II SA/Lu 591/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S.M. 100 (sto) złotych kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 §3 w zw. z art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 154 §1 i 2 k.p.a. o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. pozbawiającej S.M. uprawnień kombatanckich. Motywy rozstrzygnięcia organu administracji były następujące: S.M. uprawnienia kombatanckie nabył z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresach od 22 sierpnia 1944 r. do 21 kwietnia 1945 r. i od 8 października 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. pełniąc służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W odniesieniu do służby w [...] Samodzielnym Batalionie Szturmowym wskazano, iż okoliczność taka nie została wykazana przez zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Centralne Archiwum Wojskowe (CAW) potwierdza wprawdzie istnienie powyżej wskazanej jednostki, a także fakt, że została ona wcielona w grudniu 1944 r. do MBP, jednakże w zachowanych częściowo aktach tej jednostki nie odnaleziono nazwiska skarżącego. Kierownik Urzędu stwierdził, że strona nie prowadziła żadnej działalności o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy oraz nie podlegała represjom, o których mowa w art. 4 ustawy. W niniejszej sprawie nie zachodzą również żadne przesłanki do zachowania uprawnień z mocy art. 25 ust. 2 pkt 2. Zwrócono bowiem uwagę, przywołując orzeczenie Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 09.02.2001 r. sygn. III RN 59/00 OSNAP 2001/19/572), iż wykonywanie obowiązków funkcjonariusza MO nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich według art. 1 ust. 2 kpt. 6 i art. 2 kpt. 2 ustawy o kombatantach, gdyż MO nie może być traktowana jako zmilitaryzowana służba państwowa. Nadto służba w tej formacji nie uprawnia do nabycia statusu kombatanta w rozumieniu ustawy z 24.01.1991 r. W odniesieniu do trybu postępowania w niniejszej sprawie Kierownik Urzędu stwierdził, iż zmiana bądź uchylenie decyzji na podstawie art. 154 §1 k.p.a. może być dokonane, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zaistnienia tych przesłanek organ nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie, wskazując iż słuszny interes strony nie może sprowadzać się do obchodzenia przepisów prawa, w tym art. 25 ust. 2 kpt. 2 ustawy o kombatantach. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S.M.. W skardze podnosi, iż nie zgadza się z tą decyzją, bowiem organ pomija okres od sierpnia do grudnia 1944 r., kiedy pełnił on służbę w wojsku. Dopiero później nastąpiło przeniesienie I Samodzielnego Batalionu Szturmowego do MBP. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997, Nr 142, poz. 950 ze zm.) S.M. pozbawiony został uprawnień kombatanckich. Decyzja ta wobec jej nie zaskarżenia stała się prawomocna. S.M. we wniosku z dnia 26 maja 2003 r., powołując się na służbę wojskową w [...] Samodzielnym Batalionie Szturmowym i udział w walkach o Warszawę, domagał się przywrócenia uprawnień kombatanckich, których pozbawiony został decyzją z dnia [...] r. Przywrócenie uprawnień kombatanckich na wniosek strony przewiduje art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 68, poz. 436). W sprawach tych orzeka przez wydanie decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (§ 10 rozp. Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień – Dz. U. Nr 116, poz. 745). W świetle powyższych uregulowań prawnych wniosek S.M. z dnia 26 maja 2003 r. powinien być rozpoznany, zgodnie z żądaniem w nim zawartym jako wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich i rozstrzygnięty przez wydanie w tym przedmiocie stosownej decyzji, a nie, jak uczynił to organ administracji, jako wniosek o zmianę decyzji z dnia [...] r., który został rozstrzygnięty na podstawie art. 154 §1 k.p.a. Do spraw związanych z przywróceniem uprawnień kombatanckich stosuje się odpowiednio art. 22 i art. 25 ustawy o kombatantach, z tym, że rekomendacja stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej nie jest wymagana (art. 2 ust. 3 ustawy zmieniającej z dnia 25 kwietnia 1997 r.). Jeśli wziąć pod uwagę znaczenie terminu "przywrócić" (doprowadzić do stanu poprzedniego – Mały Słownik Języka Polskiego, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 1993, s. 759), przez przywrócenie uprawnień kombatanckich rozumieć należy doprowadzenie do stanu jaki istniał przed pozbawieniem tych uprawnień, a w rozpatrywanej sprawie doprowadzenie do sytuacji prawnej, w jakiej znajdował się skarżący przed wydaniem decyzji z dnia [...]r., jeśli wynik przeprowadzonego postępowania uniemożliwiłby to. S.M. posiadał uprawnienia kombatanckie, przyznane mu z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej w okresie od 22 sierpnia 1944 r. do 21 kwietnia 1945 r. i od 8 października 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. (zaświadczenie ZW ZBOWiD z dnia [...] r.) Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uprawnienia te uzyskały wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-56 w "charakterze uczestników walk o ustanowienie lub utrwalanie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Powyższy przepis prawa zastosowany został w stosunku do skarżącego, który decyzją z dnia [...] r. pozbawiony został uprawnień kombatanckich. Rozpatrując wniosek skarżącego z dnia 26 maja 2003 r., błędnie zakwalifikowany jako wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 §1 k.p.a., organ administracji uznał, że wyłącznym tytułem uprawnień kombatanckich posiadanych przez S.M. przed wydaniem decyzji z dnia [...] r. była działalność w charakterze uczestnika walk o ustanowienie lub utrwalanie władzy ludowej. Podzielając tę ocenę podnieść jednak należy, że w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy, uprawnienia zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w latach 1936-39 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Przepis ten stosowany odpowiednio, w sprawie o przywrócenie uprawnień kombatanckich (art. 2 ust. 3 ustawy zmieniającej z dnia 25 kwietnia 1997 r.) umożliwia przywrócenie tych uprawnień, jeśli okoliczności w nim określone zostałyby ustalone w wyniku postępowania przeprowadzonego zgodnie z wymogami art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. Z uwagi na to, że skarżący nie był uczestnikiem Wojny Domowej, a służbę wojskową, na którą się powoływał, pełnił poza okresem ustawowo określonym, okoliczności te nie mogą być odniesione do S.M.. Wskazać jednak należy, ze we wniosku o przywrócenie uprawnień kombatanckich S.M. powoływał się na służbę wojskową w [...] Samodzielnym Batalionie Szturmowym i swój udział w walkach o wyzwolenie W. przed włączeniem tej formacji do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, co nastąpiło w grudniu 1944 r. Powyższą działalność, w przypadku jej potwierdzenia przeprowadzonymi dowodami, ocenić należy jako działalność kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach. W konsekwencji prowadziłoby to do przywrócenia skarżącemu uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy. Okoliczności związane z pełnieniem przez skarżącego służby wojskowej w [...]Samodzielnym Batalionie Szturmowym, z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a., nie zostały wyjaśnione i rozważone przez organ administracji w stopniu umożliwiającym podzielenie stanowiska tego organu, że S.M. nie był żołnierzem tej formacji. Istnienie [...] Samodzielnego Batalionu Szturmowego, który wchodził w skład Wojska Polskiego (do grudnia 1944 r.) zostało potwierdzone przez Centralne Archiwum Wojskowe (zaświadczenie z dnia [...] r.), czego organ administracji nie kwestionował. Z faktu, że w zachowanych częściowo dokumentach tej jednostki za 1944 r. nie odnaleziono nazwiska skarżącego, nie wynika wniosek, że S.M. nie pełnił w niej służby. Nadto mieć należy na uwadze, że skarżący we wniosku o przywrócenie uprawnień kombatanckich wskazał nazwiska żołnierzy, z którymi miał pełnić służbę. Wskazał też nazwiska dowódców. Rzeczą organu administracji było, przy wykorzystaniu wszelkich środków dowodowych, zweryfikowanie informacji przekazanych przez skarżącego. Wobec zaniechania tej powinności stanowisko organu administracji, iż skarżący nie pełnił służby wojskowej w wymienionej jednostce, jest co najmniej przedwczesne. Również inne dowody przeprowadzone w toku postępowania nie pozwalają na jednoznaczne wykluczenie pełnienia służby wojskowej przez S.M. od 22 sierpnia 1944 r. Organ administracji podniósł, iż skarżący od tej daty pełnił służbę w organach MO, powołując się w tej mierze na zaświadczenie KWMO z dnia [...] r., oświadczenia świadków oraz informacje podane przez stronę w deklaracji członkowskiej ZBOWiD. Wymienione dowody okoliczność powyższą potwierdzają. Mieć należy jednak na uwadze, że Milicja Obywatelska została powołana na mocy dekretu PKWN z dnia [...] r. o Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 7, poz. 33), który wszedł w życie z dniem [...] r. Niewątpliwe wiec jest, że przed tą datą Milicja Obywatelska nie istniała. Zatem S.M. nie mógł pełnić służby w organach tej formacji od dnia [...] r. Okoliczność powyższa dodatkowo może wskazywać, że, jak twierdzi S.M., od 22 sierpnia 1944 r. pełnił on służbę wojskową w [...] Samodzielnym Batalionie Szturmowym. Dlatego też dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne było wyjaśnienie okoliczności dotyczących działalności skarżącego także w okresie poprzedzającym utworzenie Milicji Obywatelskiej. Wskazane uchybienia powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.