II SA/Lu 597/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) na rzecz [...] G. C. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która to kwota obejmuje należny podatek od towarów i usług. Decyzją z dnia [...]. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze , uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...]. ([...]) i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją organu I instancji odmówiono Z. W. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego na potrzeby wymienione we wniosku z dnia 23 stycznia 2006 r. ( tj. świadczenia z art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej - na opał). Odmowę przyznania świadczenia organ uzasadnił tym, że wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe umożliwiające przyznanie zasiłku celowego. Ponadto wskazał, że stronie mimo przekroczenia kryterium dochodowego może być przyznany zasiłek okresowy jednak wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Tylko stwierdzenie przez organ przesłanek szczególnie uzasadnionego przypadku pozwala na udzielenie pomocy. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ nie znalazł szczególnie uzasadnionych podstaw do przyznania zasiłku okresowego, podkreślając przy tym brak jakiejkolwiek współpracy strony z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. Organ w oparciu o art. 4 ustawy o pomocy społecznej wskazał na obowiązek takiego współdziałania. Z. W. mimo wielokrotnych prób przeprowadzenia w jego miejscu zamieszkania wywiadu środowiskowego swoim działaniem uniemożliwiał jego przeprowadzenie. Odmowa przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego uniemożliwia skonkretyzowanie aktualnych potrzeb społecznych wnioskodawcy, a tym samym właściwe podjęcie decyzji o przyznaniu i wysokości świadczenia pieniężnego. A zatem brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Z. W. pismem z dnia 3 marca 2006 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż bezsporne jest, że art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej może stanowić podstawę prawną dla odmowy przyznania pomocy społecznej w wypadku odmowy przez klienta przeprowadzenia z jego udziałem wywiadu środowiskowego, bądź utrudniania jego sporządzenia albo uniemożliwienie jego sporządzenia. W ocenie Kolegium organ niesłusznie powołał się w uzasadnieniu decyzji na pismo Kierownika OPS z dnia [...]r. informujące o dacie wizyty pracownika socjalnego u odwołującego oraz na protokół dotyczący podjęcia próby ze strony Ośrodka skontaktowania się ze Z. W. w miejscu jego zamieszkania w dniu 12 stycznia 2006 r., skoro wniosek o pomoc społeczną został złożony w dniu 23 stycznia 2006 r. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że decyzja dotknięta jest wadą naruszającą art. 106 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem wydanie decyzji nie zostało poprzedzone sporządzeniem wywiadu środowiskowego, jak również nie udokumentowano, że nie sporządzenie tego wywiadu nastąpiło z winy odwołującego ( brak współdziałania). Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę nie zawierającą żadnych merytorycznych zarzutów, wskazującą jedynie na ogólne niezadowolenie z decyzji Do skargi dołączył wcześniejszą decyzję Kolegium wydaną w innym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wniosło o oddalenie skargi. Dodatkowo podniosło, że dołączona do skargi decyzja nie ma nic wspólnego z zaskarżoną decyzją, natomiast rozporządzenie z dnia 18 września 2001 r. na które powołuje się skarżący utraciło moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej. Jest to kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Zaskarżona decyzja, wbrew stanowisku skarżącego odpowiada prawu. W przedmiotowej sprawie wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło na wniosek Z. W. złożony w dniu 23 stycznia 2006 r. Obowiązkiem zatem organu było przeprowadzenie postępowania w celu zbadania czy w stosunku do wnioskodawcy zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia. Postępowanie takie powinno zostać przeprowadzone we współpracy ze stroną, która zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zwanej dalej - "ustawą", ma obowiązek współdziałania z organem w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej. A zatem realizacja uprawnień świadczeniobiorcy wymaga spełnienia przez niego określonych warunków, które powinny być oceniane w kontekście celów i zasad pomocy społecznej. Ustawodawca zawarł różne przypadki odmowy przyznania prawa pomocy zaliczając do nich między innymi obojętność i złą wolę osób korzystających z pomocy. Jednak powyższe stwierdzenie użyte przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji musi być udowodnione na podstawie dowodów przeprowadzonych na potrzeby konkretnego postępowania i w zakresie konkretnego wniosku. Postępowanie dowodowe ma na celu ustalenie stanu faktycznego, a co za tym idzie prawdy obiektywnej. Instrumentem służącym do ustalenia stanu faktycznego jest rodzinny wywiad środowiskowy. Składa się ona na postępowanie wyjaśniające, poprzedzające rozstrzygnięcie każdej sprawy dotyczącej świadczeń z wyjątkiem przyznanie biletu kredytowego (art. 106 ust. 4 ustawy). W przypadku osoby stale korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej nie przeprowadza się nowego wywiadu środowiskowego, a jedynie aktualizuje się poprzedni. Zasady przeprowadzania wywiadu środowisko zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. (Dz. U. Nr 77, poz. 672). Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia - wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. A zatem aktualizacja wywiadu środowiskowego powinna być przeprowadzona na potrzeby danego postępowania wszczętego odpowiednim wnioskiem strony. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał uchybienie w postępowaniu dowodowym, polegające na powołaniu się w uzasadnieniu decyzji organu I instancji na pismo Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 10 stycznia 2006 r. informujące o dacie wizyty pracownika socjalnego oraz na protokół dotyczący podjęcia próby ze strony pracownika socjalnego Ośrodka skontaktowania się ze stroną w miejscu jego zamieszkania w dniu 12 stycznia 2006 r., skoro wniosek o pomoc społeczną został złożony przez skarżącego w dniu 23 stycznia 2006 r. Należy sądzić, że przywoływane czynności były prowadzone w innej sprawie skarżącego i w sprawie innych wniosków o udzielenie świadczeń z pomocy społeczną. Postępowanie dotknięte wskazanymi uchybieniami narusza zarówno przepisy prawa materialnego jak i procesowego. Wobec powyższego słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyeliminowało decyzję w oparciu o przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Wskazana regulacja stanowi iż, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Należy więc przyjąć, że wydanie decyzji kasacyjnej tego rodzaju może nastąpić tylko wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził o ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Na uwadze należy mieć również granice postępowania wyjaśniającego (dowodowego) przed organem odwoławczym które określa przepis art. 136 kpa. W przedmiotowej sprawie wystąpiły braki postępowania dowodowego, które czyniły sprawę niewyjaśniona w całości i które to braki nie mogły być uzupełnione przez organ odwoławczy. Ubocznie należy wskazać, że zaskarżona decyzja nie przesądza o istocie sprawy, zawiera jedynie wskazanie uchybień i okoliczności jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto dołączona do skargi decyzja nie ma nic wspólnego z zaskarżoną decyzją, natomiast § 8 rozporządzenie z dnia 18 września 2001 r. na które powołuje się skarżący w skardze utracił moc i nie miał zastosowania przy rozstrzyganiu sprawy. A zatem stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] ., nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania oraz nie zawiera uchybień mogących mięć wpływ na wynik sprawy. Z tych tez względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) należało orzec jak w sentencji. O wynagrodzeniu radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy.