II SA/Lu 590/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (spr.) Sędzia NSA, Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2004r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] [...] w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J.R. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] maja 2004 r. w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podano, że organ pierwszej instancji przyznał J. R. na okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. zasiłki rodzinne na dzieci: M. i D. wysokości po 43 zł miesięcznie, A. w wysokości 53 zł miesięcznie oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego - wyprawka po 90 zł jednorazowo we wrześniu 2004 r. oraz dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego A.R. na okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r. w wysokości 70 zł miesięcznie i odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Od tej decyzji odwołała się J. R. kwestionując rozstrzygnięcie decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Podniosła, że od 31 marca 2004 r. pozostaje z mężem w separacji, a rozpad małżeństwa nastąpił z winy męża. Mąż nadużywa alkoholu, nie interesuje się losem rodziny, nie podejmuje pracy, ponieważ pobiera świadczenie pielęgnacyjne na syna A. Organ pierwszej instancji uznał, iż z przedłożonych przez J.R. dokumentów przy wniosku z dnia 25 maja 2004 r. oraz dokumentów złożonych przez męża do wniosku z dnia 4 maja 2004 r. wynika, że odwołująca zamieszkuje z mężem i dziećmi razem i rodzina utrzymuje się ze wspólnego dochodu. Organ zwrócił uwagę, że mąż odwołującej oświadczył, że sprawuje osobistą opiekę i pielęgnację nad synem A. i z tego tytułu złożył wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że odwołująca nie spełnia warunków do przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Kolegium zauważa, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. przyznał R. R. świadczenie pielęgnacyjne na syna A. Znamienny jest również fakt, że mąż odwołującej w okresie od 1 września 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. pobierał stały zasiłek pieniężny na syna A. z tytułu sprawowania stałej, bezpośredniej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Akta sprawy świadczą, że rodzina mimo separacji prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto Kolegium podniosło, że odwołująca wcześniej przed organem pomocy społecznej nie wskazywała na okoliczności świadczące, iż nie wychowuje wraz z mężem swoich dzieci. Dlatego też Kolegium uznało, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J.R. wnosi o uchylenie decyzji, podnosząc w uzasadnieniu skargi, iż jej mąż od 10 lat nadużywa alkoholu. Nie pracuje od ponad pięciu lat. Nie łoży także na utrzymanie dzieci i nie pomaga w ich wychowaniu. Z uwagi na trudne warunki materialne skarżąca zmuszona jest do wspólnego zamieszkiwania z mężem, mimo orzeczonej separacji. Ponadto zaprzecza aby mąż sprawował osobistą opiekę nad niepełnosprawnym synem A. Zasiłek otrzymywany na niepełnosprawne dziecko R.R. przeznacza na własne potrzeby i alkohol. Obecnie mąż skarżącej jest w ciągu alkoholowym i przebywa poza miejscem zamieszkania. Mimo wspólnego zamieszkiwania z mężem skarżąca samotnie wychowuje dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga J.R. zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podnieść należy, że decyzja organu pierwszej instancji w zaskarżonej części zawiera niezwykle lakoniczne uzasadnienie. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ pierwszej instancji powołał wprawdzie jako podstawę prawną rozstrzygnięcie art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże co do faktów które uznał za udowodnione powołał ogólnie dokumenty złożone przy wniosku skarżącej i jej męża oraz oświadczenie męża skarżącej, że sprawuje osobistą opiekę i pielęgnację nad niepełnosprawnym synem A. Natomiast powołane w uzasadnieniu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej dokumenty budzą szereg wątpliwości, a więc przed wydaniem decyzji organ winien skorzystać z uprawnień przyznanych mu w art. 23 ust. 4 "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. przeprowadzić wywiad środowiskowy. Na taką konieczność wskazuje fakt, iż od stycznia 2002 r. ustalony został obowiązek alimentacyjny R.R., co wskazywałoby na to, że nie łoży on na utrzymanie swoich dzieci. Te okoliczności powinny spowodować podjęcie przez organ działań zmierzających do poczynienia stosownych ustaleń co do wychowywania dzieci, tym bardziej, że dokumenty złożone przez skarżącą i jej męża zawierają sprzeczności. J.R. oświadcza, iż nie wychowuje dzieci (wszystkich – tych także dziecka niepełnosprawnego) z ich ojcem, zaś mąż skarżącej składa oświadczenie, że sprawuje osobistą opiekę i pielęgnację nad dzieckiem niepełnosprawnym. Fakt przyznania przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej R.R. stałego zasiłku pieniężnego na syna A. nie może stanowić argumentu świadczącego o tym, że wspólnie ze skarżącą wychowuje on dzieci. Ponadto podkreślenia wymaga fakt, że przekazując odwołanie J.R. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego – Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej podnosi, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż rodzina prowadziła wspólne gospodarstwo domowe. W aktach Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej brak jest natomiast takiego wywiadu. Mając zatem na względzie powyższe okoliczności, sąd uznał, że istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania w celu wyjaśnienia czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wspólne zamieszkiwanie małżonków w stosunku do których Sąd orzekł separację nie może przesądzać bowiem o tym, że wspólnie wychowują oni dzieci. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w wyroku.