II SA/Lu 584/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Referent Agata Kuśmirska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2025 r., znak: [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Decyzją z 30 czerwca 2025 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) w związku z art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 2, ust. 3 oraz ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2025 r. poz. 438, dalej: u.p.o.u.a.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia 10 kwietnia 2025 r., znak: [...] w przedmiocie uznania, że jako dłużnik alimentacyjny M. K. uchyla się od zobowiązań alimentacyjnych. Stan sprawy przedstawia się następująco. W dniu 23 października 2024 r. organ właściwy wierzyciela złożył do organu pierwszej instancji jako właściwego dla dłużnika wniosek o podjęcie działań wobec skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego. W aktach sprawy znajduje się pismo [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. (sygn. akt [...]), z którego wynika, że egzekucja wobec dłużnika M. K. jest całkowicie bezskuteczna. W okresie ostatnich sześciu miesięcy na poczet należności alimentacyjnych od obowiązanego (dłużnika) nie wyegzekwowano żadnej kwoty. Egzekucja prowadzona jest na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w L. III Wydziału Cywilnego Rodzinnego z dnia 31 maja 2023 r. o sygn. akt [...], zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z 14 czerwca 2023 r. Małoletni wierzyciele to: J. K., ur. 31 lipca 2017 r. i F. K., ur. 7 czerwca 2019 r. reprezentowani przez przedstawiciela ustawowego K. K.. Organ w toku prowadzonego postępowania w dniu 11 lutego 2025 r. przeprowadził z M. K. wywiad alimentacyjny, ponadto M. K. złożył oświadczenie majątkowe. Z kwestionariusza przeprowadzonego wywiadu alimentacyjnego wynika, że M. K. ma wyższe wykształcenie, z zawodu wyuczonego jest rolnikiem, ma prawo jazdy kat. B, nie korzysta z pomocy społecznej, jest zobowiązany do płacenia alimentów na dzieci: J. K. i [...] [...] w kwotach po 800 zł na każde z nich. M. K. w formularzu wywiadu środowiskowego podał, że jest zatrudniony w "K." sp. z o.o. w R.. W kwestii zatrudnienia podał jedynie nazwę pracodawcy. Skarżący nie łoży na utrzymanie osób uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych z uwagi na – jak twierdzi – brak wystarczających środków na pokrycie zasądzonych alimentów. Nie ma problemów zdrowotnych, ani nie jest osobą niepełnosprawną. Ze złożonego oświadczenia majątkowego wynika, że nie posiada żadnego majątku. Organ zobowiązał w dniu 11 lutego 2025 r. M. K. do rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący dołączył do akt sprawy w dniu 31 marca 2025 r. zaświadczenie z dnia 31 marca 2025 r. wystawione przez Fundację "Ł. S." w R., z treści którego wynika, że pełni on funkcję prezesa Fundacji "Ł. S.", nie pobierając wynagrodzenia, funkcja pełniona jest w pełnym wymiarze godzin. Zaświadczenie podpisał M. K.. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczył treść art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym, po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5, organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji gospodarczej o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy (ust. 1). Dłużnik alimentacyjny składa oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o czym należy składającego pouczyć przed złożeniem oświadczenia (ust. 2). Dalej organ wskazał, że jak wynika z art. 5 ust. 1 u.p.o.u.a. organ właściwy dłużnika przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne informacje mające wpływ na skuteczność prowadzonej egzekucji, w szczególności zawarte w wywiadzie alimentacyjnym oraz oświadczeniu majątkowym dłużnika alimentacyjnego. W myśl ust. 2 powołanego artykułu w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika: 1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny wraz ze wskazaniem nie dłuższego niż 30-dniowy terminu na wykonanie tego zobowiązania; 2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego. Kolegium wskazało, że art. 5 ust. 3 pkt 1-3 u.p.o.u.a. stanowi, że w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W tych okolicznościach, w ocenie Kolegium, zebrane w wyniku przeprowadzonego postępowania dowody uprawniają do przyjęcia, że M. K. uchyla się od zobowiązań alimentacyjnych. W skardze na decyzję Kolegium skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, twierdząc, że została wydana na podstawie postanowienia sądu, które zostało wydane przez sędziego nieposiadającego pełnej legitymacji do orzekania, tj. osobę uznawaną za "neosędziego" w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Skarżący uważa, że takie orzeczenie narusza zasady praworządności, co podważa jego ważność i legalność. W związku z tym nie akceptuje i nie uznaje postanowienia sądu dotyczącego zabezpieczenia alimentów. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Przedmiotem sporu jest uznanie skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnym względem jego dwóch małoletnich synów. Materialnoprawną podstawę wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (u.p.o.u.a.). Zgodnie z art. 5 ust. 3 tej ustawy, w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Powyższe unormowanie określa zatem przesłanki wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przesłanki te uznaje się również za przesłanki pozytywne, warunkujące wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wymaga zwrócenia uwagi, że do wszczęcia postępowania zmierzającego do uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od świadczeń alimentacyjnych wystarczające jest spełnienie tylko jednej z przesłanek wskazanych w pkt 1-3 art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. Wystąpienie którejkolwiek z nich nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jeżeli wystąpi przesłanka negatywna, określona w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. Według tego przepisu, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich sześciu miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Omawiana przesłanka negatywna w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Organy orzekające prawidłowo przyjęły, że w sprawie zachodziły przesłanki do wydania decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym. Jak wynika z akt administracyjnych Sąd Okręgowy w L. III Wydział Rodzinny wydał w dniu 31 maja 2023 r. postanowienie zabezpieczające alimenty na rzecz synów skarżącego w kwotach po 800 zł. Postanowienie zostało zaopatrzone w klauzulę wykonalności z 14 czerwca 2023 r. i pozostaje w obrocie prawnym. Sąd w niniejszej sprawie jest tym postanowieniem związany i nie może go skutecznie zakwestionować. Twierdzenie skarżącego, że zostało ono wydane przez tzw. neosędziego nie ma żadnego prawnego znaczenia. Ubocznie należy wyjaśnić, że wprawdzie skarżący na rozprawie wskazał, że zainicjował procedurę weryfikacji spełnienia przez sędziego, który wydał postanowienie zabezpieczające, wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, ale nie doprowadziło to do wyłączenia tego sędziego od rozpoznania sprawy. Z pisma komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. (sygn. akt [...]) wynika, że egzekucja wobec dłużnika M. K. jest całkowicie bezskuteczna. W okresie ostatnich sześciu miesięcy na poczet należności alimentacyjnych od obowiązanego (dłużnika) nie wyegzekwowano żadnej kwoty. Nie wystąpiła zatem negatywna przesłanka uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, o której mowa w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. Podstawą uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego jest art. 5 ust. 3 pkt 2 u.p.o.u.a., tj. odmowa zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy. Na wezwanie skierowane przez organ w dniu 11 lutego 2025 r. do zarejestrowania się w PUP w terminie 7 dni od odebrania wezwania, skarżący nadesłał jedynie napisane odręcznie zaświadczenie z dnia 31 marca 2025 r. Fundacji "Ł. S." w R., z treści którego wynika, że pełni on funkcję prezesa Fundacji "Ł. S." w pełnym wymiarze godzin, nie pobierając wynagrodzenia. Z pisma skarżącego z dnia 5 stycznia 2025 r., dołączonego do akt sprawy II SPP/Lu 143/25, nie wynika, aby podjął on pracę lub jej poszukiwał. Wskazał, że całość kosztów jego utrzymania ponosi rodzina (k.14). Wprawdzie w formularzu wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego w dniu 11 lutego 2025 r. w toku postępowania przed organem pierwszej instancji skarżący wpisał, że jest zatrudniony w spółce "K." w R., jednak wzywany w toku postępowania administracyjnego przez organ do wykazania stosownym dokumentem faktu zatrudnienia, czy osiąganych dochodów, nie wykonał tych wezwań (pierwsze dwa wezwania po dwukrotnym awizowaniu zostały zwrócone z adnotacją – "nie podjęto w terminie" – k. 3 i 7 akt adm.; trzecie wezwanie – z 15 stycznia 2025 r. skarżący odebrał 4 lutego 2025 r. – k. 12 akt adm.). Wezwany w dniu 11 lutego 2025 r. do zarejestrowania się w PUP, nadesłał zaświadczenie o pełnieniu roli prezesa fundacji, za co nie pobiera żadnego wynagrodzenia, nie nadesłał natomiast dokumentów potwierdzających jakiekolwiek zatrudnienie. W świetle powyższego organy obu instancji nie miały podstaw, aby uznać, że skarżący jest w istocie zatrudniony i nie może zarejestrować się jako bezrobotny albo poszukujący pracy. Skarżący również w toku postępowania sądowego w niniejszej sprawie podawał sprzeczne informacje dotyczące jego sytuacji dochodowej i rodzinnej. We wniosku o prawo pomocy wypełnionym na formularzu PPF w sprawie II SPP/Lu 143/25 skarżący nie wykazuje żadnych dochodów (w rubryce "dochód" wstawił cyfrę "0"), w piśmie z dnia 24 października 2025 r. skarżący oświadcza, że osiąga nieregularne dochody, a w piśmie z dnia 5 stycznia 2026 r. oświadcza, iż jego koszty utrzymania w całości ponoszą jego rodzice. Również w toku postępowania sądowego nie wyjaśnia zatem, skąd pochodzą środki finansowe pokrywające koszty utrzymania jego i pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym dzieci. Nie wyjaśnia również, od kiedy nie osiąga dochodów oraz w jakiej były wysokości i w jakiej wysokości otrzymuje wsparcie od rodziców. Na druku PPF skarżący oświadcza, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwojgiem dzieci, zaś w piśmie z dnia 5 stycznia 2026 r. oświadcza, że zamieszkuje jedynie z bratem. Zapytany o sytuację zawodową na rozprawie sądowej, skarżący wskazał, że jest zatrudniony na mniej więcej 1/10 etatu w spółce "K." dlatego, aby mieć możliwość korzystania z darmowej służby zdrowia. Dodał, że pobiera najniższe wynagrodzenie, nie potrafił jednak wskazać wysokości zarobków. Nie przedstawił również żadnego dokumentu potwierdzającego zatrudnienie. Organy nie miały zatem podstaw, aby przyjąć, że skarżący w istocie jest zatrudniony, a co za tym idzie, że jako osoba zatrudniona nie mógł zarejestrować się w PUP. Skarżący w żaden sposób tego faktu nie wykazał, mimo że był do tego wzywany w toku postępowania, zaś na wezwanie do zarejestrowania się w PUP w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, które odebrał osobiście, nadesłał informację o pełnieniu funkcji prezesa fundacji – nieodpłatnie w i pełnym wymiarze godzin, co nie stanowi zatrudnienia. Zaistnienie przesłanki pozytywnej przewidzianej w art. 5 ust. 3 pkt 2 u.p.o.u.a. oraz zasadne wykluczenie zaistnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. obligowało organ pierwszej instancji do wydania decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Kolegium orzekło prawidłowo, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Organy administracji ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i uwzględniając stan faktyczny sprawy, wyjaśniły przesłanki, jakimi kierowały się przy wydaniu decyzji. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany przez organy wszechstronnej analizie, a wyprowadzone wnioski są spójne i logiczne. Uzasadnienie decyzji w sposób wyczerpujący przedstawia zarówno podstawy prawne, jak i podstawy faktyczne rozstrzygnięcia. Sformułowanym przez organy wnioskom nie można zarzucić, że są nielogiczne lub naruszają zasady doświadczenia życiowego, a tym samym zasadę swobodnej oceny dowodów. Organy nie naruszyły zatem reguł postępowania dowodowego. Z przytoczonych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143).