II SA/Lu 597/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nakazów i zakazów z zakresu nadzoru weterynaryjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 23 lipca 2008 r. Wojewódzki Lekarz Weterynarii, po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia 11 czerwca 2008 r., nr [...], uznającą pasiekę nr [...], będącą własnością M. S., za zakażoną zgnilcem amerykańskim pszczół i w związku z tym nakładającą określone w tej decyzji nakazy i zakazy – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Lekarz Weterynarii wyjaśnił, iż Powiatowy Lekarz Weterynarii, po zapoznaniu się z wynikami badań laboratoryjnych przeprowadzonych w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w L. z dnia 4 czerwca 2008 r. nr [...],[...],[...] oraz po zapoznaniu się z wynikami dochodzenia epizootycznego, decyzją z dnia 11 czerwca 2008 r., nr [...], uznał pasiekę M. S. zamieszkałego w P. [...], gm. N., za zakażoną zgnilcem amerykańskim pszczół i w związku z powyższym: 1. wyznaczył ją jako ognisko choroby, 2. nakazał odpowiednie postępowanie z chorymi rodzinami pszczelimi – w tym przypadku natychmiastowe ich zniszczenie, 3. nakazał oczyszczenie i odkażenie miejsca dotychczasowego przetrzymywania rodzin pszczelich, uli oraz sprzętu i narzędzi używanych do pozyskiwania produktów pszczelich, 4. zakazał przemieszczania z pasieki i do pasieki: rodzin pszczelich, pszczół, matek pszczelich, czerwia, pni i produktów pszczelich, 5. zakazał wprowadzania do pasieki zapowietrzonej obcych pni pszczelich, pszczół oraz plastrów z czerwiem, 6. zakazał przenoszenia plastrów i woszczyny od zakażonych lub podejrzanych o zakażenie pni pszczelich do innych pni w pasiece, 7. zakazał przenoszenia pasieki na inne miejsce, 8. zakazał wstępu na teren ogniska choroby osobom postronnym, za wyjątkiem służb Inspekcji Weterynaryjnej lub upoważnionych rzeczoznawców, 9. zakazał przeglądu pni pszczelich w ognisku choroby osobom nieupoważnionym przez Powiatowego Lekarza Weterynarii. Organ pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, zgnilec amerykański jest chorobą zakaźną zwalczaną z urzędu. Z uwagi na możliwość rozprzestrzeniania się tej choroby i możliwość spowodowania strat w innych pasiekach, zastosowane środki przedstawione w sentencji decyzji, służyły zapobieganiu i tłumieniu choroby. W ocenie bowiem tego organu, likwidacja chorych pszczół jest skuteczną metodą uniemożliwiającą rozprzestrzenienie się choroby. Decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 44 ust. 2 powołanej ustawy. Wojewódzki Lekarz Weterynarii podkreślił, że decyzja organu pierwszej instancji uzasadniona była możliwością rozprzestrzenienia się zarazy powodującej poważne straty materialne. Zdaniem organu odwoławczego, środki podjęte przez organ pierwszej instancji, które miały na celu zapobieganie i tłumienie zarazy, były właściwe. Skargę na powyższą decyzję wniósł M. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej tę decyzję decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił Głównemu Lekarzowi Weterynarii naruszenie prawa polegające na nieudzieleniu odpowiedzi na pisma, które kierował do tego organu. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Lekarz Weterynarii podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 9 października 2008 r. skarżący domagał się zaproszenia do wzięcia udziału w postępowaniu Głównego Lekarza Weterynarii, wskazując, że niniejsza sprawa dotyczyć może każdego pszczelarza w Polsce. Skarżący zarzucił organom, iż niesłusznie zwrócono się do Prokuratury Rejonowej w P. o ukaranie go z powodu niewykonania decyzji organu pierwszej instancji, gdyż w chwili obecnej brak jest jakiegokolwiek leku zwalczającego chorobę zakaźną, którą wykryto w należących do niego rodzinach pszczelich, a stosowanie jedynego skutecznego leku o nazwie "Polisulfamid" zostało zabronione. W ocenie skarżącego niesłusznie choroba zgnilca amerykańskiego pszczół została uznana za chorobę zakaźną, albowiem miód pochodzący od pszczół zakażonych tą chorobą jest takiej samej wartości jak miód pochodzący od pszczół zdrowych. Pszczelarz, który posiada rodziny pszczele zakażone tą chorobą nie jest narażony na utratę zdrowia ani życia, a choroba ta skutkuje jedynie tym, że nie wszystkie młode pszczoły się wylegają, przy czym stosunek pszczół narodzonych do nienarodzonych zależy od stopnia jej zaawansowania. Skarżący podkreślił także, iż przy zimowym podkarmianiu pszczół zastosował lek o nazwie "Oksytetracyklina", co pozwoli mu na wyleczenie zakażonych pszczół bez potrzeby ich uśmiercania i ukarania jego osoby przez Sąd Grodzki w P. Zdaniem skarżącego należy doprowadzić do uchylenia przepisów prawa zabraniających stosowania leku "Polisulfamid" i nakazujących uśmiercanie chorych pszczół. Konieczne jest również zwrócenie się do właściwych podmiotów gospodarczych o rozpoczęcie badań w celu wyprodukowania nowych leków umożliwiających leczenie chorób pszczół. Do pisma dołączył kopie pism z dnia 7 października 2008 r. i z dnia 23 września 2008 r. skierowanych do Sądu Rejonowego w P. i do Prokuratury Rejonowej w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, do czego uprawniony jest w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Skarga M. S. nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przez Powiatowego Lekarza Weterynarii na podstawie zawiadomienia, jakie organ ten otrzymał od Prezesa Koła Pszczelarzy w N. o podejrzeniu wystąpienia zwalczanej z urzędu choroby zgnilca amerykańskiego pszczół w pasiece M. S., zamieszkałego w P. [...], gmina N. W dniu 7 maja 2008 r. organ pierwszej instancji przeprowadził przegląd pasieki skarżącego, stwierdzając trzy rodziny pszczele, wprowadzone na teren pasieki z miejsca niewiadomego pochodzenia, gdyż skarżący odmówił udzielenia informacji na temat źródła pochodzenia wskazanych rodzin pszczelich. W dniu 3 czerwca 2008 r. – w celu wykluczenia lub potwierdzenia podejrzenia występowania choroby – pobrano materiał do badania (czerw) i przesłano go do Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii Zakładu Higieny Weterynaryjnej w L. W wyniku badań przeprowadzonych w dniach od 3 czerwca 2008 r. do 4 czerwca 2008 r. przez Wojewódzki Inspektorat Weterynarii Zakład Higieny Weterynaryjnej w L. (sprawozdania z badań nr [...], [...],[...], protokół dochodzenia epizootycznego i badań zwierząt z dnia 3 czerwca 2008 r.), w należących do skarżącego rodzinach pszczelich stwierdzona została choroba zakaźna zwierząt zgnilec amerykański pszczół. Choroba ta – w świetle art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. Nr 69, poz. 625 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, powoływanej dalej jako: "ustawa" – stanowi chorobą zakaźną podlegającą obowiązkowi zwalczania przez organy inspekcji weterynaryjnej. W przypadku stwierdzenia choroby zakaźnej zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania przepisy ustawy zobowiązują właściwego miejscowo powiatowego lekarza weterynarii do podjęcia działań w celu zwalczania tej choroby. Na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy, w takiej sytuacji powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji, może w szczególności: nakazać odosobnienie, strzeżenie lub obserwację zwierząt chorych lub zakażonych albo podejrzanych o zakażenie lub o chorobę (pkt 1), wyznaczyć określone miejsce jako ognisko choroby (pkt 2), zakazać wydawania świadectw zdrowia, dokumentów handlowych lub przewozowych (pkt 3), nakazać zabicie lub ubój zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę albo zwierząt z gatunków wrażliwych na daną chorobę zakaźną zwierząt (pkt 4), nakazać oczyszczenie i odkażenie miejsc oraz środków transportu, a także odkażenie, zniszczenie lub usunięcie w sposób wykluczający niebezpieczeństwo szerzenia się choroby zakaźnej zwierząt środków żywienia zwierząt, ściółki, nawozów naturalnych w rozumieniu przepisów o nawozach i nawożeniu, oraz przedmiotów, z którymi miały kontakt zwierzęta chore, zakażone lub podejrzane o zakażenie lub o chorobę (pkt 5), nakazać odkażanie rzeczy osób, które miały lub mogły mieć kontakt ze zwierzętami chorymi, zakażonymi lub podejrzanymi o zakażenie lub o chorobę (pkt 7), zakazać w ognisku choroby wprowadzania, przeprowadzania i wyprowadzania zwierząt lub sprowadzania i wywożenia produktów, zwłok zwierzęcych i środków żywienia zwierząt (pkt 9), określić stosowanie środków innych niż wymienione w pkt 1-16, wynikających ze stosowanych bezpośrednio w systemie prawa polskiego przepisów Unii Europejskiej dotyczących zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, zapewniających bezpieczeństwo epizootyczne, w szczególności zapobieganie, ograniczanie lub eliminowanie zagrożeń dla zdrowia publicznego (pkt 17). Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia 11 czerwca 2008 r., nr [...], uznającą pasiekę nr [...], będącą własnością M. S., za zakażoną zgnilcem amerykańskim pszczół i w związku z tym nakładającą określone w tej decyzji nakazy i zakazy na podstawie powołanego art. 44 ust. 1 pkt 1-5, pkt 7, pkt 9 i pkt 17 ustawy. Wbrew zarzutom skarżącego organy administracji orzekające w niniejszej sprawie miały nie tylko prawo, ale i obowiązek podjęcia takich działań w związku ze stwierdzeniem w rodzinach pszczelich należących do M. S. zgnilca amerykańskiego pszczół. Po pierwsze należy mieć na względzie, iż istotą choroby zakaźnej jest to, że do zakażenia dochodzi przez kontakt osobnika chorego ze zdrowym. Podstawowym sposobem zwalczania takiej choroby jest zatem izolowanie zakażonych osobników od osobników zdrowych. W przypadku jednak wystąpienia choroby zakaźnej pszczół jest to w praktyce niemożliwe, gdyż zwierzęta te wylatując z pasieki mają kontakt z pszczołami z innych pasiek, przez co powodują rozprzestrzenianie się choroby zakaźnej. Po drugie polskie przepisy weterynaryjne nie dopuszczają w chwili obecnej na terenie kraju żadnego produktu leczniczego służącego zwalczaniu zgnilca amerykańskiego pszczół. Oznacza to, że jedynym skutecznym środkiem walki z tą jednostką chorobową jest fizyczne wyniszczenie zakażonych pni. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, iż to okoliczni pszczelarze wskazywali, że pszczoły należące do M. S., które są zarażone wskazaną wyżej chorobą zakaźną, przenoszą ją na pszczoły z innych pasiek. Wyniki badań przeprowadzonych przez wyspecjalizowaną jednostkę badawczą, których skarżący nie kwestionował, potwierdziły jedynie podejrzenia występowania tej choroby u rodzin pszczelich będących jego własnością. Stwierdzenie przez organy administracji omawianej choroby zakaźnej obligowało te organy do wydania decyzji na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy nakładającej określone nakazy i zakazy, w szczególności nakaz odpowiedniego postępowanie z chorymi rodzinami pszczelimi – w tym przypadku natychmiastowego ich zniszczenia. Jak prawidłowo wskazały bowiem organy administracji, likwidacja chorych rodzin pszczelich jest skuteczną metodą uniemożliwiającą rozprzestrzenienie się choroby, zwłaszcza, że, jak przyznaje skarżący, w chwili obecnej nie ma dostępnych żadnych produktów leczniczych służących zwalczaniu zgnilca amerykańskiego pszczół. Należy również podkreślić, iż skarżący zarzucając organom podejmowanie bardzo restrykcyjnych środków wobec zakażonych pszczół, sam nie wyraził woli współdziałania z organami w toku postępowania, gdyż odmówił wskazania źródła pochodzenia chorych owadów. Organy administracji zobowiązane są – w myśl art. 6 k.p.a. – do działania na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa, zaś Sąd rozpoznając niniejszą sprawę bada jedynie zgodność zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, a nie może oceniać tej decyzji pod względem celowości czy słuszności. W związku z tym zarzuty skarżącego dotyczące braku leku zwalczającego chorobę zgnilca amerykańskiego pszczół oraz faktu, iż choroba ta niesłusznie została uznana za chorobę zakaźną zwierząt nie mają wpływu na wynik tej sprawy. Z tych samych względów nie może być uwzględnione przez Sąd żądanie uchylenia przepisów prawa zabraniających stosowania leku "Polisulfamid" i nakazujących uśmiercanie chorych pszczół, a także dotyczących konieczności zwrócenia się do właściwych podmiotów gospodarczych o rozpoczęcie badań w celu wyprodukowania nowych leków umożliwiających leczenie chorób pszczół. Sąd nie może również oceniać zasadności skierowania przez Powiatowego Lekarza Weterynarii do Prokuratury Rejonowej w P. pisma z dnia 18 czerwca 2008 r., nr [...], stanowiącego zawiadomienie o popełnieniu przez skarżącego przestępstwa. Kwestia ta nie była objęta zaskarżoną decyzją, ani decyzją organu pierwszej instancji z dnia 11 czerwca 2008 r., a zatem nie może być przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie. Brak było również podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, który domagał się zaproszenia do wzięcia udziału w rozpoznawanej sprawie Głównego Lekarza Weterynarii. Zgodnie bowiem z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stronami postępowania sądowoadministracyjnego są jedynie skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem postępowania, a nie są nimi inne organy administracji. Sąd nie mógł więc zobowiązać do udziału w postępowaniu Głównego Lekarza Weterynarii, który nie wydawał decyzji administracyjnej w tej sprawie. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.