II SA/Lu 598/04

WyrokWSA w Lublinie2005-03-08

Skład orzekający: Leszek Leszczyński, Jerzy Drwal, Jerzy Stelmasiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przymusowe zatrudnienie w gospodarstwie rolnym na terytorium Polski w granicach sprzed 1 września 1939 r., okupowanym przez III Rzeszę, stanowi represję w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej?
Ratio decidendi
Przymusowe zatrudnienie w gospodarstwie rolnym na terytorium Polski w granicach sprzed 1 września 1939 r., nawet jeśli teren ten był okupowany przez III Rzeszę, nie stanowi represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej, ponieważ nie wiąże się z deportacją (wywiezieniem) poza granice państwa.
Stan faktyczny
Skarżący E.T. domagał się przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym w latach 1941-1942 na terytorium Polski sprzed 1 września 1939 r. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że praca ta nie stanowiła represji w rozumieniu ustawy, gdyż nie wiązała się z deportacją poza granice państwa. Skarżący wniósł skargę do sądu, podtrzymując swoje stanowisko.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak-sprawozdawca, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2005 r. sprawy ze skargi E.T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi B.T. wynagrodzenie w kwocie 255 / dwieście pięćdziesiąt pięć / złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, płatne ze środków Skarbu Państwa /kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie/. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r.(Nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E.T. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. (Nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej wyżej ustawie. W uzasadnieniu stwierdził, że przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy strona złożyła od decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] r. (Nr[...]) o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87 poz. 395 ze zm.). Jednak, podkreślił Kierownik Urzędu, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Wynika to z tego, że w świetle art. 2 pkt 2 lit. "a" powołanej ustawy represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. W skardze do Sądu skarżący wystąpił o przyznanie mu uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w latach 1941-1942 w gospodarstwie rolnym w T. koło Z. W tym zakresie uważa, że z okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie wynika, że powinien mieć przyznane przedmiotowe świadczenie pieniężne. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z ustaleń prawidłowo w tej sprawie przeprowadzonego postępowania dowodowego w świetle dyspozycji art. 77 § 1 i 80 kpa jednoznacznie wynika, że skarżący, tj. E.T. wykonywał jako małoletni tego rodzaju pracę przymusową w gospodarstwie rolnym w T. koło Z., czyli na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. Oznacza to, że nie nastąpił fakt deportacji skarżącego w rozumieniu cyt. ustawy z dnia 31 maja 1996 r. W tym zakresie Sąd podziela dotychczasową – jednolitą linię orzecznictwa NSA. W szczególności świadczy o tym uchwała 7 sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r. (sygn. akt OPS 5/98 – opublik. ONSA 1999 r. z. 1, poz. 1). Wynika z niej, że "nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 359 ze zm.) niezwiązane z deportacją (wywiezieniem) przymusowe zatrudnienie w latach 1939-1945 obywatela polskiego (także małoletniego) w gospodarstwie rolnym osadnika niemieckiego, położonym w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego, znajdującym się na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a po tej dacie okupowanym przez III Rzeszę". Oznacza to, że skarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło