II SA/Lu 596/10
WyrokWSA w Lublinie2010-12-28
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Witold Falczyński, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie uchwały rady gminy, mogą przedłożyć interes publiczny (maksymalizacja dochodów gminy) nad ważnym interesem dłużnika (trudna sytuacja zdrowotna i finansowa), nawet jeśli przepisy prawa nie przewidują takiego priorytetu?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności pieniężnych na podstawie uchwały rady gminy, nie mogą dowolnie przedkładać interesu publicznego nad ważny interes dłużnika, jeśli przepisy prawa (w tym art. 7 k.p.a.) nie dają podstaw do takiego priorytetu. Decyzja odmowna musi być przekonująco uzasadniona, uwzględniając całokształt okoliczności faktycznych i prawnych, a zasada domniemania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony w sprawach uznaniowych wymaga udowodnienia przez organ przesłanek negatywnego rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku E. M. o umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości ponad 123 tys. zł, wymierzonej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. Wójt Gminy Z. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły umorzenia, uznając, że trudna sytuacja zdrowotna i finansowa skarżącej nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia kary, a interes publiczny (dochody gminy) ma pierwszeństwo. Skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji i umorzenia kary.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...]. nr. [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. decyzją z dnia 30 czerwca 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania E. M. od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 29 grudnia 2009 r., nr [...], odmawiającej umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 123 165,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę wymierzonej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia jesionu wyniosłego z działki nr ewid. [...], położonej w M. S. – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wydania przez Kolegium decyzji kasacyjnej z dnia 6 listopada 2009 r., nr [...], Wójt Gminy Z. odmówił E. M. umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 123 165,60 zł, wymierzonej decyzją z dnia 18 stycznia 2005 r. z tytułu usunięcia bez wymaganego zezwolenia jesionu wyniosłego z działki nr ewid. [...] w M. S. Organ pierwszej instancji odmówił również obniżenia wysokości nałożonej kary do kwoty 20 000,00 zł. Wójt Gminy Z. wskazał, że zgodnie ze wskazówkami Kolegium przeanalizował materiał dowodowy w sprawie, w oparciu o który stwierdził, iż E. M. i jej mąż ponoszą znaczne wydatki na leki i leczenie, niemniej jednak oboje mają stałe źródła dochodu w postaci świadczeń emerytalnych. Ponadto wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości położonej w M. S. Zdaniem organu zgromadzone w postępowaniu dokumenty potwierdzające fakt leczenia obojga małżonków i ponoszone z tym koszty nie dają podstaw do stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego pozwalające umorzyć nałożoną karę.
Kolegium stwierdziło, że wniosek odwołującej się należało rozpoznać na podstawie § 3 ust. 1 i § 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 uchwały Nr III/18/06 Rady Gminy Zalesie z dnia 28 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych gminy lub jej jednostek organizacyjnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, podjętej w oparciu o delegację ustawową z art. 43 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż decyzje wydawane na podstawie powołanych przepisów prawa miejscowego podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przy ustalonym stanie faktycznym organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Oznacza to, że nawet gdy uzna, że w sprawie występują przesłanki ważnego interesu dłużnika, czy interesu publicznego nie jest zobligowany do podjęcia pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia, jednakże winien wskazać, z jakiego powodu pozostaje w takim przeświadczeniu. Dlatego też odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca.
Kolegium zauważyło, że decyzja organu pierwszej instancji, choć lakonicznie uzasadniona, sprowadza się do uznania istnienia interesu dłużnika postrzeganego jako trudna sytuacja zdrowotna obojga małżonków. Zarzut odwołania dotyczący nieprzedstawienia wszystkich dowodów na potwierdzenie tej sytuacji uznać należy za niemający istotnego znaczenia w sprawie, gdyż organ pierwszej instancji nie neguje tych faktów. Zdaniem Kolegium, bogata dokumentacja medyczna zgromadzona w toku postępowania pierwszoinstancyjnego i odwoławczego potwierdza, że leczenie schorzeń, na jakie cierpią oboje małżonkowie wymaga znacznych wydatków. Skarżąca dołączyła do odwołania zestawienie dochodów i wydatków, z którego wynika, że miesięczny dochód rodziny wynosi 2 289,47 zł, opłaty stałe wynoszą 873,25 zł, a wydatki na leki 873,00 zł, wobec czego na bieżące utrzymanie pozostaje zaledwie 543,22 zł.
Organ odwoławczy podkreślił, iż jakkolwiek sytuacja materialna rodziny jest trudna, to z akt sprawy wynika, iż istnieje możliwość zaspokojenia należności, np. z egzekucji z nieruchomości. Organ pierwszej instancji, mimo iż nie wyartykułował tego wprost, to przedłożył interes publiczny, rozumiany jako potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie gminy oraz ich rozdysponowanie zgodnie z przeznaczeniem na ochronę środowiska i przyrody, nad interes dłużnika, a więc indywidualną sytuację materialną strony skarżącej.
W ocenie Kolegium, w sytuacji, gdy organ dostrzega możliwość wyegzekwowania należności budżetowej, podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla dłużnika rozstrzygnięcie nie może być uznane za dowolne.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła E. M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. art. 6-11, 35, 77, 79, 80 i 107 k.p.a. oraz § 3 ust. 1, § 7 i § 8 uchwały Nr III/18/06 Rady Gminy Zalesie z dnia 28 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych gminy lub jej jednostek organizacyjnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa.
Skarżąca wniosła o umorzenie przez Sąd nałożonej na nią kary za usuniecie drzew bez zezwolenia, motywując to bardzo trudną sytuacją życiową skarżącej i jej rodziny.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 29 grudnia 2009 r., nr [...], odmawiającą umorzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 123 165,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę, wymierzonej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia jesionu wyniosłego z działki nr ewid. [...], położonej w M. S.
Decyzja organu pierwszej instancji została wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy, gdyż poprzednia decyzja Wójta Gminy Z. z dnia 7 maja 2009 r., nr [...], odmawiająca umorzenia skarżącej wskazanej kary pieniężnej, została uchylona decyzją Kolegium z dnia 6 listopada 2009 r., nr [...].
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy uchwały Nr III/18/06 Rady Gminy Zalesie z dnia 28 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych gminy lub jej jednostek organizacyjnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2007 r. Nr 64, poz. 1396), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "uchwała", podjętej w oparciu o delegację ustawową wynikającą z art. 43 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.).
Prawidłowo wskazało Kolegium, iż jakkolwiek w dacie obowiązywania zaskarżonej decyzji obowiązywały przepisy art. 60 do art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późno zm.), szczegółowo regulujące tryb postępowania w sprawach niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, jakimi są między innymi dochody pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, takie jak np. należności z tytułu kary za usunięcie drzew bez zezwolenia, to niniejszą sprawę należało rozpoznać w trybie przepisów dotychczasowych. Zgodnie bowiem z art. 115 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157 poz. 1241) do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o której mowa w art. 60 nowej ustawy o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zgodnie z § 3 ust. 1 uchwały, należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, jeżeli postępowanie wyjaśniające wykaże ważny interes dłużnika lub interes publiczny.
Zgodnie z § 6 ust. 1 uchwały, umorzenie należności lub udzielenie ulg może nastąpić:
1) na wniosek dłużnika,
2) z urzędu.
Do wniosku o umorzenie należności lub udzielenie ulgi dłużnik obowiązany jest przedstawić dokumenty określające jego sytuację majątkową i osobistą (ust. 2).
Umorzenie należności o charakterze administracyjno-prawnym następuje w formie decyzji wydanej przez Wójta Gminy, w której wskazuje się osobę dłużnika, kwotę, datę umorzenia całości lub części należności oraz termin płatności przy odroczeniu terminu zapłaty należności lub rozłożenia na raty (§ 8).
Przewidziane w powołanych przepisach rozstrzygnięcie zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w tym zakresie sposób całkowicie dowolny. Organ ten jest bowiem związany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, nakładającymi na organy administracji obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, w tym do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz obowiązek dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Na organach administracji spoczywa również, stosownie do art. 8 k.p.a., obowiązek prowadzenia postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji, decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej, kontrola ta jest jednak ograniczona. W orzecznictwie podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.
Kontrola Sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.
W ocenie Sądu organy administracji przekroczyły w sprawie niniejszej granice uznania administracyjnego, nie wyjaśniły bowiem, zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności organy te nie wyjaśniły podstawowej w realiach niniejszej sprawy kwestii, czy w sprawie wykazany został "ważny interes dłużnika", który w świetle powołanego § 3 ust. 1 uchwały, umożliwia umorzenie należności.
Pojęcie "ważnego interesu dłużnika", o którym mowa w tym przepisie uchwały, jest pojęciem nieostrym. Tym wnikliwiej należało zatem ocenić, czy wskazywane przez skarżącą okoliczności nie przemawiają za umorzeniem nałożonej na skarżącą kary pieniężnej za wycięcie drzew.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. nie było konsekwentne w rozstrzygnięciach podejmowanych w rozpoznawanej sprawie.
W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej z dnia 6 listopada 2009 r., nr [...], organ odwoławczy wskazał, że Wójt Gminy Z. w poprzednio wydanej decyzji z dnia 7 maja 2009 r., nr [...], wbrew przepisom § 3 ust. 1 i § 6 uchwały, nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, a odmowę umorzenia uzasadnił w sposób zbyt lakoniczny. Kolegium podkreśliło również, że – w jego ocenie – wydolność finansowa rodziny, jak i sytuacja zdrowotna mogą uzasadniać ważny interes dłużnika w domaganiu się umorzenia nałożonej kary bądź jej obniżenia do kwoty 20 000,00 zł.
Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzję organu pierwszej instancji, pomimo iż uzasadnienie decyzji tego organu było ponownie niezwykle lakoniczne i nie wyjaśniało w żaden sposób, z jakich powodów organ uznał, że "fakt leczenia E. M. i jej męża oraz wysokość kosztów z tego tytułu ponoszonych nie dają podstaw do stwierdzenia, że zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie nałożonej kary" (k. 180 akt adm.). Organ odwoławczy podjął wprawdzie próbę doprecyzowania uzasadnienia decyzji Wójta Gminy Z., jednakże również uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu, nie realizuje w pełni wymogów art. 107 § 3 k.p.a.
Ponownie należy bowiem podkreślić, iż jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w przedmiocie umorzenia należności budżetowych gminy Z., na podstawie powołanych przepisów uchwały, oznacza, że właściwy organ orzekający może, lecz nie musi umorzyć tych należności, to jednak decyzja wydana w tym trybie nie może być dowolna. Decyzja taka wymaga uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W szczególności zaś decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno, wyrażoną w art. 11 k.p.a., zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Uzupełniając braki uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej Kolegium wskazało, iż Wójt Gminy Z., jakkolwiek nie wyartykułował tego wprost w swojej decyzji, to "przedłożył interes publiczny rozumiany jako potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie gminy oraz ich rozdysponowanie zgodnie z przeznaczeniem na ochronę środowiska i przyrody, nad interes dłużnika, a więc indywidualną sytuację materialną strony".
Stanowisko to jest, w ocenie Sądu, dowolne. Należy bowiem wskazać, iż ani organ pierwszej instancji, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. nie wyjaśniły, z jakich powodów uznały prymat interesu publicznego, polegającego na uzyskaniu jak największego dochodu z tytułu uiszczenia przez skarżącą nałożonej na nią kary za usunięcie drzewa w pełnej wysokości, to jest w kwocie 123 165,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę, nad ważnym interesem skarżącej, którego istnienie nie było kwestionowane przez organy obu instancji, wynikającym z niezwykle trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej rodziny skarżącej.
Podstaw do przyjęcia takiego założenia nie dawały zapisy powołanego § 3 ust. 1 uchwały, który stanowi, że "należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, jeżeli postępowanie wyjaśniające wykaże ważny interes dłużnika lub interes publiczny".
Z przepisu tego nie wynika, by było dopuszczalne przenoszenie "interesu publicznego" nad "ważnym interesem dłużnika". Powołany przepis wskazuje jedynie, iż wykazanie zarówno "ważnego interesu dłużnika", jak i "interesu publicznego" – niezależnie od siebie – stanowi przesłankę umożliwiającą wydanie decyzji umarzającej w całości lub w części należności budżetowych gminy.
Również przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw uznania a priori, a więc bez wnikliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, pierwszeństwa interesu publicznego nad interesem strony.
Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że "w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli".
W orzecznictwie i w doktrynie wyrażony został pogląd, który Sąd w pełni podziela, iż "organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany – zgodnie z zasadą z art. 7 k.p.a. – załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków" (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1982 r., SA 820/81, OSPiKA 1982, nr 1-2, poz. 22 wraz z glosą J. Łętowskiego do tego wyroku).
Z powołanego przepisu art. 7 k.p.a. należy zatem wyprowadzić – dla spraw uznaniowych – zasadę domniemania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Oznacza to, iż istnienie wszelkich okoliczności uzasadniających rozstrzygnięcie dla strony negatywne musi zostać przez organ administracji w sposób bezsporny udowodnione. Inaczej mówiąc strona musi być przekonana, że organ rozstrzygając sprawę rozważył wszystkie okoliczności sprawy, a zapadła dla niej decyzja negatywna w ustalonych przesłankach faktycznych i prawnych nie mogła być inna.
Organy obu instancji orzekające w sprawie, z naruszeniem tego przepisu, nie oceniły należycie, czy załatwieniu niniejszej sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem skarżącej stoi na przeszkodzie interes społeczny (publiczny). Nie ulega przy tym wątpliwości, że umorzenie skarżącej przedmiotowej kary w całości lub w części nie przekracza możliwości tych organów wynikających z przyznanych im przez przepisy prawa materialnego uprawnień i środków.
Powyższe okoliczności oraz ogólnikowość i lakoniczność zawartych w decyzji wyjaśnień nasuwa oczywisty wniosek o przekroczeniu przez organ granic uznania administracyjnego, skutkującym naruszeniem powołanych wyżej przepisów: § 3 ust. 1 uchwały oraz art. art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 136 k.p.a. Zaskarżona decyzja została wydana również z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż nie było w tej sytuacji podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu również z innych powodów.
Sentencja zaskarżonej decyzji wskazuje, iż organ odwoławczy nie dostrzegł, że decyzja Wójta Gminy Z. z dnia 29 grudnia 2009 r. zawiera dwa rozstrzygnięcia. Decyzją tą bowiem organ pierwszej instancji nie tylko odmówił umorzenia przedmiotowej kary w całości, lecz również odmówił "obniżenia" tejże kary do kwoty 20 000 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium opisując przebieg postępowania w sprawie wskazało wprawdzie, iż decyzja Wójta rozstrzygała także w przedmiocie "obniżenia" kary do kwoty 20 000 zł, jednakże Kolegium nie odniosło się w żaden sposób do tej kwestii w dalszej części rozważań.
Kolegium nie odniosło się bowiem w szczególności do podniesionych w odwołaniu zarzutów skarżącej, która wskazywała, iż rynkowa wartość jej nieruchomości położonej w M. S. wynosi około 15 000 zł, zaś w razie przeprowadzenia w postępowaniu egzekucyjnym licytacji nieruchomość ta zostałaby zbyta najwyżej za kwotę kilku tysięcy złotych.
Skoro egzekucja z nieruchomości skarżącej, a także z wypłacanych skarżącej i jej mężowi świadczeń emerytalnych, co jest oczywiste z uwagi na wiek skarżącej i jej męża oraz wysokość tych świadczeń, przyniosłaby jedynie częściowe zaspokojenie należności skarżącej obejmującej kwotę 123 165,60 zł z tytułu przedmiotowej kary, powiększoną o rosnące wciąż odsetki za zwłokę, to odmowa umorzenia skarżącej wskazanej kary – choćby w części – nie może być uzasadniana przez organy administracji chęcią maksymalizacji zysków gminy.
Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, nie odniosły się w jakikolwiek sposób do wskazanych kwestii, naruszając tym samym powołany art. 107 § 3 k.p.a., a także § 1 tego przepisu, wskazujący obligatoryjne elementy prawidłowo sporządzonej decyzji administracyjnej.
Stwierdzenie przez organy obu instancji, że sytuacja życiowa skarżącej i jej rodziny nie uzasadnia umorzenia nałożonej kary w całości ani w części na podstawie § 3 ust. 1 uchwały, jest zatem w okolicznościach niniejszej sprawy co najmniej przedwczesne.
Wskazane wyżej naruszenia przepisów prawa uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie ulega bowiem wątpliwości, że uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze naruszenie przepisów przez organ pierwszej instancji, Sąd uchylił na podstawie art. 135 p.p.s.a. także decyzję tego organu z dnia 29 grudnia 2009 r., gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
W związku z uchyleniem decyzji organów obu instancji, nie było konieczne szczegółowe odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Sprawa niniejsza zostanie bowiem ponownie rozpoznana w zakresie objętym powyższą skargą przez organy obu instancji, które zobowiązane będą ustosunkować się do wszystkich zarzutów skarżącej podniesionych w toku postępowania. W szczególności organy te ponownie ocenią, czy w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi "ważny interes dłużnika" uzasadniający umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 123 165,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę wymierzonej skarżącej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia jesionu wyniosłego z działki nr ewid. [...] w M. S.
Złożony w skardze wniosek o umorzenie przedmiotowej kary pieniężnej nie może być przez Sąd rozpoznany, albowiem zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd jedynie kontroluje prawidłowość decyzji i innych aktów administracyjnych wydawanych przez ograny administracji, a więc nie może zastępować tych organów w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Wniosek skarżącej w tym zakresie zostanie rozpoznany przez organy administracji w toku ponownego rozpoznania niniejszej sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło