto jak ustalił organ odwoławczy, a czemu skarżący nie zaprzeczał, J. R. podczas każdego wywiadu środowiskowego poprzedzającego wydanie decyzji przyznających zasiłek okresowy np. decyzji z dnia [...] r. Nr [...], z dnia [...] r. Nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...] r. Nr [...], z dnia [...] r. Nr [...], a także decyzji z dnia [...] r. Nr [...] podawał, że jego rodzina składa się z pięciu osób. Zatem zaliczał do niej również córkę, mimo tego, że już wówczas studiowała. Jak wynika bowiem z ustaleń organów administracji studia rozpoczęła od roku akademickiego [...]. Również podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. skarżący wymienił córkę pośród członków rodziny (k. 42 akt adm.). Prócz tego Skład Orzekający zwraca uwagę na to, że z urzędu jest mu wiadomo, iż skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w toku postępowań sądowoadministracyjnych toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie wymieniał córkę jako osobę pozostającą z nim, matką i dwoma braćmi we wspólnym gospodarstwie domowym (sprawy o sygn. akt II SAB/Lu [...], II SA/Lu [...], II SA/Lu [...]). Taką samą informację ubiegając się o przyznanie prawa pomocy podawała też H. R. (II SA/Lu [...]). Konsekwencją powyższego ustalenia jest to, że przy ocenie tego, czy skarżący spełnienia kryterium dochodowego uwzględniany musi być dochód K. R.. Prawidłowo zatem organ I instancji przyjął, że na dochód skarżącego i jego rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku składało się świadczenie pielęgnacyjne H. R., przyznane jej w związku z opieką nad synem [...] (1.200 zł miesięcznie), zasiłki pielęgnacyjne K. i D. (306 zł miesięcznie), renta socjalna [...] (643,02 zł miesięcznie) i zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem (301 zł miesięcznie). Przy czym organ odwoławczy zasadnie przyjął, że od tak liczonego dochodu nie podlega odliczeniu składka KRUS (14 złotych). Podlegałaby ona bowiem odliczeniu jedynie wówczas, gdyby dochód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, uzyskiwany był z gospodarstwa rolnego (por. wyrok NSA z dnia [...] r., sygn. akt I OSK [...] – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z akt sprawy niniejszej nie wynika zaś, aby skarżący i członkowie jego rodziny uzyskiwali dochód z uprawy gospodarstwa rolnego. Odliczeniu nie podlega też dobrowolnie płacona do PZU składka ubezpieczenia (20 złotych). Jest to bowiem ubezpieczenie dobrowolnie płacone przez skarżącego, nie związane z powszechnym systemem ubezpieczeń społecznych, w którym co do zasady przewiduje się obowiązek ubezpieczenia (art. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 ustawy z dnia [...] r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.; art. 3 ust. 1 ustawy z dnia [...] r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 277 ze zm.). Płacone ponadto na rzecz podmiotu nie realizującego zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych. Prawidłowo więc organ odwoławczy przyjął, że w dacie rozstrzygania przez organ I instancji dochód rodziny skarżącego wynosił w lipcu 2015 r. [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje dochód w kwocie [...]zł. Jest to zatem dochód wyższy od kwoty dochodu przewidzianego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (456 zł). Również utrata mocy obowiązującej przez to rozporządzenie i wejście w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej podwyższającego kryterium dochodowe dla osoby pozostającej w rodzinie do kwoty [...]złotych nie miało wpływu na spełnienie przez skarżącego przesłanki kryterium dochodowego. Rozporządzanie to obowiązywać zaczęło od dnia [...] r. Z tą datą zwiększył się też dochód rodziny skarżącego, gdyż od [...] r. K. R. jako studentce studiów stacjonarnych przyznano stypendium socjalne w łącznej kwocie [...]złotych (k. 53 i 55 akt adm.). Stypendium to wlicza się zaś do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3, gdyż nie wlicza się do niego jedynie pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty. Studencie otrzymują zaś pomoc o charakterze socjalnym na podstawie art. 173 ustawy z dnia [...] r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r,. poz. 572 z późn. zm.). Po uwzględnieniu stypendium K. R. dochód przypadający na osobę w rodzinie skarżącego w październiku 2015 r. był wyższy od kryterium dochodowego obowiązującego od tego miesiąca, czyli od [...] zł, wynosił bowiem [...] zł (2.450,02 zł + [...] zł = [...] zł : 5 osób). Od lutego 2016 r. stypendium córki wynosiło [...] zł. Zmiana ta nie miała jednak wpływu na ocenę prawa skarżącego do zasiłku stałego. Od stycznia 2016 r. żonie skarżącego przysługuje bowiem świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł (k. 9 akt adm.), córka [...] od lutego 2016 r. ma przyznany do [...] r. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł (k. 57 akt adm.), a od listopada 2015 r. rodzinie przysługują świadczenia rodzinne w wysokości po [...] zł miesięcznie. Tym samym łączny dochód rodziny skarżącego w lutym i marcu 2016 r. wyniósł [...] zł miesięcznie, co w przeliczeniu na jednego jej członka rodziny daje dochód w kwocie [...]zł miesięcznie. Kwota ta przekracza ustawowe kryterium dochodu dla osoby w rodzinie ustalone na kwotę [...]zł. Zatem zarówno w dacie rozstrzygania sprawy przez organ I instancji jak i organ odwoławczy skarżący nie spełniał przesłanki kryterium dochodowego z art. 37 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Organy obu instancji dokonały w niniejszej sprawie prawidłowej wykładni art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej odmawiając skarżącemu prawa do zasiłku stałego. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718) oddalił skargę. O przyznaniu wynagrodzenia adwokata ustanowionemu w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801).