II SA/Lu 594/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2012 r. nr [...] w sprawie usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. T. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po rozpatrzeniu odwołania T. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], którą organ ten odmówił uchylenia po wznowieniu postępowania własnej decyzji z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. 1160.61-o.2012, odmawiającej przyznania T. W. pomocy w formie usług opiekuńczych – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 24 września 2012 r. T. W. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek (datowany na 22 września 2012 r.) o przyznanie usług opiekuńczych. Jednocześnie wnioskodawczyni zażądała wyłączenia z jej sprawy określonych pracowników powyższego Ośrodka. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Wójta Gminy [...], odmówił wyłączenia wskazanych pracowników. Następnie decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], organ I instancji odmówił przyznania T. W. wnioskowanego świadczenia w formie usług opiekuńczych. Od decyzji tej wnioskodawczyni nie złożyła odwołania, wobec czego stała się ona ostateczna. W dniu 8 listopada 2012 r. (data wpływu) T. W. zwróciła się do organu I instancji o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją. Jako podstawę wznowienia strona wskazała udział w sprawie pracowników podlegających wyłączeniu. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wznowił postępowanie w opisanej wyżej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], organ ten odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji z dnia 19 października 2012 r. uznając, że żaden z pracowników biorących udział w wydaniu tej decyzji nie podlegał wyłączeniu. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lutego 2013 r., nr [...]. Z kolei skarga T. W. na zapadłą w tym postępowaniu wznowieniowym decyzję ostateczną została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 304/13. Sąd podzielił przekonanie organów obu instancji, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodziła powołana przez stronę podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., a tym samym nie zachodziły podstawy do uchylenia z tego powodu kwestionowanej decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2012 r. W dniu 13 czerwca 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo T. W. datowane na 10 czerwca 2013 r. i oznaczone jako "skarga". W piśmie tym strona podniosła, że "w związku z fałszowaniem protokołu z dn. 28.09.12 w biurze OPS (...) zwraca się o wszczęcie postępowań administracyjnych w ww. sprawach", wśród których wymieniła m.in. sprawę o nr [...], w której wydana została decyzja organu I instancji z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych. Powyższą skargę Kolegium przekazało organowi I instancji, który stosownie do jej treści, działając w ramach dyspozycji art. 235 § 1 k.p.a, potraktował ją jako ponowny wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją [...] października 2012 r., z tym że oparty o inną podstawę wznowienia, tj. o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe). W konsekwencji postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], z upoważnienia Wójta Gminy [...], wznowił przedmiotowe postępowanie w oparciu o wskazaną podstawę wznowieniową. W dniu 4 marca 2014 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęło pismo T. W. z dnia 12 marca 2014 r., w którym domagała się ona wyłączenia na podstawie art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. od udziału w niniejszym postępowaniu nadzwyczajnym pracownic socjalnych: H. L. i E. W., jak też Kierownika ww. Ośrodka – B. Ś.. Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], z upoważnienia Wójta Gminy [...], odmówił wyłączenia wskazanych pracownic socjalnych. Odrębnym postanowieniem z tego samego dnia, oznaczonym nr [...], Wójt Gminy [...] odmówił wyłączenia od udziału w przedmiotowej sprawie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] – B. Ś.. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 19 października 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania T. W. usług opiekuńczych. Organ I instancji uznał, że wbrew twierdzeniom strony, wywiad środowiskowy z dnia 28 września 2012 r. nie jest dokumentem, któremu można przypisać cechę fałszywego dowodu. Zarzut ten – jak podkreślił organ – nie został zresztą potwierdzony żadnym orzeczeniem sądu, czy też innego odpowiedniego organu. W odwołaniu od powyższej decyzji T. W. podniosła, że "wywiad (aktualizacja) narusza prawo w sposób oczywisty. Ponadto strona zarzuciła Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] niewykonanie obowiązku wyłączenia pracownic socjalnych: H. L. i E. W. z urzędu. Postanowienie o odmowie ich wyłączenia na wniosek – w ocenie strony – nie uwzględnia natomiast okoliczności z innych akt OPS. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] – zaskarżoną w niniejszej sprawie – Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło przekonanie tego organu co do braku przesłanek do uchylenia kwestionowanej decyzji z dnia 19 października 2012 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Podobnie jak organ I instancji zwróciło uwagę, że rzekome sfałszowanie protokołu aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 28 września 2012 r. nie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem Sądu ani innego organu. Wbrew twierdzeniu strony brak jest natomiast podstaw by przyjąć, że sfałszowanie tego dowodu jest oczywiste, gdyż – zdaniem Kolegium – sfałszowania tego dowodu nie było. Jako bezpodstawny organ II instancji ocenił zarzut, jakoby postanowienie o odmowie wyłączenia H. L. i E. W. nie uwzględniało okoliczności z innych akt OPS. Kolegium podkreśliło, że odwołująca nie wskazała, o jakie okoliczności i jakie akta jej chodziło. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję ostateczną T. W. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wskazując, że "fałsz stanu zdrowia (...) potwierdzony w dziale V protokołu i uzas. decyzji jest oczywisty". W ocenie skarżącej "normalny skład SKO winien porównać istotne dowody medyczne (stan rzeczywisty) z "oceną" w/w [pracowników OPS w [...]] przekraczających uprawnienia i nie wykonujących obowiązku uznania administracyjnego". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W świetle zaś § 2 powołanego artykułu, z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W niniejszym postępowaniu T. W. domagała się wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wójta Gminy [...] (wydaną z jego upoważnienia przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]) z dnia [...] października 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych. Podkreślić należy, że decyzja ta była już raz przedmiotem zainicjowanego przez skarżącą postępowania wznowieniowego, w którym na mocy ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] (od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 304/13) odmówiono jej uchylenia. W poprzednim postępowaniu nadzwyczajnym jako podstawę wznowienia skarżąca powoływała jednak jedynie przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Obecnie zaś jej wniosek opierał się na przesłance wskazanej w pkt 1 tego artykułu. W tej sytuacji ponowne wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, skoro opierało się na innej podstawie wznowienia, było dopuszczalne. W ocenie Sądu stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż kwestionowana przez skarżącą decyzja z dnia [...] października 2012 r. nie jest dotknięta wadą opisaną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a tym samym, że również z uwagi na tę przesłankę brak jest podstaw do jej uchylenia bądź zmiany, uznać należy za prawidłowe. Podkreślić należy, że zasadniczo wznowienie postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. z powodu ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe, możliwe jest dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 1123/99, Lex nr 55743). Przed wydaniem takiego orzeczenia wznowienie jest natomiast możliwe tylko wówczas, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie skarżąca jako sfałszowany – w jej ocenie – dowód, w oparciu o który wydana została kwestionowana przez nią decyzja organu I instancji z dnia 19 października 2012 r., wskazywała protokół aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 28 września 2012 r. Bezspornym jest natomiast, że ani przed sądem karnym, ani przed innymi organami powołanymi do ścigania przestępstw nie toczyło się żadne postępowanie dotyczące sfałszowania tego dokumentu. W konsekwencji nie zostało również wydane żadne orzeczenie, które stwierdzałoby okoliczność jego sfałszowania. Nie sposób jednocześnie przyjąć, by w sprawie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a., tj. że sfałszowanie wskazanego przez skarżącą protokołu aktualizacji wywiadu środowiskowego ma charakter oczywisty. Podkreślić należy, rzekoma wadliwość tego dokumentu nie została w żadnym względzie stwierdzona w postępowaniu odwoławczym dotyczącym kwestionowanej decyzji o odmowie przyznania usług opiekuńczych, w którym skarżąca brała udział, ani też w zainicjowanym jej skargą na zapadłą w tej sprawie decyzję ostateczną postępowaniu sądowym). O sfałszowaniu przedmiotowej aktualizacji wywiadu środowiskowego w żaden sposób nie może świadczyć okoliczność, iż niektóre jego działy zostały wypełnione przez pracowników socjalnych w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej, a nie w obecności skarżącej. Należy bowiem wskazać, że działy III, IV podlegają samodzielnemu wypełnieniu przez osobę przeprowadzającą wywiad (Ocena sytuacji osoby/rodziny, wnioski pracownika socjalnego; Plan pomocy i działań na rzecz osoby lub rodziny), dział V z kolei jest wypełniany przez organ (Plan pomocy zatwierdzony przez kierownika jednostki organizacyjnej). W przypadku zaś działu I i II spornego wywiadu stwierdzić należy, że brak jest jakichkolwiek okoliczności, które podważałyby wiarygodność zawartych w tych działach informacji, w tym informacji odnoszących się do stanu zdrowia skarżącej, w ramach których stwierdzono jedynie, że wymaga ona "stałego leczenia z powodu obturacyjnej choroby płuc, depresji i cukrzycy, jest sprawna fizycznie". Dowolne twierdzenia skarżącej, która nawet nie precyzuje, jaki zakres tych ustaleń miałby być niezgodny z rzeczywistością, uznać należy za pozbawione uzasadnionych podstaw. Podobnie ocenić należy zarzuty co do zawartych w dziale II wywiadu ustaleń w zakresie sytuacji mieszkaniowej strony. Okoliczność, iż skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą oraz, że w tym samym budynku co ona mieszka jej mąż, jest bowiem znana Sądowi z urzędu na podstawie innych spraw z jej udziałem. Ustalenia, iż budynek ten jest "murowany, skanalizowany, ogrzewany C.O, skromnie urządzony i od wielu lat nieremontowany", również zaś nie dają żadnych podstaw by sądzić, że dokument ten został w sposób oczywisty sfałszowany. Końcowo podnieść należy, że Kolegium słusznie w zaskarżonej decyzji za bezzasadne uznało zarzuty skarżącej dotyczące poprzedzającego decyzję organu I instancji postanowienia z dnia 17 marca 2014 r. o odmowie wyłączenia pracownic socjalnych: E. W. i H. L.. Podejmowanie czynności w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącej nie stanowi bowiem przesłanki wyłączenia pracownika organu administracji, stąd też zarzut, jakoby organ we wskazanym postanowieniu pominął "okoliczności z akt OPS innych" nie mógł odnieść zamierzonego skutku w postaci uwzględnienia skargi. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).