II SA/Lu 596/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Asesor WSA Jerzy Drwal / spr./, Protokolant St.insp. Elżbieta Czarnecka, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości p o s t a n a w i a odrzucić skargę Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2 oraz art. 140 ust. 1 i 2, art. 217 i 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 i 105 k.p.a., zwrócił J., R. i S.P. – część przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej przy ul. W., oznaczonej Nr [...] o powierzchni 26 m2. Odmówił natomiast zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości w postaci działki Nr [...] o pow. 200 m2. W świetle uzasadnienia decyzji przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138), zgodnie z którym 33 % powierzchni gruntu objętego podziałem przechodziło na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Właścicielami nieruchomości stanowiącej działkę Nr [...] o powierzchni 800 m2 – objętej parcelacją byli J. i W. małż. P. którzy w wyniku podziału gruntu otrzymali prawo własności do 536 m2 terenu. Z nieruchomości objętej podziałem, 33 % powierzchni to jest 264 m2 przeszło na rzecz Państwa bez odszkodowania. Z poczynionych przez organ ustaleń wynikało, że wnioskodawcom zwraca się nieruchomość, której pomimo upływu 40 lat, nie zagospodarowano zgodnie z celem na jaki nieruchomość została wywłaszczona bowiem oględziny gruntu wykazały, że jest on zaniedbany i porośnięty chwastami. Podając motywy rozstrzygnięcia o odmowie zwrotu gruntu o powierzchni 200 m2, organ powołał się na fakt zagospodarowania tego terenu pod drogę serwisową łączącą ulicę P. z R. oraz zakwalifikowanie ulicy – A. K. do dróg krajowych, powodujące konieczność urządzenia drogi zbiorczej niezbędnej dla funkcjonowania osiedla domów jednorodzinnych. Po rozpatrzeniu odwołania J., R. i S. P., Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy zwrotu działki Nr [...] o pow. 200 m2 i orzekł o zwrocie tej działki na rzecz wnioskodawców, utrzymując w mocy pozostałą część zaskarżonej decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, M.R. zarzuciła organowi wydanie decyzji z naruszeniem art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że dokonano zwrotu nieruchomości, która przed wywłaszczeniem stanowiła jej własność. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej odrzucenie argumentując, iż skarżąca nie ma interesu prawnego do występowania jako strona w postępowaniu administracyjnym o zwrot nieruchomości bowiem przedmiotowa nieruchomość przed parcelacją stanowiła własność J.i W. małż. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma interes prawny. Zatem podstawowym zagadnieniem podlegającym ocenie Sądu była kwestia posiadania przez M.R. interesu prawnego i dopuszczalność wniesienia przez nią skargi na decyzję w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Przytoczone unormowanie dotyczące interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, reguluje kryterium identyczne z kryterium interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym (art. 28 k.p.a.). Zbieżność unormowań posługujących się kryterium interesu prawnego, wymaga aby legitymacja do wniesienia skargi do Sądu została poprzedzona analizą interesu prawnego skarżącej w postępowaniu administracyjnym, które toczyło się w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), uprawnionym do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jest poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Według art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem interesem prawnym jest taki interes, który wynika z określonego przepisu prawa materialnego w związku z sytuacją danego podmiotu prawnego. Z akt sprawy wynikało, że M.R. nie była stroną i nie brała udziału w postępowaniu prowadzonym zarówno przez organ I jak i II instancji. Decyzje organów nie były doręczane skarżącej. W piśmie datowanym 10 maja 2003 r. nazwanym "odwołaniem", skierowanym do Wojewody , skarżąca zakwestionowała decyzję organu zarzucając, iż dokonano zwrotu nieruchomości, stanowiącej przed wywłaszczeniem jej własność. Odnosząc się do podniesionych przez M.R. zarzutów odwołania oraz skargi, należy stwierdzić, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, brak było podstaw do traktowania skarżącej jako strony postępowania administracyjnego w sprawie toczącej się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W świetle akt sprawy, właścicielami działki Nr [...] o pow. 800 m2 byli małżonkowie J. i W.P. Skarżąca była natomiast właścicielem działki Nr [...] o pow. 800 m2. Położenie wymienionych działek ilustrował odrys z księgi wieczystej Nr KW [...] Przebieg granic obu nieruchomości przed wywłaszczeniem i parcelacją jednoznacznie wskazywał, że zwracana działka Nr [...] o pow. 26 m2 oraz działka Nr [...] o pow. 200 m2, nie mogła stanowić części – należącej do skarżącej - działki Nr [...] o pow. 800 m2, położonej od strony ulicy W. Zwracane J. R. i S.P. nieruchomości o łącznej pow. 226 m2 usytuowane były od strony ul. R. oraz A. K. Stąd też zarzuty skarżącej o zwrocie części nieruchomości, która stanowiła przed wywłaszczeniem i parcelacją jej własność, mijały się z prawdą. Dlatego też M.R. nie mogła korzystać z praw strony w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz podważać w postępowaniu sądowoadministracyjnym - zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z uwagi na brak interesu prawnego skarżąca nie posiadała legitymacji do wniesienia skargi do Sądu, a tym samym uprawnień do kwestionowania wydanej przez orzekający organ decyzji administracyjnej. Zdaniem Sądu, żądanie skarżącej domagającej się ochrony sądowej w rozpoznawanej sprawie było nieuzasadnione. Okoliczność, iż w wyniku zwrotu nieruchomości skarżąca nie będzie miała dostępu do swojej nieruchomości – działki Nr [...] od strony ul. R., należy do zagadnień prawa cywilnego. Mając powyższe na uwadze, wniesienie skargi przez M.R. było niedopuszczalne, co w świetle art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkowało wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi.