II SA/Lu 584/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek (sprawozdawca), Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku oddala skargę. II SA/Lu 584/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 5 ust. 2, art. 8 pkt 3 "a", 5, 6, art. 14 ust. 1 i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A. P., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...].,Nr [...], odmawiającą przyznania za okres od 1 maja 2004 r. do 30 września 2004 r. na dziecko K. B., zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz przyznającej jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że A. P. w dniu 22 października 2004 r. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wniosek o ustalenie na syna K. B. prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, w odpowiedzi na który organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...]. przyznał zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1 października 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Od decyzji tej wnioskodawczyni nie składała odwołania, przez co orzeczenie stało się ostateczne. Jednocześnie A. P. pismem z dnia 22 października 2004 r., kierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wniosła między innymi o przyznanie wraz z należnymi odsetkami za okres od maja do października 2004 r. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz rozpoczęcia roku szkolnego. Pismo to zostało przekazane według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie celem jego załatwienia w części dotyczącej opisanych wyżej świadczeń. Organ pomocy społecznej decyzją z dnia [...]. odmówił A. P. przyznania za wnioskowany okres od 1 maja do 30 września 2004 r. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. Decyzja ta, na skutek wniesionego odwołania, została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał w dniu [...] decyzję o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku za wnioskowany okres. A. P. wniosła odwołanie od tej decyzji, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniając odwołanie, decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję organu pomocy społecznej i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium zwróciło uwagę na konieczność odmiennego potraktowania wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] ponownie odmówił przyznania wymienionych wyżej świadczeń. Od tej decyzji również zostało wniesione odwołanie, w wyniku którego, decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po raz kolejny uchyliło decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium zwróciło uwagę na fakt nieuwzględnienia przez organ pomocy społecznej stanowiska Kolegium wyrażonego w poprzedniej decyzji, dotyczącego kwestii jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, decyzją z dnia [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania za okres od 1 maja 2004 r. do 30 września 2004 r. zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, przyznał natomiast jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100 zł. Od decyzji tej A. P. wniosła odwołanie, po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...], na którą A. P. wniosła skargę do sądu administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podnosi, iż brak jest przesłanek do eliminacji decyzji organu pierwszej instancji z obrotu prawnego. Kolegium prezentuje pogląd o prawidłowości stanowiska Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w materii załatwienia w sposób odmowny wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego i z tytułu samotnego wychowywania dziecka, natomiast w odniesieniu do materii jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego zaprezentowało pogląd wskazujący na konieczność uwzględnienia wniosku w tej części. Kolegium stwierdza, że z zebranego materiału dowodowego jak i z treści samego odwołania od decyzji organu I instancji bezsprzecznie wynika, iż w okresie od maja do września 2004 r. skarżąca nie składała w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie żadnego wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, a pierwszym wnioskiem o przyznanie świadczeń za powyższy okres jest pismo skarżącej z dnia 22 października 2004 r. skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przekazane według właściwości do organu I instancji w celu jego rozpoznania we wskazanym zakresie. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podziela pogląd organu pierwszej instancji, iż przy rozstrzyganiu przedmiotowego wniosku ma zastosowanie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ustosunkowując się do zawartego w treści odwołania zarzutu A. P., iż w organie pomocy społecznej odmówiono przyjęcia jej wniosku, uznało, że zarzut ten nie może mieć znaczenia w sprawie, gdyż ustawodawca wszelkie konsekwencje w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych wiąże z faktem złożenia wniosku. Ponadto Kolegium wskazuje, że skarżąca od chwili zaliczenia jej syna do osób niepełnosprawnych w roku 2004 r. i legitymowania się odpowiednim dokumentem nie spełniała kryterium dochodowego do przyznania świadczeń rodzinnych i ewentualne rozpatrzenie jej wniosku wiązałoby się z koniecznością wydania decyzji odmownej. Skargę do sądu administracyjnego wniosła A. P., domagając się przyznania świadczeń rodzinnych za okres od 1 maja 2004 r. do 30 września 2004 r. tj. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Z treści skargi, przedstawiającej obszerną historię sprawy, wynika, iż skarżąca jest niezadowolona z zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podnosi zarzut wielokrotnej odmowy przyjęcia przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie jej wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, a także zarzut braku rzetelnej informacji i pomocy od strony organu, w szczególności nieudzielenie jej informacji o możliwości zawieszenia biegu terminu w sytuacji, gdy poinformowała organ o toczącym się postępowaniu sądowym w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności jej syna. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wyjaśniło dodatkowo, że momentem, który przesądza o konieczności stosowania w odniesieniu do rodziny A. P. podwyższonego kryterium dochodowego do kwoty 583 zł (art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) jest moment uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w L. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. sygn. akt [...] czyli wrzesień 2004 r., na mocy którego syn skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Ponadto organ stwierdza, iż w niniejszej sprawie nie występuje konieczność badania kwestii tzw. kontynuacji świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń rodzinnych przez organ pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 – 2 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (to jest rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Stosownie zaś do art. 8 cytowanej ustawy, do zasiłku rodzinnego przysługują w szczególności dodatki z tytułu: samotnego wychowywania dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego. Dodatki te przyznawane są jedynie w przypadku ustalenia przez organ właściwy prawa do zasiłku rodzinnego. W całej sprawie, która ma długą historię, chodzi o zastosowanie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zarówno ustawodawca nowelizując ustawę jak i orzecznictwo przyjęło zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie ma zagadnienia tzw. kontynuacji świadczenia, powyższy przepis ma zastosowanie. Skarżąca wnosiła o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres od 1 maja 2004 r. do 30 września 2004 r. dopiero wnioskiem z dnia 22 października 2004 r. (data wpływu 25 październik 2004 r.), wobec czego organ odmówił przyznania świadczeń z uwagi na unormowanie przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd stwierdza , że rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest prawidłowe. Skoro bowiem A. P. wystąpiła wnioskiem datowanym na dzień 22 października 2004 r. o przyznanie świadczeń rodzinnych , to zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku mogły być przyznane tylko i wyłącznie od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek , tj. począwszy od dnia 1 października 2004 r. Odnosząc się do zarzutu skarżącej o wielokrotnej odmowie przyjęcia przez organ pierwszej instancji jej wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych należy stwierdzić, iż nie może mieć on znaczenia prawnego. Po pierwsze dlatego, że twierdzenie takie nie jest możliwe do kontroli, a po drugie w związku z zasadą pisemności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 14 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym sprawy administracyjne należy załatwiać pisemnie. Słusznie wobec tego podnosi Kolegium, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych skutki prawne związane ze świadczeniami rodzinnymi wiążą z faktem złożenia stosownego wniosku, zaś takich skutków nie wiążą z samym zamiarem złożenia wniosku. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, iż fakt odmowy przyjęcia wniosku przez organ pierwszej instancji, jeżeli taki wystąpił, jest niewątpliwie postępowaniem nagannym, ale nie podlega kontroli sądów. Sąd podziela zatem pogląd Kolegium, iż omawiany zarzut nie może mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, a ewentualnie może być przedmiotem skargi na funkcjonowanie organu pomocy społecznej w tzw. trybie skargowym. Sąd nie dopatrzył się sprzeczności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego ani z przepisami postępowania administracyjnego. W związku z powyższym brak było jakichkolwiek podstaw, aby uczynić zadość żądaniu skarżącej i uchylić zaskarżoną decyzję. Skarga A. P. jako niezasadna podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) skargę oddalił.